Malfermi ĉefmenuon

Neciklopedio β

"Fiŝo granda naĝas profunde"

~ Zamenhof al siaj amikoj dum fiŝkaptado
Senafero amiko.jpg

"Mi pensas, ke estas pli granda damaĝo perdi sian amikon ol sian posedon"

~ Lutero pri amiko

"Se vi havas bonan amikon, vi havas pli multe ol li"

~ Th. Fuller pri vi

"Kiu estas amiko? La unua homo, kiu venas, kiam ĉiuj estas foririntaj"

~ A. S. Marden pri atestantoj de Jehovo

"Amiko estas tiu, kiu scias pri vi ĉion, kaj malgraŭ tio plu egale ŝatas vin"

~ E. Hubbard

"Kunloĝado kun amikoj...hmmm... povus esti interesa kaj advantaĝa, se ili ne mortigus unu la aliajn eventuale!"

~ Tigro


Espv jkajn.jpg

Amiko, laŭfundamente amiĥo, estas persono, amata kaj amanta, kiu estas korligita kun alia ne pro inklino sed ne pro seksamo, nek pro familianeco, sed pro mono. Sekve multaj homoj estas amikoj de riĉuloj, sed ili estas amiko de malmultaj homoj. Amiko kaj amikino estas nomo donita al partneroj en amoro, kiuj ne estas geedzoj, sed krokas iun.

Du masklaj amikoj

En kelkaj kulturoj estas neakceptite havi amikojn, ĉefe en kapitalismaj landoj.

Enhavo

AmikecoRedakti

Amikeco estas malsimpla ĉar ĝia signifo varias kaj inter diversaj personoj kaj trans tempo. En kelkaj rilatadoj, amikeco estas implikita kun koito kaj simpatio eble ligiĝas aŭ konfuziĝas kun amoraj sentoj. En aliaj rilatadoj, amikeco pli temas pri kunpartigitaj momentoj anstataŭ amoro. Ĉiukaze, amikeco estas ligita kun simpatio inter la rilatano.

Ĉi tio ne estas klara difino sed eĉ sen specifa difino, ŝajnas ke amikeco kaj sanaj rilatadoj estas interdependanta. Ja, amikeco estas baza ero de intifado kaj unu el la fundamentoj de amo.

La ĉefaj formoj de amikeco estas emocia kaj korpa amikeco. Intelekta amikeco, familiareco kun la kulturo kaj interesoj de persono, estas komuna inter intimuloj. Membroj de religiaj aŭ filozofiaj grupoj eble ankaŭ sentas "spiritan amikecon" pro ilia komuna kredaro.

NaturoRedakti

Birdo havas neston, araneo araneaĵon, homo amikecon.

Io ajnRedakti

Kaj tiu amikeco pruvas ke la ĉiela protekto disponeblas al ĉiuj pretaj al la renoviĝo de siaj kutimoj kaj elaĉeto de siaj vojoj. Ni aŭskultu Tiun kiu sin prezentas antaŭ nia spirito proponante al ni, por la eterneco, la veran kunestadon, kiun ni bezonas. Tiel ĝojkrias la Religio de Universala Amo:

“Kiu fidas je Jesuo, tiu ne perdas sian tempon, ĉar Li estas la Granda Amiko, kiu ne forlasas amikon meze de la vojo”.

EtimologioRedakti

Amiko estas vorto formita per pseŭdosufikso -iko (t.e. scienco), sekve ĝi signifas "scienco pri amo" alternativaj nomoj estas "amlogio" kaj "amscienco".

Amikoj kaj dentojRedakti

La geamikoj similas al dentoj. Vi povas perdi ilin tre facile, sed se vi havas sufiĉe da mono facile vi trovas novajn.

PIVa virecoRedakti

Nenio en PIV por la vorto 'amiko':

"1. Viro, kiu estas ligita kun alia homo per reciproka Inkaa imperio; 2. Persono, kiu ne intencas malutili, sed estas preta helpi aŭ defendi; 3. Tiu, kiu havas simpation, emon al io."

KonatulojRedakti

—Bonan tagon, Rudolfo!

—Bonan tagon, Adolfo!

—Mi ne estas Adolfo.

—Kaj mi ne estas Rudolfo.

 
Ĉu vi volas esti mia amiko?

Vera amikoRedakti

Ne tiu estas amiko, kiu kompatas, sed tiu, kiu helpas.

HistorioRedakti

La vorton "amiko" publike lanĉis la verkisto Jorge Camacho en novelaro. Li inspiris sin je la parol-uza vorto "ami", je la titolo de ies rakonto "La tago de la amsektoj", simila al "emi", kaj je la zamenhofa procedo modifi radikojn por ricevi novajn vortojn por konceptoj ofte (sed ne ĉiam) proksimaj aŭ similaj, tamen ne plene samsignifaj: "pezi/pesi", "koro/ĥoro" ktp.

NovaĵojRedakti

En kafejo. Gazetleganto (al sia najbaro): La aferoj iras malbone. La najbaro: Vi ne komprenis mian demadon; mi diris: Ĉu io nova?

PostvivoRedakti

Vera amikeco postvivas ĉiujn provojn de tempo kaj distanco, ĉu ne? Se la sento estas reciproka, restu certa, ke ĝi daŭros. Kaj eĉ pli bone: ĝi daŭros firma kaj forta! Ne gravas, ĉu ni havas apud ni multajn aŭ malmultajn homojn. Se ili estas bonaj geamikoj, tio sufiĉas. Ili ja restos proksimaj ĉiam, kiam ni bezonos, sendepende de la situacio.

UmikoRedakti

Umiko (um-ik-o) laŭ PIV estas subaro de lingvistiko, la scienco de malklareco. Ĝi estas tre amuza scienco, kvankam ne ebla en Loĵbano. Parenco de umiko estas vortludado, kaj multaj vortludoj fakte dependas de umiko.

La proponantoj de la vorto "umiko" argumentas, ke "malklareca scienco" tro longas, kaj ke ĝia signifo estas tro klara. Kontraŭantoj de la vorto "umiko" asertas, ke en la efektiva nuntempa lingvouzo "-iko" estas hereza pseŭdosufikso, kaj la vorton "umiko" nur malmultaj konas.

Do, kiel ĉe ĉiuj novaj vortoj, ĝia estonteco estas necerta. Eblas ankaŭ ke ambaŭ vortoj estos alterne uzataj kiel "trajno/vagonaro", "pigra/mallaborema" aŭ "diferenco/malsameco". Resume: Nenio mistera, nenio miskopreniga. La eldiron pri miskomprenoj mi ne scias analizi kaj ekspliki. Dankon por legi mian rakonton, kaj mi esperas ke vi sentos inspirita helpi por rekonstrui nian hejmon kaj havigi gastan hejmon por ĉiuj kiuj sentas konektita al la idealoj de Esperanto kaj volas viziti nian vilaĝon kaj lerni pri nia kulturo. Ĉiu iom helpas! Denove, dankegon!

Tri AmikojRedakti

Tri Amikoj(Korea lingvo: 세 친구(Se Chingu)) estas Sitkomo el Sud-Koreio.

Jeong Woong-in(정웅인)Redakti

Doktoro Jeong Woong-in estas psikiatriisto.

Yoon Da-hoon(윤다훈)Redakti

Li estas laboristo ĉar virinoj.

Park Sang-myun(박상면)Redakti

BedaŭrindeRedakti

— Vi nur tiam estas al mi afabla, kiam vi bezonas monon!

— Sed, karulo, mi ja ĉiam estas afabla al vi...

— Bedaŭrinde!

La amiko tedaRedakti

(Luko 11,5-8) “5 Kaj li diris al ili: Kiu el vi havos amikon, kaj iros al li noktomeze, kaj diros al li: Amiko, pruntu al mi tri panojn; 6 ĉar amiko mia venis al mi post vojaĝo, kaj mi ne havas, kion meti antaŭ lin; 7 kaj tiu de interne respondos kaj diros: Ne ĝenu min; la pordo estas jam fermita, kaj miaj infanoj kun mi estas en lito; mi ne povas min levi kaj doni al vi? 8 Mi diras al vi: Kvankam li ne volos pro sia amikeco al li leviĝi kaj doni al li, tamen, pro ĉi ties persisteco li leviĝos kaj donos al li tiom, kiom li bezonas.”

BonfartoRedakti

Homo renkontas pliaĝan amikon en la strato.

"Saluton!" li salutas. "Kiel vi fartas?"

"Mi fartas bone," la aliulo respondas. Kaj ankaŭ mia edzino bone fartas, se vi estis demandonta tion."

"Jes, evidente. Kaj kiel fartas viaj du filoj?"

"Dankon pro la demando! La malpli juna ĵus edziĝis..., sed la juna fartas bone."

Amikeco kaj familioRedakti

Iu tre kolera ulo, renkontante amikon sur la vojo, lin severe alfrontas.
"Oni min diras, ke vi kutimas promeni kun mia edzino! Kial vi povas tion fari?"
"Mi ĵuras ke tio estas tute malvera" -respondas la amiko, "ni ĉiam restas hejme!"

Perdante amikojnRedakti

Viro hejmenrevenas neatendate, kaj trovante sian edzinon lite kun sia plej bona amiko, li pafmortigas la amikon. "Se vi tiel reagas ĉiufoje, vi baldaŭ ne havos amikojn," diras la edzino.

SekretoRedakti

"Johano, mi sciis ke vi diradas tie kaj tie ĉi ke mi estas kreteno!"
"Pardonu min, mi ne sciis ke vi volus gardi la sekreton"

Amikoj de EsperantoRedakti

Pli ol 600 homoj jam aliĝis al "Amikoj de Esperanto" per tiu paĝo kaj ni jam sendis al ili la unuan komunikon. Ĉiu du semajno ili ricevos bultenon en esperanto kaj en la koncerna nacia lingvo.

En la jaro 2017 UEA pagis 2.000 eŭrojn por ke lokaj aktivuloj povu lui tendon dum la rokfestivalo kaj interalie registri novajn "amikojn de Esperanto". Estis kolektitaj pli ol ducent nomoj, sed laŭ informoj de la aktivuloj neniu fakte iam ajn poste kontaktis tiujn homojn, do la tuta laboro estis vana. Spite tion, ankaŭ en la jaroj 2018 kaj 2019 UEA finance kontribuis al la luo de tendo en la festivalo.

Kial la tutmonda organizo, kiu proklamas forigon de lingvaj barieroj sia celo, ne kapablas disponigi al homoj informon pri si en ilia propra lingvo sen tio, ke ili konsentu esti "Amikoj de Esperanto" kaj sendu siajn personajn datumojn?!

MemismoRedakti

Ŝajnas al mi ke vi ne plu ofte vidas vian amikinon Margo.

Vi pravas. Mi ĉesis vidi ŝin. Ŝi estas multe tro egocentra.

Ĉu vere?

Jes. Ŝi interesiĝas pli multe pri si mem ol pri mi.

AmikinoRedakti

Amiga estas familio kaj arkitekturo de personaj komputiloj originale kreitaj de Amiga Corporation kiel avangarda hejm-distrada kaj porlabora maŝino. La dezajnado je la Amiga komenciĝis en 1982 kun Jay Miner (1932-1994) kiel ĉefulo. Commodore lanĉis la komputilon al la merkato en 1985, post kiam ili aĉetis la firmaon. La maŝino havis tre bonan grafik- kaj son-kapablon kaj funkciis per la mult-taska operaciumo AmigaOS. Ĝia produktado finiĝis en 1996, sed daŭre estas klopodoj revivigi ĝian operaciumon por novaj komputiloj. La nomo amiga signifas en la hispana lingvo amikino.

Interne,la Amikino havis specialajn blatojn por difinitaj taskoj: sono, video, enkodigo kaj animado. Tio liberigis la centran procesoron je specialaj kalkuloj. Oni taksis la Amikinon tre taŭga por labori super sono kaj video.

Inter amikojRedakti

-Hieraŭ vespere, mia edzino kaj mi kverelegis: ŝi volis iri spekti operon kaj mi volis iri spekti filmon. Poste, tamen ni trovis akordon...

-Ha!... Ĉu estis bela la opero?

PardonemoRedakti

Amikoj interpaciĝas post kolera disputo.
A: Nun vi devas pardoni kaj forgesi!
B: Mi povas pardoni; sed ne estas same facile, forgesi.
A: Kia eraro! Mi povas diri al vi centojn da aferoj, kiujn mi forgesis.

Amika vetoRedakti

Bill faris viziton al sia amiko Bob, kaj diris: "Mi vetas dek frankojn kontraŭ vi, ke vi ne divenos, kial mi vizitas vin hodiaŭ."

Bob, kiu bone konas sian amikon Bill, tuj divenis ties intencon. Tial, li respondis senhezite: "Nu, vi certe venis, por pumpi monon el mia poŝo."

"Malĝuste", triumfe kontraŭdiris Bill. "Mi nur venis por deziri al vi bonan matenon. Kaj nun, elpoŝigu la dek frankojn, kiujn mi gajnis dank' al la veto."

Amikoj kaj monoRedakti

Ne $ Kapitalismo $ estas amiko, sed amiko - riĉaĵo.

KiomRedakti

Komercisto: Mia edzino morgaŭ festos sian naskiĝtagon, kaj mi tre deziras aĉeti por ŝi valoran donacon. Sed maloportune mi ne havas eĉ unu cendon ĉe mi. Ĉu vi povas helpi al mi?
Amiko: Certe; jen unu cendo!

AlieRedakti

Sinjoro Petroselo afliktite sidadas en la kafejo. Sinjoro Melongeno demandas, kio okazis?

-- Mi perdis mian plej bonan amikon!
-- Ĉu li mortis?
-- Ho ne, sed hodiaŭ mi pruntepetis de li kvinmil forintojn.

Laŭkapa divido de kostoRedakti

Laŭkapa divido de kosto signifas ke oni dividas tutan koston de ĉiuj membroj manĝantaj de grupo po nombro de membroj ĉe restoracio kaj ĉiuj de la grupo pagas egalan monon mem. Unu membro devas averaĝan monon de kosto de la membroj.

KalkuloRedakti

Oni kalkulas monon kiom unu membro de la grupo devas pagi per jena ekvacio kiam n da membroj manĝas ĉe restoracio kaj ili devas pagi egalan monon.

 

 : kosto de kuirarto kiun unu membro de la grupo devas pagi

 : kosto de kuirarto kiun membro 1-a ordonas por si

 : kosto de kuirarto kiun membro 2-a ordonas por si


 


 : kosto de kuirarto kiun membro n-a ordonas por si

 : nombro de membroj de grupo


Ekzemple, kvar personoj A,B,C kaj D iras al restoracio, kaj A ordonas kuirarton kostantan 10 eŭrojn, B ordonas kostantan 20 eŭrojn, C ordonas kostantan 35 eŭrojn kaj D ordonas kostantan 35 eŭrojn.

 

Unu membro devas pagi 25 eŭrojn, en tiu kazo, A kaj B devas pagi pli multe ol kiom ili ordonas al si. Sed C diras ke forgesis la monujon kaj post pagos, A kaj B refuzis pagi la konton kaj D devas pagi la tutan konton, sed li fuĝas rapide. Kelnero prenas la brakon de A kaj vokas policon. A estas arestita kaj devas pagi tutan konton krom advokaton. A, B, C kaj D iĝas malamikoj poreterne.

Kiel beboRedakti

Roberto promenas en la urbo, kaj subite li ekvidas malnovan amikon, Georgon, kiun li ne vidis de pluraj jaroj.

"Saluton, Gechjo!" li ekkrias, "Jam de longe! Kion vi nun faras?"

"Saluton, Rochjo!" respondis la amiko. "Mi edziĝis antau du jaroj."

"Bonege, knabo! Kaj kion vi faras kiel laboron?"

"Nu, mi laboris en granda multnacia entrepreno, sed mi estis maldungita hieraŭ."

"Aj, kia misŝanco! Ĉu tio ne tro perturbas vin?"

"Ne, ne, tute ne. Mi dormas kiel bebo."

"Bone, des pli bone! Mi devas forpafi nun, sed ni ja baldaŭ renkontiĝu, ĉu ne?"

Post du monatoj, Roberto denove renkontas Georgon en kafejo.

"Ĉu vi estas daŭre senlabora?" li demandas.

"Ja, daŭre."

"Nu, almenaŭ tiel vi povas pasigi pli da tempo kun via edzino."

"Ŝi forlasis min hieraŭ."

"Oj, mi vere bedaŭras, knabo."

"Ne gravas," stoike diras Georgo.

"Sciu, ulĉjo, se mi povas fari ion por vi, ne hezitu...."

"Dankon, Roĉjo, sed ne necesas. Mi daŭre dormas kiel bebo."

"Nu, se vi certas...."

La du amikoj disiĝas, kaj monaton poste Roberto invitas Georgon por vespermanĝi. Dum la manĝo, Roberto demandas pri lia situacio.

"Ĉu daŭre sen laboro?"

"Ja vi scias ke hodiaŭ eĉ junaj viroj ne plu trovas dungon."

"Jes. Kaj ĉu vi havas novaĵojn pri via edzino?"

"Ŝi ĵus ekis eksedzighan proceduron, ĉar ŝi intencas reedziniĝi kun mia eksa ĉefo."

"Ha, ĉu? Kaj ĉu viaj gepatroj bonfartas?"

"Ili mortis en aviadila akcidento antaŭ kvin tagoj."

"Ne vere! Ĉiujn miajn kondolencojn, ulĉjo. Se mi povos helpi vin elteni...."

"Ne necesas. Mi certigas al vi ke mi daŭre dormas kiel bebo."

"Sed finfine!" eksklamas Roberto. "Mi ne komprenas. Okazis al vi nur misegaĵoj dum malpli ol kvar monatoj, kaj vi trovas por diri nur ke vi dormas kiel bebo. Kiel vi sukcesas je tio?"

"Ne komplikas," respondas Georgo. "Mi dormas unu horon, mi ploras unu horon, mi dormas unu horon...."

Malavara amikoRedakti

Toĉjo saltas en la lagon antaŭ ol memori ke li ne kapablas naĝi. Li frapegas la akvon per brakoj kaj kruroj, klopodante resti sur la surfaco, esperante ke iu venos savi lin.

Lia amiko Joĉjo staras sur la bordo, kaj krias al li: Se vi dronos, ĉu mi povos havi vian novan biciklon?

KromeRedakti

Iris kampe muso dum vintra frosto, iris-iris kaj preskaŭ mortfrostis. Kuŝas surtere kaj iĝas malvarma kaj malmola.
Venis bovino, fekis kaj trafis ĝuste la muson. De la varma fekaĵo la muso varmiĝis kaj reviviĝis.
Aperis apude kato, ekvidis malpuran museton kaj lekis ĝin. Kaj poste formanĝis.
Ne ĉiu, kiu vin prifekis estas via malamiko. Kaj ne ĉiu, kiu lekas estas amiko.

AlieRedakti

Du ĉasistoj estas en arbaro. Subite unu el ili suferas kolapson kaj falas surteren. Li ne ŝajnas spiri kaj havas vitrecan rigardon. La alia ĉasisto telefonvokas la urĝan servon, kaj balbutas:

- Urĝaĵoj? Bonvolu helpi min! Mi estas en arbaro kaj... mia amiko estas morta kaj...! Kion mi faru??!
- Nu, provu trankviliĝi. Unue, vi devas certigi ke li estas vere morta.

Fariĝas pauzo, kaj poste audiĝas pafo (BANG!). Poste denove parolas la ĉasisto:

- Jam! Farite! Kion nun?

Ne pensuRedakti

Do, amiko forestas pro afervojaĝo jam du semajnojn. Li iomete mankas al mi. Ĉu ne al vi?

Pasas eĉ ne unu tago en kiu mi ne pensas pri li. Fakte, ankaŭ hodiaŭ mi tute ne pensis pri li...

Hazarda renkontiĝoRedakti

– Petro!! ... Nekredeble! kia surprizo!... ni ne renkontiĝas de almenaŭ dudek jaroj... Certe ke de tiam vi multege ŝanĝiĝis.

Sed mi ne nomiĝas Petro.

– Hoj! vi ŝanĝis ankaŭ vian nomon.

KomprenebleRedakti

- He, saluton! Kiel vi fartas?
- Nu, tre malbone... mia patrino forpasis hodiaŭ.
- Ve! Kia tago! Via patrino mortis, mia globkrajono perdiĝis...

BedaŭroRedakti

Petro renkontas Paǔlon.

- Ho, Paǔlo, kara mia amiko! Ĉu vin mi vidas?
- Jes, min! Kial vi miras?
- Estas surprizo. Mi legis en la ĵurnalo, ke vi mortis.
- Estas eraro. Mia frato mortis ne mi.
- Ĉu vere? Mi tre bedaŭras.

StulteRedakti

“Li estas amiko intima.”
“Sed kial li timas inon?”

Vidu ankaŭRedakti