Malfermi ĉefmenuon

Neciklopedio β

Idiotismo.jpg
Bonvolu konfuzi kun Idismo.

"Tembo, liaj brakoj vastaj!"

~ Tamaria idiotismo

"Se forestas la suno, sufiĉas la luno"

~ Zamenhof pri idiotismo

"Mi sincere esperas (sed timas, ke mi eraras), ke via opinio baziĝas sur manko de scio, ĉar tion oni povas ŝanĝi."

~ Lingvisto pri ĉi tiu artikolo

"Sen mono ja ne longe ekzistos UEA!"

~ iu en 1829

Idiotismo estas doktrino, laŭ kiu ne-eŭropanoj estas idiotoj, kiuj ne povas kompreni ian formon de komunikado krom la tute rektan. Tiel Esperanto estas malbona lingvo, do oni lernu Loglion.

Enhavo

Idiotismoj kaj EsperantoRedakti

La ĉefa problemo pri esperanto estas la manko de grandega idiotismaro, kiuj tamen ne estas idiotismoj. Oni celas kolekton de esprimoj, kiujn eĉ komencanto komprenas je la unua aŭdo sed kiuj kovras la dekmilon da bezonoj de moderna vivo. Ni bezonas vortarojn, kiuj tradukas la nacilingvajn idiotismojn en esperantajn.

La plej grava problemo estas salariitaj lingvaj aŭtoritatoj, kiuj povus fini la determinismojn de la lingvo. Oni ne povas fidi la "lingva" problemego estas, ke la plejparto da Esperantidiotismoj estas Eŭropecaj. Do, ili avantaĵiĝas Eŭropanoj kaj malavantaĵiĝas ekz. Azianoj. Tio veras eĉ se ĈIUJ idiotisomoj troviĝas en iun bonan vortlibron.

Do, la problemego estas la NEneŭtralo kaj maljusto, kauzataj de la Eŭropeco de Esperanto. (Se la idiotismoj de Esperanto estas tute el Esperanto mem (= ne Eŭropeca, ne Azipeca, ne iopeca), ne estas tiun problemego.

Esperantaj idiotismojRedakti

La disvastigo de idiomaĵoj en Esperanto bone ilustras la fakton ke la lingvo vivas, ke ĝiaj bildoj komunikiĝas, ke ili 'parolas'. Ĉi tiu estas nuna defio, kiun alfrontas pluraj praktikaj idealistoj.

Jen idiotismoj en Esperanto:

akuzativulo
freŝa kaj avida komencinto kiu envenas plena per ideoj plibonigi la lingvon, sed kies argumentoj suferas pro tuta manko je akuzativo
bonan tageron! ("Bonan tag-er-on")
ŝerce uzata en la retaj babilejoj, kie la horoj ĉe la uzantoj povas ege varii
bonantagulo
ŝerce uzata por paroli pri komencantoj kies nivelkapablo limiĝas al salutvortoj, aŭ por paroli pri diskutanoj kiuj ĉefe salutas
el ies vidpunkto
laŭ ies opinio, laŭ ies maniero koncepti la mondon : "El mia vidpunkto, la kirgiza estas stranga lingvo"
fajfi pri io
ne zorgi pri io (germana idiotismo "drauf pfeifen" )
forfikiĝu!
foriru! (el la angla "fuck off", maldelikata/ofendema)
freŝbakito
komencanto (germana idiotismo tie adjektive "frischgebackener..."
ĝis!
ĝis revido!
ĝis la nokto-nokto-fin'
dum la tuta nokto, ege longe; laŭ kantoteksto de Esperanto Desperado
ĝisoste/a, ĝisostulo
Tre fervore/a; persono, kiu laŭ sia konvinko persiste agemas strebas kaj ne cedas, ofte kun konservativa aŭ dogmema tendenco, pri ĝi oni diras: "Li/ŝi estas ĝisosta esperantisto!"
Kvazaŭ prototipo de ĝisostulo estis rigardata de multaj Théophile Cart.
Idista historio
esperanta blago mokanta la idistojn.
Tranĉi la kapon de iu
Altigi la prezon de io.Ŝablono:Mankas fonto
jam temp' está
Jam estas tempo! Ni komencu! Ni iru! ktp. (La frazo venas de Pra-Esperanto)
je la barbo de Zamenhof!
sakraĵo
je la barbo de Bofronto!
sakraĵo (Beaufront estis kunkreanto de Ido kaj komplotinto kontraŭ Zamenhof)
kabei
estinte tre aktiva esperantisto, forlasi la movadon (kiel faris la grava aŭtoro Kabe)
kaj la akuzativon! 
sarkasma diro post longa listo de substantivoj esprimitaj senakuzative: "Ni bezonas paco! saneco! vivo! interkompreno!" "Kaj la akuzativon!"
kielvifartasulo
ulo kapablas diri nur la frazon "Kiel vi fartas?" (= eterna komencanto)
kiomas?
kioma horo estas?
kompreneble! 
esprimas konsenton.
krokodili
en Esperanta medio paroli en lingvo alia ol Esperanto, kiu estas la gepatra lingvo de ĉiuj ĉeestantoj.
malĉasti
seksumi (= fari malĉastan agon)
malĉu
ĉu ne; ofte uzata kiel ŝerca demando, "Ĉu aŭ malĉu?"
maltrinkejo
necesejo
maltrinki
urini
ne povi ne
devi, esti obsedata pri io; "Mi ne povas ne admiri vin!" = "Admiri vin obsedas min"/"Mi admiregas vin"
necesejo
eŭfemismo por loko kie oni urinas aŭ fekas
Ni fosu nian sulkon
ni faru nian laboron sen nervoziĝi pro kritikoj kaj cirkonstancoj (citaĵo de Théophile Cart)
povus esti simple ...(sed estas ne)
ironia komento laŭ kantoteksto de Persone
salaton!
saluton! (ŝerce uzata, precipe inter vegetaranoj kaj veganoj)
sed tute ne gravas
ironia komento laŭ kantoteksto de Amplifiki
veni al iu en la kapon
ekhavi ideon ; "venis al mi en la kapon kisi ŝin"
volapukaĵo
io stulta aŭ nekomprenebla (priŝerco de la konkursinta lingvo Volapuko) ; "estas por mi volapukaĵo" inter aliaj ebloj = "mi tute ne komprenas tion"

Idiotismo BonalingvaRedakti

Laŭ la religia mormona tradicio, oficiala vorto tute ne estas -ismo pri idioto. Ĝi signifas sume "vorto aŭ vorgrupo" fontanta el alia specifa lingvo, dialekto aŭ medio. Malgraŭ ADE ĝin agnoskis, oni ne tiom ŝatas ĝian uzon, ĉar povas ekesti miskompreno kun la vorto "idiot-ismo" kun la signifo de simplisma vorto fontanta el malklera lingvo aŭ malklera kompreno... itallingue oni dirus "idiozia". Tial oni eliminu la O.V. idiotismo, anstataŭante ĝin per jenaj du vortoj:

  • idiom-aĵo ... kiam temas pri "vorto aŭ vorgrupo" fontanta el alia specifa lingvo, dialekto aŭ medio
  • idiot-ismo ...kiam temas pri vorto fontanta el malklera lingvo aŭ malklera komploto.

Rilataj aferojRedakti

NotojRedakti