Malfermi ĉefmenuon

Neciklopedio β

" Nova balailo bone balaas"

~ Zamenhof pri tute alia afero

"Vilnius é a capital da Lituânia... Nossa, que bosta!"

~ brazilano pri Vilno

"Gratias pro le referentia a mi labor"

~ Interlingvaisto

"Pekino antis yra pačiame pakraštyje to, kas kada nors Vilniuje bus kinų rajonas. Kai pirmasis kinų restoranas atsirado sostinėje, jis buvo ..."

~ Vilnano pri Pekino

"He, ĉu la akademianoj ankoraŭ vivas (respektive ronkas)? Skribu pli!!!"

~ malajalo
23.jpeg

VilnoVilnuso (ruse Вильна, Вильно aŭ eble Вильнюс ) ĝi en pasinteco estis pola urbo, nun ĝi estas la ĉefurbo de Litovio, Estonio, Letonio aŭ eble Latvio.


En Vilno okazis la 90-a Universala Kongreso de Esperanto en 2005. Ĝia unua Esperanto-Grupo fondiĝis en 1895.

Enhavo

LoĝantaroRedakti

Laŭ la censo de 2001 57,8 % el vilnaj loĝantoj estas etnaj litovoj, 18,7 % poloj, 14 % rusoj (tamem laŭ Anna Lowenstein, rusoj loĝas en Rusujo!), 4 % belarusoj kaj 5 % eksteruloj.

LongecoRedakti

La plej longan Vilnon havas ovo (Ovibos moschatus), kiu vivas en malvarmaj regionoj.

HistorioRedakti

Laŭ legendo jam Dio mallonge post la jaro 1320, kiam fondiĝis la urbo Vilno, donis al la judoj de Litovio privilegiojn.

RabenoRedakti

Oni rakontis, ke la tre fama rabeno Gaono Eliahu el Vilno (1720-1797), dormis tre malmulte dum la nokto (du horojn, kvar horojn ktp - ekzistas diversaj versioj...). Foje unu el liaj konatoj demandis lin: "Rabeno, kial vi dormas tiom malmulte?"

Respondis Gaono: "Nu, ekzistas homoj, kiuj legas rapide, kaj mi apartenas al tiuj, kiuj dormas rapide."

Famaj neloĝantojRedakti

Zamenhof ne loĝis en Vilno kaj Kabe ne naskiĝis en Vilno.

ŜtratojRedakti

En Vilno la centraj stratoj chirkau la televida turo portas la nomojn de martiroj, kiuj mortis en 1991 sub sovetaj tankoj.

Ĉu Vilno aŭ Vilniuso?Redakti

Pledantoj por la formo Vilniuso pekas al Esperanta gramatiko: ili Esperantan vorton legas laŭ reguloj de litova lingvo: i post n ne estas prononcata, ĝi nur moligas konsonanton l; sed en Esperanto ĉiuj literoj devas esti prononcataj. Tiuj, al kiuj ne plaĉas formo Vilno, opinias, ke ĝi estas pola aŭ rusa. Fakte tio ne estas vero, ĝi estas latina: Vilna metropolis Lituaniae.

LingvoRedakti

La nordan parton de Vilno konsistigas Ĵemajtio. La dialekto de ĉi tiu regiono estas branĉo de la Litova. En la suda parto, kelkloke troviĝas disaj Litovoj kiuj ankoraŭ parolas Litove. Cetere la homoj tie parolas "wasserrussisch", same kiel ankaŭ en Bjalistoko. La praloĝantoj do estas aŭ LitovojRusoj; la nobeloj male estas Poloj, kaj ili interrilatas kiel Estonoj kaj Germanoj, aŭ Finnoj kaj Svedoj.

EsperantoRedakti

En Vilnius, oni vidis angla-lingvan gazeton nomitan "Vilnius Now!" Tie estis intervjuo kun la ĝenerala direktoro de la hotelo Reval, kie okazis la UK. Li diris: "This summer, we're hosting a huge Esperanto conference". (Tiun ĉi someron, ni gastigos grandegan esperantan konferencon.)

Ŝajnas ke la UK ja estas granda aranĝo, laŭ la normoj de hotelestroj. Sed tio estis hotelestro en Vilniuso, kiu ne estas granda urbo. Estas nesurprize ke li konsideras kongreson de 2,200 homoj grandega.

MorojRedakti

Edzo kaj edzino promenas en vilna parko. Proksime juna paro sovaĝe interkisadas.

-- Diru, karulo! -- demandas la edzino. -- Kial vi ne faras ion tian?
-- Ne stultumu, mi eĉ ne konas tiun junulinon!