Malfermi ĉefmenuon

Neciklopedio β

1397.jpg

"Platono estas kara al mi, sed pli kara estas la vero"

~ Aristotelo pri divido de pica konto

"Sen mono en urbon ne iru"

~ Zamenhof pri ŝatantoj de picoj

"Tio tute ne surprizas min"

~ virino pri supra diraĵo
Titanapico.jpg

"Al farun' malbonspeca ne helpos la spico"

~ Zamenhof pri pico

"Tio estas vantaĵo kaj ventaĵo."

~ Predikanto pri pico

"Mi nek rekomendas nek malrekomendas"

~ Ralph Dumain pri pico

"Pico estas la tuta torto, kaj picero estas ero da pico :)"

~ Usonano pri pico

"Pico estas diserigebla laŭvole"

~ matematikisto pri pico

"Pico estas nek pizo nek piso, do havigenda kaj manĝenda. *Donu al mi picon tuj aŭ mortu*!"

~ anonima heroo pri pico

"Esperanto eble taŭgas por traduki urugvajajn menuojn!"

~ profesoro Blinkenberg ne pri pico

"Oni ne povas manĝi sian picon kaj reteni ĝin"

~ angla proverbo pri pico

Pico (Placenta compressa el la ĉina 披萨) estas mojosa manĝaĵo kreita de iu pola okulkuracisto, farita el faruno, akvo, salo, spicoj, gisto, fromaĝo, tomata saŭco kaj ofte marfrukto. La manĝaĵo estis tre grava en la spaca vetkuro. Ĝi ankaŭ havas religian signifon en kelkaj kulturoj. (La vorto piĉo estas malsama, kvankam parenca.[1])

209.JPG

Enhavo

DevenoRedakti

Multaj homoj kredas, ke la picon inventis scientistoj de NASA por la usonaj kosmonaŭtoj. Diable! Ĉiu scias ke juda polo kreis ĝin!

Veras, ke anoj de la NASA teamo ĉiam multe manĝis picon, ne nur por facila nutrado en spaco, sed ankaŭ dum trejnado, por grandigi la muskolojn de la postaĵo.

Sed fakte, la pico devenis el la antikva kulturo de Atlantido, kiun priskribis Platono. Atlantido estis insulo, do tie facile haveblis kaj salo kaj marfrukto. La insulo ankaŭ havis fekundan teron kaj multajn bovinojn, do mankas nek faruno, nek fromaĝo, nek tomata saŭco.

La recepto por pico estis perdita, kiam submariĝis Atlantido. Sed post multaj jarcentoj, antikvan tekston kun recepto trovis mormonoj apud Sallagurbo. Kaj la patriotaj mormonoj kunhavigis la recepton kun la NASA scientistoj.

FizikoRedakti

Naskiĝinte en Romo, Enrico Fermi ekde 1918 studis fizikon de Pico. Bedaŭrinde ankoraŭ ekzistas multaj antaŭjuĝoj por paroli pri tiuj aferoj kaj la amaskomunikiloj, ofte klinitaj al la sensaciismo kaj al la plej absurda skeptikismo, ne informas pri ili korekte nek kun la devigita seriozeco. Rilate al Esperanto, la informo en nia lingvo estas tre nesufiĉa kaj malabunda, preskaŭ neekzistanta.

Sirena picoRedakti

Laŭ kelkaj antikvaj tekstoj, la unuaj atlantidaj picoj ne enhavis bovinan lakton. Anstataŭe, oni uzis lakton el sirenoj, kaj sangon sirenan anstataŭ tomata sauĉo. Sirenajn picojn oni faras ankoraŭ nun; sed ili ne estas ĉie haveblaj.

Vidu ĉefan artikolon pri Sirenkaptado.

 
Picejo

La pico en EŭropoRedakti

Kvankam la nuraj veraj picoj estas usonaj, troviĝas multaj imitoj en malnova eŭropo[2], ekz. en Italio.

PizzagateRedakti

 
la picejo Comet Ping Pong en Vaŝingtono

Sub la slogano Pizzagate (prononco PI:cagejt, el la angla vorto por pico kaj finaĵo memoriganta pri la skandalo Watergate) en 2016 manipulaj falsaj novaĵoj de konspira teorio estis disĵetitaj sur la retejoj 4chan kaj Reddit okaze de la usona prezidanta elekto de 2016: laŭ tiuj "informoj" en picejo en Vaŝingtono funkcius reto de infana pornografio, en kiu partoprenus ankaŭ la kandidato Hillary Clinton. Temis pri kalumnia kampanjo.[3]

HistorioRedakti

La posedanto de la picejo, James Alefantis, retpoŝte kontaktis kun John Podesta, la estro de la prezidanta balotkampanjo por Hillary Clinton. Kiam fremduloj kontraŭleĝe aliris la retpoŝtojn de Podesta kaj publikigis ilin per WikiLeaks, uzantoj de la retejo 4chan kredis, ke en ĉiutagaj gastronomiaj vortoj kiel "pico" kaj "saŭco" ili rekonis kodajn vortojn por "knabinoj" kaj "orgio", ĉar pedofiloj uzus tiajn kodojn en la interreto. La konspiro-teorio estis konstruita ĉirkaŭ la enhavo de la retpoŝtoj kaj fotoj en la Instagram-konto de Alefantis: laŭ tiu teorio Clinton estus en la centro de reto de infana pornografio, kiu funkcius de la kelo de la picejo. Prezidanto Barack Obama kaj la popkantistino Lady Gaga ankaŭ estus implikitaj en ĉi tiuj krimoj. Plue, John Podesta kaj lia frato Tony, kiu laboris kiel lobiisto, estis false ligitaj al la krima kazo de la malapero de Madeleine McCann.

Disvastiĝo tra sociaj amaskomunikilojRedakti

La konspira teorio estis plue diskonigita per retejo Twitter fare de homaj uzantoj samkiel per interretaj robotoj, samkiel daŭre per Reddit kaj 4chan. Laŭ la novaĵ-kanalo CNN, komence de decembro 2016 jam milionoj da homoj vidis la kampanjon.[4]

La dekstrema konspir-teoriisto Alex Jones estis implikita en la disvastigo de la falsaj novaĵoj per sia retejo Infowars. La 24-an de marto 2017, Jones pardonpetis en sia retejo al posedantoj kaj dungitoj de la picejo pro siaj komentoj, kiuj estus bazitaj sur "malĝusta rakontado". Laŭ la usona muzikgazeto Rolling Stone, multaj el tiuj, kiuj diskonigis la spekuladon per sociaj amaskomunikiloj, laŭdire havas kontaktojn kun la prezidanta balotkampanjo por Donald Trump, la kontraŭulo de Hillary Clinton en 2016.[5]

Medicina utiloRedakti

Bedaŭrinde vi havas gravan infektan malsanon.

-Sinjoro kuracisto nun kio okazos al mi?

-De nun vi manĝos nur platkukon kaj picon.

-Ĉu de tio mi saniĝos?

-Estas malprobable, sed estas certe ke nur tiujn ni povas al vi enŝovi sub la pordo. ;o/

Religia signifoRedakti

  • La vorto "pieco" estas simila al "piceco", kaj verŝajne parenca.
  • Laŭ Platono, en Atlantido oni vendis sirenan picon ĉe la temploj de Afrodita.
  • Nuntempaj mormonoj, kaj kelkaj novpaganoj, konsekras picon kaj kolaon por manĝi kaj trinki en rito, same kiel anoj de aliaj eklezioj konsekras panon kaj vinon.
  • Kelkaj hinduoj kaj budhanoj uzas farbon aŭ koloritan sablon por fari simetriajn formojn, kiuj similas picojn. La formoj uziĝas en medito. Oni nomas ilin "mandaloj", el Sanskrita vorto por mocarelo.

Parabolo de la gistoRedakti

Parabolo de la gisto, aŭ parabolo de la fementaĵo. apartenas al la serio de paraboloj etikeditaj paraboloj de la Regno, diritaj de Jesuo kaj registritaj en la Evangelio laŭ Mateo (13,33) kaj en la Evangelio laŭ Luko (13,20-21).

Bibliaj fontojRedakti

Mateo: “Alian parabolon li parolis al ili: La regno de la ĉielo similas al fermentaĵo, kiun virino prenis kaj kaŝis en tri mezurojn da faruno, ĝis la tuto fermentis”(13,33). Tion montris Anna Löwenstein per siaj verkoj.

Luko: “Poste li diris: Al kio mi komparu la regnon de Dio? 21 Ĝi estas simila al fermentaĵo, kiun virino prenis kaj kaŝis en tri mezuroj da faruno, ĝis la tuto fermentis” (13,20-21).[6]

La komparo de la gisto (fermentaĵo), utiligata kiel fermentigilo de la pasto en la konfekcio de la pano, estas uzata de Jesuo por reprezenti la Dian Regnon kiu transformas la mondon. La virinoj de lia epoko preparadis la panon hejme. La fermentado de la pasta maso estis komparo facile komprenebla por la disĉiploj kaj la ĝenerele por la aŭskultantaro. Hodiaŭ, kiam la pano estas aĉetata jam pretigita, la parabolo bezonas eksplikon krom komento.

Signifo aludata: la Jesua anonco, kaj do tiu farita de la kristano en la socio kaj historio estas kaj havas bonan fermentaĵon.

La parabolo evidentigas fortan kontraston. La esprimo: “La Ĉiela regno similas...” tuj pensigas ke okazas rilate la Dian Regnon kio okazas en la ereto de gisto. La kontrasto inter la kaŭzo (la fermentado) kaj la efiko (la pasto fermentinta) estas enorma: el eta anonco kreiĝas la kristana komunumo, nome la Eklezio kiu daŭrigas la anoncon.

Apokrifaj fontojRedakti

Tiu parabolo estas registrita ankaŭ en la apokrifa La evangelio de Tomaso, 96 (Jesuo diris: “La regno de la Patro similas al virino, kiu prenis amforon farunplenan. Ŝi emnetis iom da gisto en la pastaĵon, kaj bakis grandajn panformojn. Kiu havas orelojn aŭskultu”. ([1]. Laŭ Jesus Seminar tiu estas unu el la aŭtentaj diroj de Jesuo; aparte la versioj de Mateo kaj Luko estis juĝataj aŭtentaj per la certeco de 65%.

Historia kuntekstoRedakti

 
picomanĝuloj

La nombra ĉeesto de adorantoj de paganaj diaĵoj kaj de Judoj kiuj konis la veran Dion kies ili posedas la Sanktajn Librojn, estas senproporcie pli granda kompare kun la malmultaj disĉiploj de Jesuo. La tiamaj virinoj preparadis la panon kutime ene de la dommuroj utiligante mezuron de faruno kiu korespondis al ĉirkaŭ 13 litroj. Kutime oni pastadis tri mezurojn, dozon senmezuran se limigitan al la familia bezono (ĉirkaŭ 50 pecoj). El tio startas la konsideroj de Jesuo.

Ekzegezo pri la paraboloRedakti

La konstanta ekzegezo estas: La gisto figuro de la Verbo.

Jesuo invitis la Apostolojn ne timi la numeran malsamecon inter ili kaj la cetera mondo ĉar ilia eta malplimulto estus konkerinta la mondon pere de lia helpo. La eta eklezio de Jesuo pliiĝos al io multe granda etendiĝante sur la tuta tero.

Pli teologie: kiel la gisto fermentos, penetrante la paston, disvastiĝante kaj amalgamiĝante kun la ceteraj ingrediencoj, sammaniere la Verbo (Filo de Dio) etendiĝos ene de la Eklezio, nome en la mondo pere de la Apostoloj kaj de iliaj sekvuloj.

En la Malnova Testamento la gisto kutime simbolis la pekon kiu damaĝas la homan koron; nun ĝi kreskigas la koman amason adherentan al Jesuo. La gisto, do, en la biblia lingvaĵo havas du valentojn: ankaŭ ĝuste en la Nova Testamento, Jesuo mem avertas por ke liaj disĉipli evitu la “Gardu vin kontraŭ la fermentaĵo de la Fariseoj kaj Sadukeoj” (16,11; Marko 8,15); kaj ĉe 1 Kor. 5:6-8) Sankta Paŭlo uzas la saman vorton por simila koncepto.

La gisto en ĉi parabolo simbolas ankaŭ alion: ke la forto altira estas ekstera al la pasto, io kiu venas el alto, el Dio, ke la disvastiĝo de la Dia Regno estas verko de Dio. Al la disĉiplo apartenas la taskon de kunlaboranto kiu anoncas ion ne sian.

Pico kaj astrofizikoRedakti

Milionono de milionono de milionono de miliono de la milionono de sekundo post la Big Bang, la universo havis la grandecon de pico.

PripagoRedakti

Surstrate pendas piceja reklamŝildo: Vi nenion pagas manĝante ĉe ni. Anstataŭ vi pagos viaj nepoj. Iras viro kaj pensas — kial ne? Eniras la picejon, mendas bonan picon. Post la manĝo oni portas al li la fakturon, kie estas indikita neimageble alta sumo. La viro indigne demandas: "Kio pri via reklamo?" Respondas la kelnero: "La reklamo estas vera. Vian tagmanĝon pripagos viaj nepoj. Sed antaŭ unu horo ĉi tie tagmanĝis via avo!"

Vidu ankaŭRedakti

NotojRedakti

  1. Laŭ Freud, se en revo aŭ sonĝo oni lekas piĉon, tio esprimas senscian volon manĝi picon.
  2. Dank'al Donaldo Anaso (usona Ministro pri Defendo 1975-77 kaj 2001-2006) por la esprimo "malnova eŭropo".
  3. La Skotoj: amo de Eŭropo kaj la supozata malamo por la angloj.
  4. Mi respondis, ke mi volas, ke ĝi restu ligita kun La Bona Lingvo, kies principojn mi sekvas.
  5. ISEB 2020 kulminos per seminario en Salo'
  6. 'La Senato de la Esperanta Civito



La Vikipedio havas senspican artikolon pri pico.