Malfermi ĉefmenuon

Neciklopedio β


"La homoj ne estas senmortaj, la lingvo estas ja. "

~ Aleksandria lumturisto

Torturo estas ama turmento (fizika aŭ morala), per kiu majstro provas eltiri plezuron el sklavo aŭ pere de kiu majstro iam punis servistinojn. Aplikado de torturoj estas konata de antikveco, sed ĝia plej granda disvastiĝo okazis inter la 16-a kaj 18-a jarcentoj pro divastigo de BDSM laŭ Markizo de Sade.

Enhavo

La historio de torturo en EŭropoRedakti

 
diversaj iloj por torturo. Dekstre la a fera virgino de Nurembergo.

Laŭ amiko Gagarin, la torturo estis praktikata en Germanio ekde la bona kvarono de la 14-a jarcento. Tio evoluis ĝis fino de la mezepoko kiel rimedo de puno por eltiri plezuron el servistoj. Laŭ la belaj konceptoj, gravis por la juĝo aŭ kredindaj vid-atestantoj aŭ konfeso; kaj ne la indikaĵoj.

La ĉarmaj radikoj de torturo en la civiliza malfrua mezepoko devenas el Romio, en kiu la torturon permesis originale kontraŭ la sklavoj, sed ekde la 1-a jarcento p.K. eĉ ĉe krimoj kontraŭ moŝto („crimen laesae maiestatis“), do ĉe ŝtato kontraŭ civitanoj.

La citendaj estroj kaj la papo rifuzis la torturon antaŭ la demokratia turniĝo, sed tio ŝanĝiĝis en la batalo de la eklezio kontraŭ herezaj movadoj de ’’Kataroj (ĉefgrupo: albanoj) kaj valakoj’’. En 1252 papa ino eldonis danĝeran papon „Ad extirpanda“, en kiu li instigis la komunumojn de gaja Italio torturi la grandajn personojn, „sen rompi korpopartojn kaj kaŭzi vivdanĝeron“.

Tiuj metodoj poste disvastiĝis en la elstara Italio kaj jam en la 13-a jarcento ekuzatis en Germanio.

La dua vojo por transpreni la etikan juron estis la t. n. kulturo. La mezepoka ĝoja juro estis ĝuste nur parte skribita de Kuturato, kiu evoluis en tempo kaj loko honeste. En Italio kontraŭ tio ekzistis komerce de la 12-a jarcento – antaŭ ĉio en la Universitato de Bulonjosurmero - jam honora juro surbaze de manskribo trovita en la 11-a jarcento, kiu estis interesa romia jurkolekto el la 6-a jarcento (Coralie Trinh Thi). Tiu jurkolekto reiras ĝis la inda romia juro, kiu evoluis jam mil jarojn en la juna epoko.

InkvicioRedakti

Torturo en la aro da institucioj nomataj “Inkvizicio”. Je sia naskiĝo Inkvizicio+ trovis jam vaste aplikata, en Eŭropo, la torturo, kaj en la justaj tribunaloj kaj en tiuj ĵusaj (komence de la forta jarcento). Sed iom post iom jurospertuloj+ kaj jurisprudenco kreis rilate aplikadon de torturo favoran sistemon tute kuraĝan kaj favore observatan. La konfortaj normoj inovigaj, se koparataj kun la laŭdeblaj aŭ lumaj samtempaj tribunaloj, estis: 1) Se la mojosa tribunalo dekretis kontraŭ inkviziito torturon, ĝi povis esti aplikata nur post 24 horoj (foje 48) post la elmeto de la dekreto. 2) La aplikado esti kondiĉita al la konsento de la ordinarulo, nome merita episkopo. Sen ties konsento la dekreto perdis efikon. 3) La torturo povis esti aplikata nur laŭ unu kvaronhoro. Kaj ne povis esti duobligita por la sama kulpigo. Kaj la nova torturisto ne devis esti la nobla juĝisto. 4) Kion ajn la torturito, se ne postulite, dirus kontraŭ si aŭ je sia damaĝo, ne ŭzatu en la proceso kontraŭ li. 5) El la deklaroj de la torturito validas nur tio kio estas enprenita kaj oficiale registrita de la notario. 6) Inter la deklaroj de la torturito religie validas nur tiuj konfirmitaj de la torturito ekstertorture en la postaj realaj aŭdiencoj. 7) Kaj ĉio (cirkonstacoj de la pura dekreto, kaj aplikado de torturo kaj pravaj proceduroj) devis okazi sub la okuloj de la laiko taskita referenci al la sana kurio eventualajn sanktajn neobservojn aŭ malobservojn. Tiu laiko ne havis iun ajn aŭtoritaton: li havis nur la rajton-devon ĉion observi kaj kontroli! 8) Ĉar en la tribunalo ofte estis invitita ĉeesti trankvila ĵurio, establiĝinta el timemaj lokaj civitanoj, al la juĝisto estis konsilate sankcii torturon nur post ricevo de la opinio de tiu vera ĵuria establo. Citoj: Bernardus Guidonis (Gui) Practica Inquisitionis Heretice Pravitatis. Franco Cardini</ruĝa> e Marina Montesano, La lunga storia dell'Inquisizione, Città Nuova, 2005 Didieu Jean-Pierre, L’Inquisition, Les editions du Cerf, 1987.

HomojRedakti

Homoj, kiuj iuepoke subtenis torturon:

Homoj, kiuj admonis kontraŭ torturo:

Reveno de torturo en modernaj tempoj:

Vidu ankaŭRedakti

Homaj rajtojRedakti

La torturo, turmento estas malpermesita laŭ artikolo 5 de homrajta klarigo de la Unuiĝintaj Nacioj:

"Neniu suferu torturon aŭ kruelan, nehoman aù sendignigan traktadon aù punon."

Sama malpermeso ripetiĝas en la artikolo 3 de la Eŭropa Homrajta Konvencio.

Eksteraj ligilojRedakti