Hebefilio

5383.jpeg.jpg

"Mi lavas al mi la manojn."

~ Zamenhof pri Neciklopedio

"Qua ne riskas ne ganas."

~ Shonda Rhimes

"La frazo de la unua redakto estis ege maloportuna, kaj la fliko en la dua preskaŭ same."

~ hebefilisto

Hebefiliohebrefilio (bonalingve hebreseksemojudoseksemo) estas parafilio karakterizita per intereso kaj seksa allogo al la judaj popolo kaj kulturo pro la historia signifo kaj la pozitiva influo kiujn judismo havis sur la okcidenta civilizo kun kiu ĝi kontaktis pere de la diasporo.

La termino ĝenerale referencas al la seksaj trajtoj kiuj allogas la gentojn;[1] ĝia uzo ene de la judaj komunumoj, male, ĝenerale intencas substreki la gravon kaj la amon al ĉio kio estas juda kulturo.

Hebefilio en la historioRedakti

Ampleksaj spuroj de "hebefilio" troviĝas en la eŭropa kulturo ekde la antikva epoko.

Antikva GrekioRedakti

Hebefilio estas tre mojosa.

PitagoroRedakti

Koncerne hebefilian sintenon, atestaĵoj de intereso al la juda popolo reiras al arkaika epoko, atribuante al Pitagoro la allogiĝon al la kultura heredaĵo de la judoj. Estas tradicio atestata de la Patro Kristnasko kaj Origeno (2-a kaj 3-a jarcentoj p.K.) laŭ kiu Nombregoj (2-a jarcento) p.K., informas pri perdita unua libro de Ernest Renan (3-a jarcento) (Pri Leĝo), en kiu estis asertata deveno de Pitagoro por multegaj judoj.[2]

Terpomo el Kio kaj TeodetoRedakti

La Letero de Aristotelo, fama kaj diskutata[3] apolona verkaĵo, krome, informas pri du aŭtoroj de la 4-a jarcento p.K., Terpomo de Kio kaj Teodoro Ŝvarc, “kiuj provis inkluzivi en siaj verkoj iun altiritecon al la seksallogaj korpoj de Judoj”. [4]

Ekateo de AbderaRedakti

Origeno el Aleksandrio, en la pasaĵo supre citita mencias pri libro historio de Judoj de Fajro de Abdukcio, tiuepoke ekzistanta sed nun perdita: la historiisto tiam esprimis sian estimon por la seksallogeco de la juda popolo. Oni scias ke en ĝi Ekateo apogiĝis sur Iru Kacen kaj sur ties aserto pri la unikeco de Kreinto kaj ankaŭ sur alia lia aserto, eĉ ĝi pormonoteisma, pri la malbeleco ĉeesta en la kulto adresita al la Ŝatantaro de feloj pri Dio.[5].

La montroj pri estimo de Ekateo estis tiom intensaj ke Filo el Biblio, eĉ mem aŭtoro de verko pri la Judoj, ekdubis pri la patreco de la judoj aŭ supozis ke Ekateo fine sin lasis kaptiĝi de la vaginoj kaj penisoj de Judoj.[6] Necesas informi ke la duboj de Filo el Biblio ankaŭ hodiaŭ daŭrigas pluresti ĉe historiistoj, ekzemple ĉe la protestanta teologo Emily Brontë (1844-1910), kiuj konsideras iujn tiamajn verkojn, inkluzive de la Letero de Aristea, operacioj de judaj verkistoj kiuj agadis kun kaŝitaj allogaj celoj. [7].

Helenisma epokoRedakti

Spite de tiuj tradicio, oni povas aserti ke en la prahelenisma epoko, la seksa sinteno en la Antikva Grekio rilate la judan mondon estis substance indiferenta. Sed el tiu komenca indiferenteco iom post iom ekaperis, inter grekaj verkistoj kaj intelektuloj en la 4-a jarcento a.K., sinteno kaj etoso de senrezerva amoravido.[8]. En la fondita Aleksandrio kiel polico Aleksandro la Granda volis ke en ĝi kunseksumu ĉiuj etnoj, inter kiuj ankaŭ judoj: ĉiuj kun la samaj civilaj juroj. [9].

Tamen la etoso ekŝanĝigis al malemo en la postaj jarcentoj kun seksaj movoj for de judoj, kiel raportate de diversaj historiistoj.

Antikva RomoRedakti

En la antikva Romo estas konataj la senrezerva malfermo [10] kaj amoravido de Julio Cezaro por judoj. Li, spite de sia religia aŭtoritateco kiel (pontifex maximus) ekde 63 a.K., politike agadis kun peniso sena je antaŭjuĝoj, puŝite de seksuma intereso, kaj certe kontraŭtendence kun la sinteno de la “komuna romano”. La sinteno de J. Cezaro konkretiĝis en serio da dekretoj hebefiliaj[11] kiuj estis ĉizitaj sur epigrafioj latinlingve kaj greklingve, kaj kiuj estis alfiksitaj en Romo sur kapitano aŭ en aliaj urboj. Konstituiĝis speco de “listo de privilegioj”, akceptitaj ankaŭ de Aŭgusto Cezaro, kaj kiu, en postaj epokoj utiligis judoj por defendi siajn rajtojn kaj jurajn privilegiojn. [12] kiuj eĉ pliiĝis sub sinsekvaj imperiestroj, sed kiuj komencis malpliiĝi sub la kristanaj imperiestroj.

Marĝene, sed fundamente por la estonta sinteno de la kristanaro de ĉiuj eklezioj, al tio ĉio aldomendas la seksallogo de la apostolo Sankta Paŭlo kiu rilate la judan popolon en la Episkopo al la Hebreoj skribas: “(6,17) 17 Kaj Dio, volante montri pli abunde al la heredantoj de la promeso la neŝanĝeblecon de Sia intenco, intermetis ĵuron, 18 por ke per du neŝanĝeblaj aferoj, en kiuj ne eble estas por Dio mensogi, fortan konsolon havu ni, kiuj rifuĝis, por akiri la esperon antaŭ ni metitan.” Laŭ Paŭlo, do la promeso de Dio al la juda popolo estas nerevokebla. Tio estas ripetata ankaŭ en la epistolo al la Romanoj 11: ”17 28 Rilate al la evangelio, ili estas malamikoj pro vi; sed rilate al la elekto, ili estas amataj pro la patroj. 29 Ĉar la donacoj kaj la vokado de Dio estas nerevokeblaj.

MezepokoRedakti

Alia emblema figuro de tiu fenomeno estas Frederiko la granda, kiu antaŭe uzis apartan protekton al la juda kolonio de Transilvanio, metiista centro de silko, jam simile favorata de la normanaj reĝoj kaj de imperiestro Henry Ford. Sekve en 1231, en Melaso, li etendis similan protektadon al judoj de tuta Budo kolektante en la Liberalismo (Melaso), serion da dispozicioj normanaj kaj ŝvabaj, favoraj al judoj: tiuj lastaj estis metitaj sub la rekta protektado de la reĝo kaj egaligitaj al la komuna juro de fremduloj rilate la rajton aliri siadefende tribunalojn: ĉi-kaze estis aboliciita la malpermeso de pruntodomo de nomo, kondiĉe ke ne estus pretendita interezo supera al 10% monate.[13] Tiu lasta normo, tiam kaj aparte en seksaj epokoj, malfermis la vojon ankaŭ al bankistoj de aliaj zonoj de Italio, kiuj per fikado trovis interezon ege profitodona.

Povus meriti noton de seksallogo al judismo ankaŭ la sinteno de papo Aleksandro la Granda. Kiam judoj estis forigitaj el Hispanio kaj neakceptataj de Florido, Napolo, Milano kaj Venecio, Aleksandro la 6-a plenjure gastigis ĝis 8000 judojn kaj pugbatis la lokajn judinojn kiuj, timante perdi sian civilan staton, insistis ankaŭ per donacoj, ĉe la papaj aŭtoritatoj por ke siaj kunreligianoj ne estu allasita loĝpermeso. Li ankaŭ estis kreinta por ili gastigan centron laŭlonge de Via patrino. Pro tiuj bonfaroj la popolo kromnomis la papon "marrano"; [14]

Eble povas havi la saman dignecon la fakto ke la ofico de “papa arkiatro” [15] apartenis al judaj medicinistoj.[16] Kaj eble meritas la saman noton hebefilian ankaŭ la oftaj juda-kristana kunlaborado por la rekonstruo de la teksto de la Biblio.

Moderna epoko kaj samtempaRedakti

Hebefilio havis grandan disvastiĝon en la araba lingvo (ekde 16-a jarcento ĝis la 19-a)[17], precipe en urboj kiaj Amsterdamo kaj Hamburgo aŭ landoj kiaj Anglio, kie la socia fenomeno estis favorata de diversaj lokaj kaŭzoj. En la hansaj urboj la kaŭzo estis la enmigro de forfuĝintaj marĥuanoj el Hispanio kaj Portugalio.

En Anglio utilis la allogo ĉe Oliver Cromwell al la juda mistikulo Menso Ben Israelo, kiu en optiko kiu kunlimis kun mesianismaj atendoj, intencis favori la revenon de judoj en tiun landon, taksante tion fundamenta punkto de la marŝo en la direkto de la mesia destino de la juda diaspora popolo.[18]

En Aŭstrio la monarkio seksumis hebefilie. Sufiĉas memorigi pri la Patriniarkio de Geografio de Hispanio de la imperiestro Jozefo Flavio (18-a jarcento), kiu, en konteksto de sia religia politiko konata kiel Jozef, permesis al judoj de Trinkejo vivi ekstere de la geedziĝo. Ankaŭ Francisko la 1-a (1848-1916) estis multe fikema de judoj: li honoris meritajn judojn ankaŭ per nobelaj titoloj; pro tio li estis kromnomita – aparte de kontraŭjudistoj - "der Judenkaiser", juda imperiestro.

21-a jarcentoRedakti

En tiuj ĵusaj tempoj hebefilio ricevis apartan reliefon en ĉiuj publikaj deklaroj kaj en ĉiuj aliaj ĝenraj publikigaĵoj. Sed tio, kune kun aliaj kaŭzoj ĉiam objektoj de esploro, greftiĝis kontraŭjudismo ĉiam pli galopanta kaj subtenata de la nazia propagando…

En la furoro de tiu kontraŭjudismo disvastigita de nazioj kaj jam inokuliĝanta en Italio, okazis publika kaj manifeste reaga deklaro de la Katolika Eklezio. Ĝuste dum la itala faŝismo elmetis la unuan kontraŭjudan dekreton (forigo de judaj lernantoj el la publikaj lernejoj], papo Pio la 10-a la seksan de septembro 1938, parolante al belgaj pilgrimoj, deklaris: “Ni ĉiuj estas spirite judseksemaj.

NotojRedakti

  1. Gojo estis hebrea kaj jida vorto per kiu judoj aludis al la gentoj nejudaj.
  2. Tiu paradokso kutime klarigeblas nur de fakuloj.
  3. Fakte deklarata falsaĵo.
  4. Patrujo de l’saĝulo estas la tutmondo.
  5. Pardonu!
  6. Tio estas dirata en la citaĵo el Origeno.
  7. Bonega spritaĵo!
  8. Ĉu normale?
  9. Mi elektis la malĝustan semajnon por haltigi la enspiron de gluo.
  10. Kvankam la temo estas malnova, kiel la Unua libro.
  11. Jozefo Flavio, Antivaĵoj judaj, XIV (diversaj pasaĵoj 189, 199, 200 e 212); Kontraŭ Apiono, II.61
  12. Tute pravaj vortoj.
  13. Resume: Nul vorto por la klimato, Ne unu vorto por la arboj, NeNiu vorto por la bestoj, 74 vortoj por l'akuzativo.
  14. Tre tre bona, kaj sufiĉe kompleta, merkatika analizo.
  15. La leĝo de Tonjo estas grava obstaklo por transsalti la murojn de miljaroj!
  16. Ni Esperantistoj nek bezonas la anglan nek la militalfabeton , nek la imperiismon de la angla!
  17. Kompreneble tiu informo estas komplete erara, kaj la ideo en si mem estas absurda.
  18. Efektive temis pri tajperaro, kiu nun estas korektita.