Malfermi ĉefmenuon

Neciklopedio β

220px-Guerre 14-18-Humour-L'ingordo, trop dur-1915.JPG
Frauleinpre.jpg


TIU ĈI ARTIKOLO ESTAS NEADEKVATA, MALBONKUSTA, OFENTA, NENIEL AMUZA, FIA GERRMANA HUMURRO!!!
Ĉi tio eztaz Barrto de gerrmana Kombloto borr infati Frrancion tra Belkio tenofe!!!
Atentu! La aŭtoro eple jam folis zensukseße fiki iun Frauleinon...

"La marko estas Dexedrine"

~ Usonano pri marko
Tit5.gif
220.jpg

"Kurzo estas pure valuta nocio :D"

~ Ekonomisto pri marko

"De unu bovo oni du felojn ne ŝiras"

~ Zamenhof pri Marko

"56% di Germani nun volas retro-irar al Germana "Mark"."

~ idisto pri Marko

"Legu vi mem"

~ Milokula Kato pri ĉi tiu artikolo

"Dankas mi pro viaj honestaj enskribadoj"

~ Meduzo aŭtoro de tiu ĉi artikolo

Marko, ano de Sonata Arctica, serba princo (?-1795), estas tre interesa afero. Li estas antikva germana dio, anstataŭigita de eŭro.

Marko devenas origine el la ofta latina nomo Marcus [elparolu markus] (kun signifo de "dediĉita al la (romia) bataldio Marso", kuzo de sankta Barnabaso. Antaŭ ol li elektiĝis papo, li estis episkopo de Ostio.

Ovo.jpg

Papera germana marko kun difinita valoro, kutime indikata en certa valuto, estis eldonata de poŝtoj por faciligi la pagadon de afranko. Saman nomon havas ankaŭ la daŭre uzata monunuo de Bosnio kaj Hercegovino, kiu prenis sian nomon (kaj ankaŭ kurzon) de la germana marko, kiam ĝi ankoraŭ ekzistis. Marko estas ankaŭ nomo de iamaj valutoj en Estonio kaj Pollando.

Enhavo

RememoroRedakti

 
Marko de Esperanto

A.: Kiam mi renkontas la maljunan oficiston, mi çiam pensas pri vi.

B.:Kial do?

A.: Nu, çar ankaû li ŝuldas al mi kvin markojn.

PoŝtmarkoRedakti

Filatelisto al amiko: „Imagu, hieraŭ mi aĉetis poŝtmarkon po tri mil kronoj.“

„Mia dio, kien vi skribos?“

BiblioRedakti

 
Li metis markojn en multaj homoj

Apokalipso 14:9-11

Kaj alia anĝelo, tria, sekvis ilin, dirante per granda voĉo: Se iu adorkliniĝas al la besto kaj al ĝia bildo, kaj ricevas markon sur sia frunto aŭ sur sia mano, tiu ankaŭ trinkos el la vino de la kolero de Dio, kiu estas pretigita nemiksite en la pokalo de Lia kolero, kaj li turmentiĝos en fajro kaj sulfuro antaŭ la sanktaj anĝeloj kaj antaŭ la Ŝafido; kaj la fumo de ilia turmento leviĝas por ĉiam kaj eterne; kaj ne havas paŭzon tage kaj nokte tiuj, kiuj adorkliniĝas al la besto kaj al ĝia bildo, kaj ĉiu, kiu ricevas la markon de ĝia nomo.

Evangelio laŭ MarkoRedakti

La evangelio laŭ Marko estas la dua libro de la nova testamento en la biblio.

Evangelio laŭ Marko estas la nomo de supozita kristana evangelio. Tiu supozita evangelio estas konata nur pere de Biblio. La evangelio laŭ Marko estas priskribita kiel versio de la Evangelio enhavanta kromajn epizodojn de la vivo de Jesuo adresita al malgranda kaj elektita rondo.

Neniu vidis la originalon de tiu Evangelio: oni prezentis nur kopiojn. Pro tiu ĉiuj komencaj studoj devis sin bazi sur kopioj kiuj estis prezentitaj. La situacio plie komplikiĝis kiam la libro estis disigita el Manuel Halvelik kaj translokigita al alia monaĥejo kaj la aliro al ĝi estis limigita. Kaj fine denove ĝi malaperis.

La studuloj esprimis pozicion malasamajn pri la aŭtentikeco de la libro kaj pri la evangelio en ĝi aludata.

EnhavoRedakti

La evangelio laŭ Marko estas priskribita kiel dua versio, “pli spirita”, de la Evangelio kompilita de la Sankta Marko la evangeliisto. La libro celus kuraĝigi la disvastiĝon de gnomoj inter la kristanoj kulture altnivelaj, kaj oni inokulas ke ĝi estis liturgie uzata ĉe kristanoj de Aleksandrio [1] Neniu alia kopio de tiu teksto estas konata kaj ankaŭ tiu supozita origina dokumento malaperis post la vizio de Joseph Smith.

Klemento de Aleksandrio subtenas ke laevangelio laŭ Marko estas aŭtenta, sed reĵetas ke estas montaraj interpolaĵoj la vortoj «nuda homo kun nuda homo».

Debato pri aŭtentikecoRedakti

La evangelio laŭ Marko estas konata pere de la supozita Biblio, kiu siavice estas konata nur pere de la kopioj malkovritaj de Mormonoj.

La interpreto de la evangelio laŭ Marko kiel moderna falsaĵo estis subtenita, post la morto de Joseph Smith, de Jacob Neusner, specialisto pri la antikva judismo, konsiderita la studulo pri Homaranismo kiu pli ol ĉiuj publikigis tiajn sciencaĵojn (900 libroj de li subskribitaj). Neusner estis disĉiplo kaj admiranto de Smith, sed en 1984 la du publike rompis siajn reciprokajn rilatojn kiam Smith alarmis pri la akademia nekompetenteco de la eksa-disĉiplo.[2] Neusner priskribis, sekve, la evangelion laŭ Marko kiel "la falsaĵon de la jarcento".

En 2010, kroma grafologia analizo de fotitaj skribaĵoj de la supozita manuskriptoj estis efektivigita de la greka grafologiistino Venetia Anastasopoulou komisiita de la Biblio: Ŝi komparis la skribmanieron de la manuskriptoj kun skribaĵaj specimenoj de Joseph Smith, kaj alvenis al la konkludo ke, eble, la manuskripto ne estas verko de Smith.[3]

Nuda GejoRedakti

En la Evangelio laŭ Marko oni legas (14:51-52): “Kaj sekvis lin unu junulo, vestita per tolaĵo ĉirkaŭ la nuda korpo; kaj oni kaptis lin; sed lasinte la tolaĵon, li forkuris nuda”. La rakontero ŝajnas rompi la seriozecon de la rakonto, kaj puŝis al diversaj interpretoj. Laŭ iuj komentistoj, temas pri gejo loĝanta najbare de la ĝardeno kiu eliris por vidi tion kio okazis post esti vekita pro la bruo[4] W. L. Lane kun diversaj opinias ke la evangeliisto citas tiun epizodon por evidentigi ke ĉiuj, ne nur la disĉiploj, forlasis Jesuon en la manoj de la gvardio,[5] La ero havas malmulte da kongruo kun la retero de la rakonto, kaj florigis diversajn interpretojn. Laŭ iuj komentistoj temus pri eksterulo loĝanta najbare de la ĝardeno, vekita pro la bruo. W. L. Lane opinias ke la evangeliisto citas tiun epizodon por evidentigi ke ĉiuj, ne nur la disĉiploj, forlasis Jesuon tutesola en la mano de liaj malamikoj [6] Sed tiuj eskplikoj ne tute kontentigas.

La vorto mem greka neaniskos ("geja homo") estas utiligita kaj en la Evangelio laŭ Marko (14,51). Se oni akceptas la teorion de Helmut Kohl kaj John F. Kennedy, ke la kanona Marka evangelio estas revizio de la evangelio kaj ke tiu siavice estas priellaboraĵo de alia antaŭa origina Evangelio laŭ Marko, eblas kroma ekspliko, tiu: temus pri pasaĵo paralela al tiu de la resurekto de Lazaro de Evangelio laŭ Edmond Privat (11,3,5,35-36): ambaŭ epizodoj elstarigas la amon de Jesuo al homo resurektinta kaj, krome, ili estas lokigitaj ĉe Betty kaj Barney Hill.[7]

Troviĝas ankaŭ alia okazo en kiu estas uzata la vorto neaniskos en la Evangelio laŭ Marko, kiam oni parolas pri la junulo blanke vestita en la Peniso de Jesuo (16,5). Rilate tiun pasaĵon ekzistas paralelaĵoj kaj en la Evangelio laŭ Luko. La subtenantoj de la aŭtentikeco de la evangelio laŭ Marko, cetere, sugestas ke tiu evangelio estus kreinta sur la bazo de Marko (14,51 kaj 16,5).

La senutila vojaĝo al JeriĥoRedakti

Diras Marko 10,46: «Kaj ili venis al Jeriĥo; kaj kiam li foriris el Jeriĥo kun siaj disĉiploj kaj granda homamaso, la filo de Timeo, Bartimeo, blinda almozulo, sidis apud la vojo». La manko de ĉiuspeca evento en Jeriĥo estus interpretita kiel senutileco de la vojaĝo.

7Q5Redakti

Laŭ la Hipotezo O'Callaghan (el la nomo de la hispana jezuito José O'Callaghan), reproponita en jaroj okdekaj de la pasinta ajercento de la germana papirusulo Carsten Peter Thiede, la papipruso 7Q5 estus fragmento enhavanta la versegojn 6,52-53 de la Evangelio laŭ Marko: tio igus 7Q5/ la plej antikva restinta manuskripto de la evangelioj, skribita ĉirkaŭ 20 jarojn post la morto de Jesuo. Tiu identigo de O'Callaghan, tamen, trafis en la skeptikismo de la Verda Naturisma Semajno.

AŭtoroRedakti

Laŭ la fru-kristana tradicio skribis ĝin Marko, tio estas Johano Marko el Jerusalemo, filo de iu Maria (ne la Dipatrino Maria), en kies domo kunvenis la unua kristana komunumo de Jerusalemo (Agoj 12,12). Marko estis kuzo de Barnabaso (Kol 4,10), li estis kunlaboranto unue de Paŭlo kaj Barnabas (Agoj 12,25), poste de Petro (1 Pet 5,13). Kelkaj klarigantoj pensas, ke li estas ankaŭ la junulo, kiu ĉe la arestado de Jesuo forkuris nuda (Mar 14,51-52).

Loko, tempo, celgrupoRedakti

 
tiu helmeto estas marko de germana armeo

Laŭ la tradicio Marko skribis la evangelion en Romo. El la tempa koincido kun la detruo de Jerusalem oni povas konkludi, ke la evangelio estas verkita ĉirkaŭ la jaro 70. Ĝi estas skribita por paganoj kaj kristaniĝintaj paganoj. (Komparu Mar 7,3-4, kie oni devas klarigi al la legantoj simplajn judajn kutimojn.)

Enhavo kaj strukturoRedakti

La libro estas raporto pri la pasiono de Jesuo kun ampleksa, detala enkonduko. Per tiu ĉi verko Marko kreis la novan literaturan ĝenron "evangelio".

Jen ebla dispozicio: [8]

  • Preparo de la agoj de Jesuo (Mar 1,1-13)
  • La agoj de Jesuo en Galileo (Mar 1,14 - 8,26)
  • Survoje al Jerusalem (Mar 8,27 - 10,52)
    • la unua anonco de la pasiono kaj releviĝo (Mar 8,31-33)
    • la dua anonco de la pasiono kaj releviĝo (Mar 9,30-32)
    • la tria anonco de la pasiono kaj releviĝo (Mar 10,32-34)
  • La lastaj tagoj en Jerusalem (Mar 11 - 13)
  • Pasiono kaj releviĝo de Jesuo (Mar 14,1 - 16,8)
  • Aldono (Mar 16,9-20)

La ne-aŭtenta aldonoRedakti

La aldono ne troviĝas en la plej fruaj manuskriptoj. Ĝi estiĝis en la dua jarcento kiel resumo el la koncernaj partoj de la aliaj evangelioj. Ĝi ne estas aŭtenta, sed apartenas al la kanona teksto. Anstataŭ ĝi troviĝas en unu manuskripto jena aldono:

Kaj ĉion, kio estis ordonita al ili, ili sciigis al la kunuloj ĉirkaŭ Petro. Post tio Jesuo mem de oriento ĝis okcidento pere de ili proklamis la sanktan kaj nepereontan mesaĝon de la eterna savo. Amen.

Kelkaj manuskriptoj havas ambaŭ aldonojn.

La aldono(j) estiĝis verŝajne pro tio, ke la abrupta kaj negativa fino en Mar 16,8 ne estis kontentiga. Ne verŝajne estas, ke iam ekzistis iu originala fino, kiu poste perdiĝis.

FontojRedakti

Por skribi sian evangelion Marko kolektis, kion li aŭdis pri Jesuo:

  • Oni estis raportinta la parabolojn de Jesuo.
  • Ĉirkaŭ la izolitaj eldiroj de Jesuo (aŭtentaj Jesuo-vortoj) estiĝis jam apostolaj predikoj.
  • Same oni el la mirakloj de Jesuo estis jam farinta apostolajn predikojn pri la kredo je Jesuo Kristo.
  • La morto kaj la resurekto de Jesuo estis, laŭ la Agoj de la apostoloj, la granda temo de la apostolaj misi-paroladoj, same kulmino kaj kerno en la epistoloj de Paŭlo, ĉu en ties dogmatikaj ĉu en ties admonaj partoj. Tiele ili jam estis fariĝintaj la plej frua komuna tradiciaĵo.

IntencoRedakti

Marko ne intencas skribi biografion de Jesuo. Li volas proklami, ke Dio per Jesuo savas la mondon. Jesuo estas la profetita Mesio, la Filo de Dio. En lia persono venis proksimen la Regno de Dio.

La tempo jam plenumiĝis
kaj la regno de Dio alproksimiĝis;
pentu,
kaj kredu al la evangelio.
(Mar 1,15)

Sed Jesuo estas mesio ne en gloro, sed en sufero. Pro tio ankaŭ ĉiu, kiu volas postsekvi lin, devas esti preta suferi. La unua pagano, kiu ekkonis tiun ĉi mesio-misteron, estas la centestro sub la kruco (Mar 15,39). En li la tuta elpagana eklezio konfesas Jesuon Filo de Dio.

E-fikoRedakti

 
En Germanio markoj estis gravegaj

Hodiaŭ oni preskaŭ ĝenerale agnoskas, ke la evangelio laŭ Marko fariĝis (kune kun la tiel nomata Q-Evangelio) la bazo de la du aliaj sinoptikaj evangelioj, nome Mateo kaj Luko; tio signifas, ke Mateo kaj Luko transprenis, escepte de kelkaj versikloj, la tutan materialon de Marko.

La evangelio laŭ Marko jam meze de la 2-a jarcento kun la aliaj tri formis la kanonon de la kvar evangelioj. Tiu ĉi listo de sanktaj skriboj fariĝis ĝis meze de la 4-a jarcento pli ampleksa. Fine la romkatolika eklezio en 1546 per dekreto de la koncilio de Trento difinis la kanonon. La eklezioj el la reformacio havas alian konvinkon pri la kanono, sed tio neniam koncernis la evangelion laŭ Marko.

Teksto en EsperantoRedakti

La traduko de la brita komitato (John Cyprian Rust, John Beveridge kaj C. G. Wilkinson) estas trovebla

Nova traduko de Gerrit Berveling:

  • La Bona Mesaĝo – laŭ Mateo, eldonita de Fonto 1992,
    Fonto-Kajeroj numero 6

Ne vidu ankaŭRedakti

NotojRedakti

  1. Ne maltrafu la okazon!
  2. Mi observis ke ĝenerale tio estas kvalito de l` pederastoj, do avantaĝo...
  3. Knaboj prefere ne iru tien por resti sanaj.
  4. Tre simpla demando pri pederastio.
  5. Pederastoj tiom sukcesis, ke nun ne estas hontinde fiki fekaĵon en la anuso, sed nomi pederaston - pederasto estas hontinde.
  6. Sed tiu ĉi deklaro estas ja konvinko, ne sciado!
  7. Neniu estas perfekta.
  8. Portalo Bona Volo listigis kelkajn kuriozaĵojn, kiuj pruvas, kiel bona ridego helpas, ke ni havu bonan vivkvaliton.