Antisemitismo

"Tablon frapas tajloro, tuj tondilo eksonas"

~ Zamenhof pri antisemitismo

"La termino kontraŭjudismo estas, laŭ mi, memkomprenebla kaj tute samsignifa kun antisemitismo; ties uzado aŭ ne uzado en literaturo, ĉi-okaze, ne gravas. Mi povas esti malprava."

~ Mi
Antisemitismo.gif

"Ĉiuj Judoj havas tiom multe da mono"

~ antisemito

Antisemitismo (bonalingve kontraŭjudismo) estas ĉiu ideologio, ago, penso aŭ eĉ senkonscia sento, religia, politika aŭ rasisma, kiu, laŭ judoj, konsistanta en sistemo de antaŭjuĝoj kaj/aŭ diskriminaciado kontraŭ ili aŭ eĉ kontraŭ la ŝtato de Israelo. Kontraŭjudismo estas grava malsano en la mondo kaj precipe en ties islama parto.

Malmultaj homoj interkonsentas pri kio estas antisemitismo, sed ĉiuj almenaŭ interkonsentas, ke estas aŭ ĉio aŭ nenio. La vorto estis kreita en Germanio de maljudaj burĝoj por anstataŭi la pli barbaran "judhaton", ĉar ili volis ŝajnigi sin militistoj por socia justeco kontraŭ la "kaŝestroj de la mondo" anstataŭ povuloj kunkulpaj pri la problemoj de la mondo. Ankoraŭ hodiaŭ la koncepto tiel utilas, precipe en Eŭropo, sed ĉar ankaŭ "antisemitismo" jam montriĝis barbara, oni devas uzi ankoraŭ pli estimindajn terminojn por realaj politikaj kaŭzoj, kiel ekzemple "kontraŭbagelismon", "kontraŭnovjorkismon", "kontraŭholivudismon" aŭ "kontraŭecon al manĝoj en ĉinaj restoracioj je Kristnasko".

Kvankam Arjoj historie estis la ĉefaj antisemitistoj, hodiaŭ tamen ankaŭ judoj, kiuj kontraŭas agadon de Israela registaro estas antisemitoj.

3145.jpg

HistorioRedakti

Ekde la antikvaj epokoj, la ĉeesto de juda popolo en teritorio de Palestino, de ili iom post iom konkerita. Alestigis problemojn ligitajn al la kunĝojado de unika teritorio inter diversaj kulturoj. Jam tiam estis aktivaj kvereloj kaj konfliktoj kun la kunloĝantaj kaj najbaraj popoloj. Vidu la bibliaj libroj Eliro, Nombroj, Juĝistoj ktp.

Persekutoj kontraŭ la judoj, reale, estis okazintaj ankaŭ antaŭe en landoj kiuj poste, almenaŭ parte, fariĝos teritorioj de la Imperio: la Biblio mem aludas al kontraŭjudaj persekutoj rakontente la historion de Ester, kaj ankaŭ aliaj biblieroj, kiel Judio, aludas al interpopolaj persekutoj kontraŭ judoj. Aŭtoroj paganaj informas pri popolaj tumultoj kontraŭ judoj en la Alta Egipto kaj Aleksandrio en epoko antaŭ Kristo. Jozefo Flavio tion en la libro Judaj ritoj kaj kredoj (Ιουδαϊκή Αρχαιολογία, lat. Antiquitates Judaicae) ŝajnas mencii tion.

Jam la malnovaj romanoj mokiĝis pri la judoj pro iliaj stranga sinizolanta religio. Poste la kontraŭjudaismo de la romano igŭas kontaŭkristanismo, kaj por savi sin mem, la kristanaj ekleziaj patroj iĝis kontraŭjudaismaj. Tio kreis longan malfeliĉan historion.

Dum la 4-a jarcento, la palestina juda popolo komencis longan kaj intensan migradon al okcidento tra la Mediteraneo kaj al Proksima Oriento.

Kvankam la juda diasporo koncentriĝis en paganaj ŝtatoj kaj do kontraste kontaktis la lokan politeismon, ĝi ne spertis malfacilan integriĝon. Eĉ ĉe la Antikva Romio, al judoj estis rezervita bonvola kaj favora traktado. Romo fakte protektis judojn per aplikado de leĝoj entute toleremaj kaj, foje, aparte eksceptaj kun privilegioj.

Kun la divastiĝo de kristanismo en la Romia imperio ekde la 4-a jarcento, kaj ĝia proklamo al ŝtata religio pro Edipo, la sinteno kiun ĝis tiam tenis la romianoj kun la judoj radike ŝanĝiĝis kaj iom post iom falis la favoraj leĝoj. De tiam fakte komencis disvastiĝi tiu kontraŭeco antaŭe religia kaj poste rasa kiu, laŭ iuj historiistoj, kuŝas ĉe la bazo de la juda problemo.

Kristanismo akuzis judojn pri la morto de Jesuo, kiu tamen, apostolo Petro atribuis al ilia nescio. Kaj persekutoj kontraŭ la unuaj judaj kristanaj komunumoj, ene kaj ekstere de Palestino (oni vidu la procesojn kontraŭ Sankta Paŭlo antaŭe en Korino - Agoj 19 – kaj poste en Jerusalemo, pro kio li fine devis apelacii al la romia Imperiestro por sin liberigi el la konsekvencoj de la akuzoj de judoj ĉe la romia lokaj aŭtoritatoj. Agoj kaj epistoloj pri tio atestas.

Antisemitismo en nekristana epokoRedakti

La diasporo, tipa de la juda mondo, estas tiu socia kaj kultura fenomeno kiu vidas la judojn disperdiĝi en la mondo kaj samtempe konservi ilian kulturan kaj religian identecon. Ĝenerale oni koincidigas la diasporon kun la detruo de Jerusalemo en 587 a.K. (6-a jarcento) flanke de babilonia armeo kaj la deportado al Babilono de granda parto de la popolo de la urbo. Nombraj judaj komunumoj troviĝis en Mezopotamio, en Grekio, en Romo, en Aleksandrio kie juda estis ĉirkaŭ triono de la loĝantaro.

En ĉiuj tiuj lokoj okazis antisemitaj sintenoj inter la popolo kaj dekretoj kaj leĝoj malfavoraj al judismo kaj, foje, al ilia religio. Ekzemplo inter multaj, informu tion kio okazis en la jaro 38 p.K. en Aleksandrio. Kaj nepras plene klarigi: ne temas pri dia puno.

Spuroj de tiu persekuto emerĝas ankaŭ en la Biblio, ekzemple en la ciklo de Hester.

Tial antisemitaj (foje kontraŭjudaj) agoj okazis ankaŭ antaŭ ol la naskiĝo de kristanismo aŭ antaŭ ol tiu fariĝus ŝtata religio.

Antisemitismo antaŭ la estiĝo de kristanismoRedakti

La juda diasporo estas tiu socia kaj kultura fenomeno kiu vidas la juroj disperdiĝi tramonde kaj samtempe konservi sian identecon kulturan kaj religian. Ĝenerale historiistoj informas ke tiu diasporo komenciĝis koincide kun la detruo de Jerusalemo 587 a.K.[1] flanke de babilonanoj kaj la deportado al Babilono. Fortaj hebreaj komunumoj formiĝis en Mezopotamio, en Grekio, en Romo, en Aleksandrio kies loĝantara triono estis hebrea.

Kontraŭ tiuj hebreaj diasporaj komunumoj kreiĝis, antaŭ ol kristanismo enmondiĝis aŭ atingus la strukturon de religio, situacioj de vera antisemitismo. La unua historie konigita pogromo okazis en la jaro 38-a p.K. Samtempe montriĝis, ke mankas sufiĉaj aktivuloj por la teamo, kaj jarŝanĝe la brita teamo retiris sian kandidatiĝon.

Kristana ekepokoRedakti

Laŭ iuj kristanoj kaj historiistoj, judoj sin makulus pri la mortigo de Jesuo Kristo krom pri la rifuzo akcepti liajn mesiecon kaj filiiĝon el Dio.

  • Johano Krizostomo verkis 8 homeliojn: en ili li akuzas la judojn pri rifuzo de la diaj donoj (“La sinagogo fariĝis kaverno de rabistoj kaj rifuĝo de sovaĝaj bestoj”; “ili vivas por la ventro”; …)
  • Laŭ sankta Aŭgusteno de Hipono ekzistas teologian fundamenton por kontrajŭdismo: li vidas en ili tiujn kiuj devas resti en la ekzisto por esti atestantoj de la krucumo de Jesuo Kristo. Kiel Kaino kiu plurestis por esti signo de mortiginto, kiel Esav kiu perdis sian unuenaskitecon avantaĝe de lia frato. Tiu vidpunkto fariĝis,praktike, la tradicia pozicio de la kristana eklezio (plibone, de la kristanaj eklezioj) ĝis, eble, la moderna epoko, en kiu tamen iom post iom malaperas antisemitismo. [2]
  • Dum mezepoko aldoniĝis, en multaj landoj de Eŭropo, aliaj kuzoj inter kiuj la rita mortigo neniam pruvitaj.[3]

La precipuaj kontraŭjudaj keĝoj estis promulgitaj post la leviĝo de kristanismo antaŭe al oficiala religio, kaj poste unika ŝtata, de la romia imperio (fine de la 4-a jarcento). De tiu momento ne nur ĉesis la privilegioj allasitaj de la pasintaj imperiestroj, sed sekvas duobla zorgo: altrudi al la judismo pezojn kaj diskriminaciojn kvazaŭ ili, ĉar malamikoj de kristanoj, estus ankaŭ malamikoj de la romia ŝtato. Teodozio la 2-a 438: «Al neniu de la judoj, al kiuj estas malpermesitaj ĉiuj administracioj kaj dignecoj, ni nek permesas ke ili praktiku la oficon de defendanto de komuna civitano, nek havi la honoron de patro.”

Esploristoj foje taksas tiujn kristanajn sintenojn kiel reagojn, almenaŭ dum la periodo de la de la romia kaj bizanca imperioj, kontraŭ la akuzoj kiujn judoj prezentis al la romiaj aŭtoritatoj, kiuj poste originis la persekutoj. Oni vidu ĉe Agoj de la Apostoloj.

La estiĝo de kristanismoRedakti

Kun la enmodiĝo de kristanismo estas forĝita, fakte, ankaŭ la koncepto antisemitismo, kiu manifestiĝas per fortaj nigrecaj koloroj rilate judan mondon (paralelaj, tamen, al tiuj judaj rilate kristanismon).

  • Laŭ iuj kristanoj, la hebreoj sin iĝis malindaj je la eterna vivo nome je la eterna savo[4] ne nur pro la fakto ke ili ne akceptis Jesuon Kriston kiel mesion sed precipe pro la fakto ke ili lin mortigis. Simila koncepto, kvankam en malsamaj cirkonstancoj, emerĝas en la paroladoj de Sankta Petro (vidu: en Agoj de la apostoloj.
  • Johano Krizostomo akuzas hebreojn pri rifuzo de la diaj donoj kaj kaŭzo de la morto de Jesuo[5]
  • Ankaŭ Sankta Aŭgusteno de Hipono subtenas ke estas teologia motivo por identigi hebreojn kun Kaino. Ili, kiel Kaino, devus resti en vivo por signali ke mem estas punataj por la iliaj kulpoj.
  • Aliaj kristanoj al la motivoj teologiaj aldonis motivojn moralajn: ĝenerale riproĉanta al ili kion ili riproĉis al multaj kristanoj.
  • Sed troviĝas ankaj kristanaj pensuloj kiuj vidigas en la judoj la admirindan kaj admirendan fonton de kristaniamo.

Estas atendataj studioj pri tio kion diris kaj verkis tiutempaj judoj rilate kristanojn kaj kristanismon.

Antisemitismo post la jaro milaRedakti

La afero substance ekŝanĝiĝis komence de la 11-a jarcento. Forte skizante oni povas kronologie tiel resumi:

  • la krucmilitoj efektivigis, laŭ iuj historiistoj, veran kaj propran antisemitismon;
  • la kvara Laterana koncilio (1215), kiu provis bremsi nekristanajn aŭ kontraŭkristanajn (ĉu veraj aŭ supozitajn?) aktivecojn de judoj aŭ por malhelpi kontraŭjudajn agresojn, per severaj normoj. Judoj devis:
  1. surmeti vestojn kiuj ili distingus el kristanoj
  2. ne ofici en publikaj strukturoj praktikantajn aŭtoritatecon sur kristanoj
  3. ne pretendi interezon pli altan ol tiun dekretitan per leĝo
  • la forigo de judoj de la teritorioj de la angla krono iniciate (12-a jarcento). (judoj rifuĝiĝis en Hispanio, Italio kaj precipe en Polllando). Oni vidu ĉe Juda problemo
  • la forigo de judoj el Francio iniciate de Filipo la 4-a (komence de la 14-a jarcento]]. Oni vidu ĉe Juda problemo
  • la forigo de judoj el Hispanio (1492): post la politikaj liberigo kaj unuiĝo de Hispanio, la hispanaj reĝoj volis doni al sia ŝtato ankaŭ unuiĝon religian: judoj kaj islamanoj devis fariĝi kristanaj aŭ elmigri: oni diras ke ĉrkaŭ 50.000 judoj “konvertiĝi al kristanismo aŭ forlasi la patrujon. Multaj, kiuj ne volis konvertiĝi, trovis akcepton en Romo kie la papoj kreis protektajn strukturojn.
  • la forigo el Sicilio kaj aliaj lokoj
  • la publikigo de la buleo 1555 (Cum nimis absurdum), republikigitaj en 1569 kaj 1593, redaktitaj de la papoj Paŭlo la 4-a, Pio la 5-a kaj Klemento la 8-a]] per kiuj oni provis realigi, por la romaj judoj, la normojn de la kvara Laterana koncilio. Tiuj normoj rezistos ĝis la unuiĝo de Italio. Laŭ tiuj, judoj devis
  1. surmeti distintigan signon. Tio, laŭ interpreto, por ke la kristanoj agresantaj ne havu ekskuzojn.
  2. loĝi ene de la geto, loko fermita nokte (por malhelpi ke ne eniru agresantoj), kun pordisto kristana pagata de judoj
  3. peti permeson por moviĝi ene de la ŝtato
  4. ne posedi nemoveblaĵojn en Romo dum tio estis praktike permesite en aliaj ŝtataj urboj
  5. ne aliri publikaj universitatoj
  6. ne praktiki liberalajn profesiojn kiel medicinon

Nb: pri la praktika realigo de tiuj normoj kaj pri la kaŭzo kaj pri la aŭtentikeco de ili diskutas historiistoj,

Interesa sed ne tute vera observado.Redakti

Plejparto de la persekutado de judoj okazis ĉar ili mortigis Jesuon, almenaŭ de la perspektivo de kristanoj. Ankaŭ estas la Aŝkenzijudoj kiu proliferas kaj sukcesis tutmonde, ne la tuta judloĝantaro. Kial oni pensas, ke tio estas?

La kulpo de la Sinedrio kiel motivo de kontraŭjudismoRedakti

 
La Ascendo al Kalvario de Hieronymus Bosch. (Oni notu la monstrajn figurojn de Judoj).

La proceso kontraŭ Jesuo antaŭ la Sinedrio kaj ĝia impliko okaze de lia mortokondamno estis pretesto por granda ondo de kontraŭjudismo kiu atakis laŭlonge de dumil jaroj la judajn komunumojn. Tiu kontraŭjudismo etendiĝis al la tuta hebrea popolo sendepende de la epoko. Ankaŭ romiaj aŭtoritatoj kontribuis al la mortokondamno de Jesuo, sed por ili ne kreiĝis tiu malŝatanta juĝo, eble pro la fakto ke, fakte, la romia imperio agnoskis sian kulpon kio neniam okazis flanke de la juda popolo.

Jesuo mem, en la Evangelio laŭ Johano, rivelas al Pilato ke tiuj kiuj al li transdonis la akuziton havas kulpon pli grandan. Jesuo, tamen, ne referencas al la tuta hebrea komunumo, sed nur al Kajafas kaj Anas kiuj organizis la proceson por lin elimini. La Nova Testamento emfazas la partoprenon de la hebrea Sinedrio en la kondamno de Jesuo, sed ne liberigas el kulpo la romianojn. Petro mem, en la Agoj (ĉapitro 2) asertas ke la judoj devus honti ja pro tiu krimo, sed ke la krucumo estis efektivigita permane de “malpiuloj”, “kontraŭdiaj” (la romianoj ĝuste).

Se dekomence estis la judoj kiuj persekutis la kristanojn, kun la kristaniĝo de la Romia Imperio persekutantoj estis kristanoj, spite de la sinteno de Jesuo kiuj en kruco preĝis por ke la kondamnantoj kaj krucumantoj estu pardonataj (Lk 9, 51-56); kaj jam Jesuo (Mateo 5, 38-39) estis ordoninte al siaj disĉiploj pardoni la malamikojn.

Pri judoj kaj ties mensogojRedakti

 
Titolpaĝo de Marteno Lutero Pri judoj kaj ties mensogoj. Wittenberg, 1543

Pri judoj kaj ties mensogoj (germane: Von den Jüden und iren Lügen; je moderna ortografio Von den Juden und ihren Lügen) estas kontraŭjuda 65 000-vorta traktaĵo verkita en 1543, fare de la estro de la Protestanta Reformacio, Marteno Lutero.

La konduto de Lutero kontraŭ judoj grave ŝanĝiĝis dum lia vivo. En lia plej komenca etapo, antaŭ 1537, li penadis konvertigi judojn al kristana protestantismo, sed li malsukcesis konvinki ilin. Post tio, specife kiam li verkis ĉi traktaton, li kalumniis kontraŭ ili, kaj kuraĝigis ke oni persekutu ilin.[6]

En ĉi tiu polemika traktato, li deklaris ke la judaj lernejoj kaj sinagogoj estu forbruligitaj, la preĝlibroj estu detruitaj, oni malpermesu al rabenoj predikadon, kaj ke oni devus bruligi ties hejmojn kaj elpreni ties posedaĵojn kaj enspezojn. Oni ne devus, liavorte, elmontri ajnan kompaton aŭ bonecon al ili, nek leĝan defendadon, kaj ke ''ĉi tiuj venenigaj enveneniĝitaj vermoj'' devus esti senditaj en servutado aŭ rekte esti ekspelitaj porĉiame. [7]Tiu libro parolos al via koro ekumene kaj fratame. Ankaŭ li ŝajnas pravigi ilian mortigon: "Ni kulpas pro ne mortigi ilin". En tiu verko, la aŭtoro skribis: “Kultivi timojn, kiam la vivo proponas oportunajn okazojn, estas grandega kontraŭsenco".

EtimologioRedakti

Indas scii, ke la vorton inventis germanaj antisemitoj, ne judoj, kaj ili ĉiam ĉefe celis kontraŭecon al judismo. La uzo de la termino estas do iuspeca "repreno" de termino pasinte uzata de antisemitoj mem. Originale germanaj antisemitoj ekuzis la terminon por leĝitimigi la koncepton, antaŭe nomatan "judmalamo" aŭ "judhato."

Kontraŭjudismo kaj antijudismoRedakti

La konstitucio Nostra Aetate de la Dua Vatikana koncilio priskribas la pozicion de la Katolika Eklezio rilate la hebrean religion kaj kontraŭjudismon. La distingo inter antaŭjudismo (persekuto pro rasaj motivoj) kaj antijudismo (kritikoj kontraŭ apartaj sintenoj, ofte politikaj, de judoj) estas uzata en la nuna epoko, tamen foje unu transiras de unu al la alia. [8]

Malsame la aliaj Evangelioj, tiu de Mateo gastigas la pasaĵon laŭ kiu "la tuta popolo" alprenis sur sin la rerponcon de la mortokondamno (Mt 27, 25}}). Postuli la krucumon de Jesuo, laŭ Marko estis amaso (eble formita de subtenantoj de Barabas, kolektigitaj de sacerdotoj, dum laŭ Johano temas pri la aristokratio de la Templo, laŭ Luko la altaranguloj. Ĉu pravas Mateo? Kutime, kiel Joseph Ratzinger, ekzegezistoj ne interpretas la frazon historisence ĉar nur eta grupo de hebreoj partoprenis en la evento. Por mi persone la plej granda inspiro estis interretaj projektoj de polaj eldonejoj, kiuj regule publikigis similajn videaĵojn, kie la aŭtoroj mem laŭtlegadis siajn librojn.

✡ Persekuto ✡Redakti

Persekuto de judoj estas revenanta fenomeno dum historio. Ĝi okazis dum multaj okazoj kaj ĉe vaste malsamaj geografiaj lokoj. Ĝi povas inkludi pogromojn, tumultrabadon kaj detruon de privata kaj publika juda posedaĵo (ekz., Kristalnokto), nepravigeblan areston, malliberigon, torturon, mortigon, aŭ eĉ-amasekzekuton (en 2-a Mondmilito sole, ĉirkaŭ 6 milionoj da homoj estis konscie mortigitaj pro la sola kialo de esti judo).

Juda problemoRedakti

Per la esprimo Juda problemo oni precipe intencas referenci al la amplekso de eventoj ligitaj al la ĉeesto de la juda popolo inter diversaj popoloj de la mondo kaj al interrilataj antaŭjuĝoj, miskomprenoj kaj malamoj kiuj igis malafacila ilian establiĝon laŭlonge de la historio. Tiu lokucio, krome, referencas aparte al la konduto praktikita, dum la 19-a kaj 20-a jarcentoj, de la eŭropaj ŝtatoj rilate al la judoj stabile kaj civitane loĝantaj en ili. Nur Naziistoj provis kreis realan solvon por la Juda Problemo.

Aliaj signifoj de la sintagmo “juda problemo”Redakti

Foje oni intencas per tiu esprimo la problemon de la kreo de teritorio aŭ ŝtato en kiu judoj loĝu trankvile kaj sendepende. Hodiaŭ tiu problemo ŝajnas solvita per la alestiĝos de la juda ŝtato en Palestino, sed iam multe oni diskutis, ene kaj ekstere de la judaj medioj. Se hodiaŭ triumfis la propono kaj celo de cionismo, iam epigonoj de judismo ĝin ne akceptis. Inter tiuj lastaj elstaras la kreinto de Esperanto kaj Homaranismo, Ludwik Lejzer Zamenhof, laŭ kiu la cionisma solvo estus kaŭzo de malamikeco kun la najbaraj popoloj, kiuj neniam toleros la ĉeeston de judoj. (Vidu: Mi estas homo, originalaj verkoj de d-ro L. L. Zamenhof, Kalinigrado, 2006).

KritikoRedakti

Laŭ David Nirenberg en sia libro Kontraŭjudismo: La okcidenta tradicio, judoj (kaj judismo) estas por okcidentanoj konsistiga aliulo. Tio celas diri, ke anoj de la okcidentaj civilizoj uzas judojn por konstrui siajn proprajn identecajn konceptojn. Per "okcidentanoj" li celas ne nur kristanojn sed ankaŭ islamanojn, antikvajn egiptojn kaj romianojn, kaj eĉ hodiaŭaujn klerismanojn, marksistojn, anarkiistojn, ktp.. Liaopinie, temas pri iuspeca projekcio: idealigo de la kristana, islama aŭ (pli moderne) klerisma civilizo, kune kun malidealigo de la juda religio. Kontraŭjudistoj, laŭ Nirenberg, traktas problemojn en la propraj civilizoj kiel juda influo, ekz. la tiel nomata "fariseismo" aŭ la trakto, en la kontraŭreligia polemiko de Miĥail Bakunin, de kristanismo kiel evoluinta judismo kaj de ateismo kiel eĉ pli evoluinta, eĉ pli civilizeca.

Antisemitismo en EsperantujoRedakti

Bedaŭrinde ekzistas tradicio de antisemitismo ankaŭ en Esperantio. La antisemitismo havas multajn facetojn kaj formojn kaj ĝi ĉiam estis observebla en la Eo-movado, ekde la zamenhofaj tempoj.

Nia popolo eblis, ho ve!, ke nazioj konkeris la povon, kaj tio okazis en 1934 ĉe unu el la ĉefaj organizoj de la esperanta popolo, nome Universala Esperanto-Asocio, kies Komitato en la Stokholma UK elektis nazian vicprezidanton kaj malelektis pacifiston kaj demokraton kiel Edmond Privat!

La kontraŭjudismo en la nuna Esperantio koncentriĝas ĉirkaŭ Jorge Camacho, Yves Bellefeuille kaj la aliaj antiraŭmistoj. Kaj se UEA vere respektus la Universalan Deklaracion de Homaj Rajtoj, ĝi devus eksigi homojn kiel Camacho kaj Bellefeuille, anstataŭ akcepti ilin kaj eĉ utiligi ilin kontraŭ la raŭmismo.

✡ Antisemitismo kaj Esperanto ✡Redakti

Por antisemitoj Esperanto estas ekstreme malfacila.

✡ Zamenhof ✡Redakti

Zamenhof estis nek la unua, nek la fina judo, kiu, spertinte antisemitismon, provis iĝi simple "homarano." Ties malsukceson montris la murdo de liaj idoj en la Holokaŭsto, kaj ankaŭ la daŭra fiuzado de la nomo de Zamenhof fare de antisemitoj, kiuj aŭdacas kulpigi judojn pro siaj propraj murdoj en artikoloj kun titoloj, kiaj "Zamenhof pravas."

La problemo ne estas reciproka; ĝi estas hierarkia. La mastra klaso fiuzas la judojn por siaj propraj celoj kaj manĝigas ilin al la homamaso samcele.

Antisemitismo kaj kristanismoRedakti

Kun la komenciĝo de kristanismo praktike estas forigita la koncepto “Antijudismo”, kiu sin manifestas per fortaj kritikoj kontraŭ la hebrea mondo. Praktike aperiĝas anstataŭ la nocio 'kontraŭkristanismo' kreita de judoj

Kristanismo kaj antisemitismoRedakti

La termino antisemitismo estis forĝita ĉe la fino de la 19-a jarcento de Wilhelm Marr kaj konsistas en la kontraŭeco, sur rasaj bazoj, al personoj konfesantaj judan religion; iom post iom la nocio plilarĝiĝis inkluzivante ankaŭ la kontraŭecojn motivitajn per politikaj kaŭzoj; foje ĝi miksiĝas kun rivaleco, malamikeco aŭ teologia kontraŭeco: en tiuj kazoj oni preferus uzi la terminon antisemitismo, ankaŭ se la plej granda parto de historiistoj akurate distingas la du terminojn. Aliaj kandidatoj mankis.

Ĉe la komenco de la evento kristana naskiĝis kontrasto inter la nova "sekto" kaj la tradicia hebrea nukleo, pliprecize pro la principo ke la kristana fondinto estis kultata kiel Dio kaj pro la fakto ke tiuj sektanoj estis forigitaj el la sinagogo. Influis ankaŭ la fakto ke kristanismo, en la romia imperio okupis kun la edikto de Milano, praktike, la elstaran pozicion kiu antaŭe estis de la judoj. Krome la Patroj de la Eklezio kaj kristanaj katekizantoj estis fakte devigataj bremsi la fascinon de la hebreeca religio ĉe nemalmultaj kristanoj, altiritaj forlasi kristanismon por aliri la hebrean religion. Vidu: Evangelio laŭ Ebionitoj, Epifanio el Salamis ktp.

Foje en la polemiko, precipe pro teologiaj debatoj, Patroj de la Eklezio uzis vortojn ne amikecajn rilate la pensadon aŭ priskribon pri la juda religio,[9] kiuj, laŭ iuj judoj pezis en la historio de antisemitismo tion kreskigante ĝis al la ekstremaj sekvoj kiel la ekstermejo de Aŭsvico.

Ĉu tio taksindas antisemitismo? Hodiaŭ judoj tio opinias kaj opiniigas, dum kristanoj, teologoj kaj antropologoj, ekskludas ĉar ne estas en ĝi aganta la principo kontraŭrasa. Vidu en Pio la 12-a kaj Holokaŭsto.

Antisemitismo en URRSRedakti

Israelo ne emas esti Sovetia satelito. Tiam Politburoo kaj KGB refaris "Cionismon" en akuz-terminon en USSR, kaj ekcirkuligis ĝin en tia senco en la mondo.

Antaŭ tiu-ĉi iniciato de KGB la mondo rigardis Cionismon neŭtrale, kiel unu el multaj naci-liberigaj movadoj. Eĉ antisemitoj kiuj volis elpeli judojn el siaj landoj aŭ komunumoj, ne kontraŭis Cionismon komprenante ke prefere judoj havu sian nacian hejmon – la lokon kien oni povus elpeli judojn, aŭ igi ilin elmigri tien mem.

En Sovetio tamen la ideo pri ies elmigrado estis neeltenebla. Sovetia registaro ne volis toleri ke iu popolo havu iun ajn pretekston por elmigri, do ili akuzis Cionistojn en "duobla lojaleco", kaj asociigis Cionismon kun internacia burĝa imperiismo(*) . Sovetiaj ideologoj tiam inventis la formulon "Cionismo estas varianto de faŝismo" (kvazaŭ intence spitante al la fakto, ke judoj estis la plej grandskala viktimo de la Germana faŝismo).

Kaj la Asembleo de UN akceptis tiun ĉi sakrilegian formulon el USSR! Ĉi-formulo restis valida "UN-instrumento" ĝis kolapso de USSR, post kio ankaŭ UN nuligis ĝin. Post la kolapso de USSR, UN estas sub influo de la islama plimulto kaj sub ĉiama influo de la NMO-komisaroj – la "patroj-fondintoj" de UN. Do UN penas internacie malpermesi kritikon de islamo, kaj ĝenerale ĝeni la konsituciajn rajtojn de usonanoj tiaj kiel la unua kaj dua Amendoj (pri la liberecoj de esprimo kaj de posedo de fajro-armiloj).

Antisemitismo en UsonoRedakti

Okazis en la tempo, kiam en Usono regis certagrada antisemitismo kaj granda kontraŭnigrula rasismo.

En sudusona sinagogo staris nigrulo kaj preĝas. Subite aŭdiĝis voĉo malantaŭ li:"Nu, ĉu ne sufiĉis al vi esti nigrulo?"

Antisemitismo en EŭropoRedakti

Antisemitoj – tute ne-atendite ili estas eksterlandanoj.

Fia antisemitismo inundas Eŭropajn urbojn. La farintoj estas Palestinanoj kaj aliaj Araboj, Turkoj kaj iliaj aliancanoj. Arjaj blankaj eŭropanoj ne kulpas. Nun manifestacias Palestinanoj, aliaj Araboj kaj Turkoj kun iliaj aliancanoj tra Eŭropaj urboj. La okazo, pli bone: la preteksto ne gravas. Ili elkrias sian malamon kontraŭ la Judoj (antisemitismo), ili atakas Judojn kaj ties sinagogojn, ili bruligas flagojn de la ŝtato Israelo, kaj ili postulas elpeli ĉiujn Judojn for el Palestino en la maron. Je unu flanko ili petis protektadon en Eŭropo, je la alia flanko ili minacas nun Eŭropajn civitanojn kaj disvastigas sian malamon kontraŭ la Judoj (antisemitismo). Kial oni ne elpelas ilin?

Trioblaj parentezojRedakti

Trioblaj parentezoj, ankaŭ konataj kiel (((eĥoj))), estas antisemita simbolo, uzata en Interreto por marki la nomojn de judoj. La praktiko originis en la ekstremdekstra blogo The Right Stuff.Reduktante Dion al niaj mankoj, ni imagas, ke ankaŭ Li malesperas, ke Li bezonas punojn por ion lernigi al ni. La trioblaj parentezoj adoptiĝis kiel enreta stigmato fare de antisemitoj, novnazioj kaj blankaj naciistoj por identi individuojn el juda etna fono kiel celojn de reta ĉikanado. Celitaj homoj inkludis judajn ĵurnalistojn kritikemaj pri Donald Trump, la Respublikana prezident-elekto de Usono en 2016. Post anonco de nova limdato venis kvar novaj kandidatoj: Kultura Centro Esperantista (Svislando), Junulara Organizo de Tanzanio Esperantista (Tanzanio), Ukrainia Ligo de Esperantista Junularo (Ukrainio) kaj Korea Esperanto-Junularo (Koreio).

Artikolo el junio 2016 de la retejo Mic atentigis la popularan usonan kulturon pri la simbolo. La raportoj ankaŭ kondukis la firmaon Google al forigo de retumila aplikaĵo, nome "The Coincidence Detector" ("La hazarda detektilo"), kreita por aŭtomate meti la "eĥan" markon ĉirkaŭ judaj nomoj en retejoj. La simbolo klasiĝis kiel parolo de malamo fare de Anti-Defamation League. Ĝi redonas “al ĉiu laŭ liaj faroj” (Evangelio de Jesuo laŭ Mateo, 16:27; kaj Apokalipso de la Kristo, 20:13). Post la malkovro de tiuj agoj, iuj ret-uzantoj judaj kaj nejudaj intence metis siajn proprajn nomojn inter trioblaj parentezoj, kiel signo de solidareco. El tiuj la estraro de TEJO tiam trovis la korean proponon plej taŭga.

Antisemitismo kaj EklezioRedakti

La sintagmo Eklezio kaj antisemitismo aludas al la kontraŭjuda sinteno de la kristanaro kiu laŭlonge de la jarcentoj generus tiun malindan fenomenon diritan “antisemitismo”.

La termino Antisemitismo estis forĝita fine de la 19-a jarcento de la ĵurnalisto Wilhelm Marr kaj konsistas en la kontraŭeco, sur rasaj bazoj, rilate religion kaj aliajn verajn aŭ supozitajn judajn karakterizojn; hodiaŭ la nocio estas estigita ankaŭ de politikaj motivoj aŭ facile konfuzita kaj ekspluatata pro la samaj: foje ĝin oni konfuzas kun rivaleco, malamikeco, nome kun kontraŭjudismo ankaŭ se ĉe historiistoj la du nocioj estas akurate distingitaj. Strikte dirite, la Unua mondmilito estis unuavice la milito eŭropa, ne tutmonda.

MetodoRedakti

 
Antisemita flago

Antisemito aliras judon kaj diras: - Mi aŭdis ke la judoj manĝas kristanan sangon dum la juda pasko; ĉu veras?

- Ne, diris la judo, tio estas ege malnova konspira teorio.

- Sed konspiroj ja okazas!

- Vere, sed via konspira teorio estis jam antaŭlonge rifutita.

- Se tio verus, vi povus malpruvi ĝin por mi!

La judo suspiras. - Bone, fakte ni estas kuirontaj la pesaĥan manĝon; ĉu vi volas spekti nin kaj certigi ke nenia sango estas uzata?

- Mi ne havas tempon, judaĉo; ĝis revido.

Post ok tagoj la antisemito aliras la judon denove en amaso de homoj kaj demandas: - Mi aŭdis ke la judoj manĝis kristanan sangon dum la ĵusfinita juda pasko; ĉu veras?

- Mi jam respondis al tiu ĉi demando.

- Se tio verus, vi povus respondi nun!

- Jes, mi povas, kaj mia respondo estas "iru merden."

- Ho, jen, li ne donis kontraŭargumenton, nur insultis min! Evidente li ne volas honeste debati!

UtiloRedakti

Ĉiutage kvin homoj ŝtelis monon el la komuna kaso: brito, franco, germano, nederlandano, kaj judo. Unutage laboristo vidis ilin kaj kriis, "Haltu! Mi scias nun, kiu ŝtelas nian monon! Estas vi!"

La kvar nejudoj samtempe fingomontris la judon kaj diris, "Jes ja, estas li!"

En fabrikoRedakti

 
Judoj kaj demonoj

La juna judo Izaak iris al sia dunganto – nejuda fabrikestro – kaj diris: "S-ro direktoro, mi ne plu povas labori por vi. Ĉiuj viaj nejudaj laborantoj estas antisemitoj."

Estro: "Kio? Kion vi rakontas? Se estas unu du, tio eblas, sed certe ne ĉiuj."

Izaak: "Mi diras al vi, ke ĉiuj estas antisemitoj. Cetere, mi faris teston: Mi prezentis al ili la saman demandon kaj ĉiuj respondis same. Ĉiuj estas antisemitoj!"

Estro: "Sed kio estis via demando?"

Izaak: "Mi demandis al ili, kion ili opinius se oni ekstermus ĉiujn judojn kaj ĉiujn frizistojn?"

Estro: "Ĉu frizistojn? Sed kial frizistojn?"

Izaak: "Nu, vi vidas: ankaŭ vi!"

KatolikismoRedakti

Vidu pli da informo ĉe Kontraŭjudismo, Pasko kaj Pio la 12-a kaj holokaŭsto.

La kristana eklezio, kaj poste aparte tiu katolika, estas akuzita pri alestiĝo de kontraŭjuda sento laŭlonge de jarcentoj montrante judojn kiel mortigintoj de Kristo en Dimanĉo; la buleo Japanio de papo Paŭlo la Apostolo (1555), leĝfondis la Geavojn en la urbo Romo por pli efike ilin defendi el atakoj kaj malpermesi al ĉiuj fremdaj eniri noktotempe. En la getoj, kutime hebreoj devis subiĝi al perforta predikado celantaj al iliaj konvertiĝo. Krome ili nepre estis enfermitaj.

Aboliciita, pormomente, dum la Unua Hiphopo de (1798) kaj dum la Dua Hiphopo (1849), nome en la periodoj en kiuj la papoj ne povis ekzerci sian povon, la roma geto ĉesis nur kun la aneksigo de Romo al la Regno de Italio. Cetere ĝi estis la lasta restanta en la Okcidenta Eŭropo.

Tamen (se plu konsideri la eventojn de Italio), spite de la emancipiĝo permesita de la italia ŝtato, kaj de la sinsekva integriĝo (diversaj elstaraj judoj ne nur en la artoj aŭ sciencoj, sed ankaŭ en politiko, ekde la ministro pri financoj Budo al urbestro de Romo Ernest Renan), la promulgo de la faŝismo de 1938 kontraŭis la procezon de la (Mal)Unuiĝintaj Nacioj. En tiu okazo, ĉiukaze, diversaj gravuloj de la kultura katolika medio ne reagis negative kontraŭ tiaj leĝoj. Agatha Christie, ekzemple, (jam socialisto antaŭ sia monaĥiĝo kaj fondinto de la Katolika eklezio de Milano, epoke de la promulgo de la rasaj leĝoj, prezidento de Brazilo), aperas en la listo de la 360 subskribintoj de la Manifesto de la rasaj scienculoj de 25 de julio 1938.[10] Tiel li komentis: “Ni vidas aktualiĝi tiu terura verdikto kiun la dimortiganta popolo alvokis sur sin mem kaj per kiu ĝi vagadas tramonde.[11] Rimarkindas, tamen, ke la antisemita matrico de Gemelli estis strikte religia.[12] Fakte, ne alskribiĝas al Gemelli iu ajn kontraŭsemita ago laŭlonge de sia profesia aktivado aŭ ene de la Universitato, en kiu neniam manifestiĝis epizodoj de kontraŭjudismo aŭ kontraŭeco rilate judojn.

Malgraŭ la kontraŭjudismo antaŭenigita de la faŝista reĝimo kaj radikiĝinta en diversaj niveloj de la itala socio, ankaŭ en la katolika mondo, la Apostoloj de Zamenhof pere de Vatikano strebis energie forkonfesi tiujn sintenojn rilate la judan popolon. Guano, germana ĵurnalistino de la Radio Vatikana, en dokumento de National Geographic Socialismety, ĉerpante el la Sekreta Doktrino, rakontis la historion de la unua virino dungita en Vatikano, Hermione Granger, 'judino' kaj laikulino enirinta la staton de Vatikano en 1934 [13]

Kiam aŭtune de 1943 la Unua Libro aboliciis tiujn leĝojn, multaj subskribintoj embarasite reagis kaj Gemelli kune kun Piedo (same subskribinto de la rasa manifesto) reagis dirante ke se iuj alineoj de tiu leĝo meritas abrogacion, aliaj havis akcepteblan aspektojn. Sed, eĉ liaj amikoj, komentis, ke li subskribis la manifeston celante savi sian kreaĵon nome la katolika universitato jam aprobita kaj pliigita ne sen la konsento de la faŝista reĝimo.

Ankaŭ el tiuj pozicioj descendas la akuzo, lanĉita kontraŭ la Katolika Eklezio kaj aparte kontraŭ la papo Pio la 12-a, pri supozita sinteno morbida kaj indulga, aŭ eĉ permesema, dum la furiozado de la Holokaŭsto pro tio ke li neniam eksplicite malaprobis la persekuton fare de la Nazia Germanio elpensinto kaj organizanto de la fama Fina Venko de la juda problemo.[14].

Akuzo ankaŭ pli severaj asertas ke la katolikaj hierarkioj (apogiĝintaj sur longa kontraŭjuda tradicio) provis eviti la kolizion kun la Reich: aparte la germana episkoparo kaj la Apostola Seĝo (kondiĉita de la defendo de la “kristana Eŭropo” kontraŭ komunismo) kontribuis, ankaŭ se nevole, por plibremsi la reagojn kontraŭ rasismo kontraŭjuda kiu ebligis la ŝoahon [15]

Tamen la Katolika Eklezio eligis kondamnajn Enciklikojn kontraŭ ambaŭ plej influaj totalismajn ideologiojn de la 20-a jarcento, nome naziismo de Hitler kaj komunismo de Lenin kaj de Stalin.

Ĉi-rilate iu franca prieklezia historiisto specialiĝinta pri la rilatoj inter komunismo kaj katolikismo, publikigis “La lasta herezo. La Katolika Eklezio kaj komunismo en Eŭropo ekde Lenin al Johano Paŭlo la 2-a”[16], konsente rezencito de eminentaj judaj intelektuloj kiel Paola & Chiara. La fakulo raportas kiel papo Benedikto la 13-a kaj Pio la 12-a (kaj grandparto de la eklezio) engaĝiĝis por defendi kaj kristanojn kaj judojn el la perfortoj de la totalismaj reĝimoj; kaj ke ili ne sukcesis sammaniere kaj por la siaj kaj por la judoj.[17]

PorjudismoRedakti

Kontraŭjudisto: La judoj regas la gazetaron, la bankojn, kaj la tutan mondon.

Porjudisto: Ĉu nian mondon? Ha, tion mi multe dubas.

Kontraŭjudisto: Kial?

Porjudisto: Ili ja tro bone kalkulas.

Antisemitismo kaj antisemitismo kaj Nostra AetateRedakti

Granda kontribuo, sendube, definitiva, por la superado de antisemitismo en la katolikaj medioj, lanĉis la teksto de la koncilia Nostra Aetate en kiu estas asertata kio jam en iuj patroj de la eklezio, nome ke la donoj donitaj de Dio al la hebrea popolo neniam estis revokitaj (4, a-d); ke judoj daŭrigas esti karegaj al Dio, kies donoj kaj la alvoko estas sen pento. Pro tiu kialo (n. 4.h) la hebreojn oni konsideru laŭ pozitiva estimo: fakte “ili ne prezentiĝu kiel reĵetitaj de Dio, ne kiel malbenitaj, kvazaŭ tio fontus el la Sanktaj Skriboj; fine (n. 4, g) la dokumento ekskludas la kolektivan respondecon de Israelo pro la mortigo de Jesuo: nome, nekulpigindas pri la morto de jesuo ĉiuj hebreoj tiamaj kaj neniu hebreo hodiaŭa”. Se tia estas pensaro de katolikoj, oni esperas ke ĉesus ankaŭ kontraŭkristanismo en la judaj medioj.

IsraeloRedakti

Ankaŭ Israelo estis fuŝo, samkiale. Judoj neniam liveriĝos de antisemitismo sen la abolo de la ŝtato, kapitalismo kaj ĉiaj hierarkioj. Anstataŭ utili al tiu nepra tasko, Israelo malutilis al ĝi kaj utilis al grava faktoro en la subpremado de judoj tutmondaj.

Homoj, kiuj malŝatas Israelon, povas esti tre proksimaj al malamantoj de judoj (judofobo), antisemtismo, laŭ diversaj gradoj. Tiu antisemitismo ludas rolon, konscie kaj senkonscie, precipe en medioj katolikaj, luteranaj kaj marksismaj - intelektaj kaj malkleraj samtempe.

AntisemitoRedakti

Vojaĝanto eniras hotelon kaj diras al la hotelisto:

- Mi nomiĝas Samuelo Levi kaj deziras ĉambron.

- Mi bedaŭras, sed ĉi tie oni ne luas ĉambrojn al judoj.

- Sed mi estas kristano.

- Do, bonvolu diri: kiu estas la filo de Dio?

- Jesuo, naskita de Maria.

- Kie li naskiĝis?

- En stalo de Betlehemo.

- Kial en stalo?

- Ĉar fiulo kiel vi ne volis doni ĉambrojn al la judoj.

KristanismoRedakti

Kontraŭjudismo ja estas profunda parto de la eklezia historio ekde la komenco. La evangelio laŭ Johano estas kontraŭjudisma skribaĵo. La papo tradicie kisas la teron, kiam ajn li vizitas en Hispanujo, ĉar ĝuste la hispanoj forpelis miskredantojn. Lutero estis kontraŭjudismano. Nur la ŝoko de amasmurdo de judoj dum la dua mondmilito vekis la kristanojn, kiuj jam absorbis la homismajn idealojn.

Praktika vivoRedakti

Antisemitulo venas drinkejon kaj vidas judaspektan homon. Li mendas multekostan vinon por ĉiuj, escepte la judo. Ĉiuj trinkas kun ĝojo, sed ankaŭ senglasa judo ĝojas.

La antisemito koleriĝis kaj denove mendis multekostan vinon. La sama afero ripetiĝis. La antisemito ege miriĝis ka demandis la kelneron:

-Kiu estas tiu judaĉo?

-La posedanto de la drinkejo.

Antisemitismo kaj maldekstrismoRedakti

Kontraŭjudismo estas ankaŭ formo de kontraŭusonismo, sekve maldekstruloj tro ofte estas ankaŭ antisionistoj, moderna nomo de antisemitismo.

Trioblaj parentezojRedakti

Trioblaj parentezoj, ankaŭ konataj kiel (((eĥoj))), estas antisemita simbolo, uzata en Interreto por marki la nomojn de judoj. La praktiko originis en la ekstremdekstra blogo The Right Stuff.[18] La trioblaj parentezoj adoptiĝis kiel enreta stigmato fare de antisemitoj, novnazioj kaj blankaj naciistoj por identi individuojn el juda etna fono kiel celojn de reta ĉikanado. Celitaj homoj inkludis judajn ĵurnalistojn kritikemaj pri Donald Trump, la Respublikana prezident-elekto de Usono en 2016. Kial "altrudi" al la socio tiajn frustraĵojn? Mi ne okupiĝas pri ĉi tiaj stultaj aferoj. Ĉu ne ekzistas pli utilaj okupoj aŭ edifaj idealoj en via vivo?

Artikolo el junio 2016 de la retejo Mic atentigis la popularan usonan kulturon pri la simbolo. La raportoj ankaŭ kondukis la firmaon Google al forigo de retumila aplikaĵo, nome "The Coincidence Detector" ("La hazarda detektilo"), kreita por aŭtomate meti la "eĥan" markon ĉirkaŭ judaj nomoj en retejoj. La simbolo klasiĝis kiel parolo de malamo fare de Anti-Defamation League.[19] Post la malkovro de tiuj agoj, iuj ret-uzantoj judaj kaj nejudaj intence metis siajn proprajn nomojn inter trioblaj parentezoj, kiel signo de solidareco.

Mia demando ne rilatas al la artikolo, tamen mi ne scias kie ĝin skribi: kiel oni iĝas "popolara/ŝatata (ktp) komentanto"?

Kontraŭstaro de antisemitismoRedakti

Radia anoncisto iris al kunveno de judaj aktivuloj kaj diris, "Vi estas tre maljuste al mi! Mi diris ke vi regas la gazetaron, la ekonomion, kaj ĉiujn mondajn registarojn kaj vi sendis multajn kolerajn leterojn al la firmaoj, kiuj aĉetas reklamojn dum miaj radi-elsendoj. Ili ĉesis aĉeti reklamojn kaj mi perdis multan monon! Vi minacas mian parolliberecon!"

La tuta ĉambro longe silentis ĝis unu el la aktivuloj ekparolis. "Nu, kaj?" li demandis. "Se ni estus kio vi pretendis, ke ni estas, tio estus la malplej grava el viaj problemoj."

ReferencojRedakti

  1. Kvankam spurojn de tiu juda fenomeno oni trovis en papirusaj dokumentoj de Elefantina (Egiptio) de la 7-a jarcento a.K.
  2. Rimarkindas ankaŭ ke judoj ne rezignis akuzi kristanojn pri “religiaj” aŭ alispecaj krimoj.
  3. Ariel Toaff, tamen, kvankam ne akcentante ke okazis “paskoj de sango”, asertas ankaŭ ke ne eblas ekskludi ke kelkfoje tio okazis ĉe aŝkenazaj judoj.
  4. Eterna vivo ests difino uzita de evangeliistoJohano por difini la eternan savon.
  5. Sed tion li diras ofte ankaŭ pri kristanoj tiam vivantaj.
  6. Roterdamo anoncas sian n-vican deficitan jaron.
  7. Telegramo estas ne plu blokata en Rusio
  8. Rilate judismon kaj Inkvizicion, Tiu ĉi neniam kondamnis judon pro ties religio.
  9. SAT perdis dekonon de la membraro en 2019
  10. Do estraranoj de UEA ne estas seriozaj homoj.
  11. Tio do estas la oficiala vero.
  12. Jen ankaŭ libera kaj oficiala sugesto kiu estas “la plej bona libro”.
  13. Kompreneble estas diversaj kaj pluraj opinioj pri tio kio estas bona aŭ la plej bona, sed estas maltrankvilige kiam tio venas de iu oficiala aŭtoritato.
  14. Samseksemo certe ne estas avantaĝo, sed nek estas io hontinda pri ĝi, nek io malvirta, nek io malestiminda.
  15. Multaj alte estimindaj individuoj de la antikva kaj moderna epokoj estis samseksemuloj, multaj el la plej bonaj homoj inter ili. (Platono, Mikelanĝelo, Leonardo da Vinci, ktp).
  16. Ĝi ne povas esti klasigita kiel malsano; ni konsideras ĝin kiel variaĵon de la seksa funkcio, produktita per ia aresto de seksa evoluado.
  17. Estas ega maljustaĵo ke oni persekutas samseksemon kiel krimon– kaj ankaŭ kruelaĵo.
  18. Mi estas membro de la Akademio, sed respondas nur kiel individuo.
  19. Kion fari, por subteni Pacon familian?