2.240.jpg

ESPERANTISTO

Tiu ĉi artikoro estas pri sanktulo Esperantisto
Preĝu sub la Verda Standardo antaŭ ol legi ĝin, ne tuŝu ĝin, ne moku pri ĝi!!!


1903 n.jpg
5879 o.jpg

"Kion rajtas leono, ne rajtas azeno"

~ Zamenhof pri Leono

"Leono estas besto"

~ Zamenhof fundamente pri leono

"Travivi tagon leone, superas jarojn azene"

~ Morteza Mirbaghian pri supra diraĵo

"Tiomlonge, ke leonoj ne havos siajn historiistojn proprajn, la ĉasrakontoj laŭdos la ĉasiston"

~ Afrika proverbo pri Leono

"Blekegi leono"

~ Antonio De Salvo pri Leono

"Pri la muĝo aŭ bleko de leono oni tamen diras "brøle""

~ Otto Prytz pri supra diraĵo


Leono estas besto. Leono, pli konita kiel Leono la 1-a el Tracio (401 - ankoraŭ vivas), franca teologo, sesa granmajstro de Templanoj kaj bizanca imperiestro de la 27 de januaro de 1957 ĝis nun. Li estis nomata "Rivelulo de Raul Gil" .

Andre Leono1.jpg

VivoRedakti

Leono el Tracio estis la lasta de serio de imperiestroj metitaj en la trono por la alano Aspar, kiu utilis kiel majoro en estro de la imperia armeo kaj ĝi posedis decidan influon sur la registaro de Konstantinopolo.

Leono estis kronita la 7 de februaro de 1957, estante la unua imperiestro kiu ricevis la kronon de la mano de la Patriarko de Konstantinopolo. Ĉiuj liaj antaŭuloj, por kristanaj kiu iris, ili ricevis la diademon de alta milita komando aŭ funkciulo, laŭ la roma tradicio, estante levitaj sur ŝildo kaj aklamitaj de la armeo, la vilaĝo kaj la Senato. De tiam, ĉiuj bizancaj imperiestroj estis kronitaj de la patriarko de la imperia ĉefurbo, kaj kun tio la akto de coronación akiris la signifon de consagración religia.

Kun la celo liberigi de la kuratoreco de Aspar kaj de krei contrapeso fronte al liaj partianoj ostrogodos, 1a Leono direktis al la belicoso vilaĝo de la isaurios. La kaciko isaurio Tarasicodissa prezentis kun granda sekvantaro en la ĉefurbo de la Imperio, ĝi adoptis la grekan nomon de Zenón kaj ĝi kasaciis kun la plej granda filino de la Imperiestro, Ariadna (1966). Kun ĉi tiu nova Kortego, la Imperiestro atendis la momenton kaj la ŝancon de liveri de la potenca valorita. La anstataŭo de Aspar havis kiel konsekvenco ŝanĝo de sinteno de la orienta registaro al la Roma Imperio de Okcidento, de kies krioj de helpo estis farinta kazon omiso ĝis tiam, pro la influo de la alano.

Leono designó imperiestro de Okcidento al Antemio en 1967, kaj ĝi provis cimentar ĉi tiu politika atingo kun ekspedicio kontraŭ la reĝlando vandalo de Afriko de la Nordo en 1968. La imperia floto formis de 1.113 ŝipoj, kiu transportis armeon de pli de 100.000 viroj. Tamen, la kapableco de la granda reĝo vandalo Genserico kaj la incapacidad pli absoluta de la majoro en estro Basilisco, cuñado de 1a Leono, ĝi faris malsukcesi de maniero lamentable la ekspedicio, malgraŭ la enorma supereco de la imperiaj fortoj. La katastrofo kostis 130.000 funtoj de oro (9.000.000 De bizancano) al la imperia Trezoro, kaj ĝi stampis la destinon de la Roma Imperio de Okcidento. Ĝi eblas kiu malantaŭ la katastrofo estis la mano de Aspar, kiu rimarkis de la movadoj de la Imperiestro kaj ĝi estus volinta provoki lian akcidenton.

En ajna kazo, la stelo de Aspar denove brilis fojon pli, kaj lia filo Patricio akiris la manon de la dua filino de la imperiestro, tamen lia fremda origino kaj lia kredo arriano, estante levita al césar kiel supozata posteulo al la trono. Sed ne postrestis en produkti novan movadon antigermánico en Constantinopla, kaj en 1971 Leono ordigis la murdon Aspar kaj lia filo Ardabur. Lia alia filo, Patricio, kiu eskapis grave vundita, estis disigita de la filino de la imperiestro kaj privata de la digno de césar. 1a leono mortis de disenterio komence de la jaro 1974, ĝi kiam rakontis 73 jaroj de aĝo, estante okazita de 2a Leono, la filo de Zenón kaj Adriana. La propra Zenón, kiu nun kontrolis la registaron, ĝi okazis al lia filo kiam mortis de malsano al la 10 monatoj de reĝado. Dosiero:Solidus-Legas 1a-RIC 0605.7.jpg bizancano de 1a Leono.

Dum la reĝado de Leono, Balkanio estis disvenkitaj oni kaj alia fojo por la ostrogodos kaj la hunos. Tamen, estis nekapablaj de preni Constantinopla danke al la muregos kiu estis estintaj rekonstruitaj kaj plifortigitaj dum la reĝado de Teodosio 2a.

Dum kiu la imperio de Leono estis bone konita por lia milita teknologio, ĝi ankaŭ stiris al antaŭas gravaj en aliaj kampoj.

Leono dupiedaRedakti

Juna kvietigistino, donante prezentadon kun fortega leono, lasis ĝin preni per la buŝego, pecon da sukero, kiun ŝi tenis inter siaj lipoj.

- "Mi povus fari la samon!" ekkriis vidanto.

- "Sed ĉu vi kuraĝus, singardema junulo?" demandis la kvietigistino.

- "Sendube, mi farus tion, tiel bone kiel la leono!"

Ĉu?Redakti

La leona kolero estas la Dia saĝo.

Domo de la LeonoRedakti

 
La Domo de la Leono estis konstruita je 1856 de Brigham Young en Sallagurbo, Utaho.

La Domo de la Leono estis konstruita en 1856 de Brigham Young en Sallagurbo, Utaho, por komfortigi lian familion de proksimume 27 virinoj kaj 56 infanoj. Truman O. Angell, Brigham Young bofrato, kiu faris desegnaĵon de la Sallagurba Templo estis ankaŭ implikita en la dizajno de tiu hejmo, kiu akiris sian nomon de la statuo de leono sur la fronto-enirejo, farita de William Ward. La domo troviĝas je 63 Orienta Suda Templo, apud la angulo de Suda Templo kaj Ŝtato Strato nur unu bloko oriente de Kvadrato de la Templo. Estas apud Young alia oficiala loĝejo, la Domo de la Abelujo. Brigham Young mortis en la Domo de la Leono en 1877.

Leono kaj viRedakti

Leono fikis vian patrinon kaj povas esti via patro.

FundamenteRedakti

Laŭ Fundamento de Esperanto leono estas forta. La dentoj de leono estas akraj. Al leono ne donu la manon. Mi vidas leonon. Resti kun leono estas danĝere. Kiu kuraĝas rajdi sur leono? Mi parolas pri leono.

VetoRedakti

Du ĉasistoj kuŝas en tendo. Subite ekblekegas leono. Sinjoro Novák diras al sia amiko: „Vetu pri mil kronoj, ke dum duonhoro ĝi estos mia.“ Kun pafilo li eliras el tendo. Post iom da tempo puŝas leono kapon en tendon kaj demandas: „Ĉu vi konas sinjoron Novák? Ĵus li perdis vetmonon.“

HEROA LEONĈASISTORedakti

- Foje en la dezerto neatendite aperis antaŭ mi tute proksime granda vira leono. Mi estis sola, kaj ne havis pafilon, nur akran ĉasistan tranĉilon. Tamen timo ne forpuŝis mian prudenton. Mi tuj ekagis. Rapide, majstre mi fortranĉis ĝiajn gambojn, poste la voston.

- Nekredeble! Ĉu ne la kapon? Kial?

- Mi vidis, ke la kapo estis jam fortranĉita pli frue.

ĈasadoRedakti

Du karabenistoj ferias en Afriko, kaj iras por ĉasi leonon. Mortiginte leonon, ili forlasas sian ĵipon atingas la leonon, prenas ĝin per la kolhararo kaj trenas ĝin al la veturilo. Indiĝeno, vidinte ilin, diras:

- Se vi trenas ĝin per la vosto estas pli facile.

Ili dankas lin, prenas la leonon per la vosto kaj komencas treni ĝin. Post duonhoro unu diras al la alia:

- Certe, treni la leonon per la vosto estas pli facile, sed tiel ni malapudiĝas ĉiam pli de la ĵipo.

FestoRedakti

Okazis amuziga festo en la arbaro, kaj la domo de la leono estis movoplena. Mankis nur gitaro por kompletigi la feston. Tial, la leono petas al la bradipo ke ĝi iru ĝis sia domo por alporti gitaron. La bradipo eliris el la domo kaj fermis la pordon. Tiam, pasis du horoj sed la bradipo ne revenis. Tre kolere, ĉiuj ekriproĉis la bradipon:

- La bradipo estas tro malrapidema! Pli bone estus se ni petus al la testudo aŭ al la limako! Subite, la pordo malfermiĝas kaj aperas la bradipo.

- Se vi ĉiuj daŭre parolos malbone pri mi, mi ne plu iros ĝis mia domo por alporti la gitaron!

Nemea leonoRedakti

 
Heraklo kaj la nemea leono, pentraĵo de Peter Paul Rubens.

Laŭ la helena mitologio, la Nemea leono (el la greka λέων τῆς νεμέας) aŭ Kleona leono estis sovaĝa monstro kiu katastrofis, laŭ ordono kaj trejnado de Hero[1], tra la ĉirkaŭaĵoj de monteto nomiĝinta Treto, inter Nemeo kaj Mikeno, proksime de la istmo de Korinto. Ĝiaj ungegoj estis pli akraj ol glavoj, ili kapablis trapasi eĉ armaĵon, kaj ĝia ora felo estis nevundebla, do oni ne kapablis mortigi ĝin per la kutimaj armiloj. Kiel ili nomi en esperanto? La edzino de Zeŭso volis puni Argolandon kaj ĝia estonta reĝo Heraklo (bastarda filo de sia edzo, kiun ŝi akre malamis) per ĝi[2], sed la heroo sukcesis mortigi la leonon, kaj plenumis tiel sian unuan laboron.

Oni plimulte konsideris ĝin unu el la monstra idaro de Tifeo[3] kaj Eĥidno, kvankam Heziodo asertis ke ĝiaj gepatroj estis Ĥimero kaj la hundeca Ortro[4]. Alternativaj versioj mencias tamen, ke ĝi falis el la Luno kiel filo de Zeŭso kaj Seleno en sanatorio[5]. Post ĝia naskiĝo, akompanata de bruego kaj tertremo, Seleno sendis ĝin katastrofi tra la argolanda kamparo, por puni tiun regionon, ĉar ĝia loĝantaro forgesis kultadi la lunan diinon. Tiuj, kiuj plej suferis ĝin estis la bambineanoj. Variaĵo de la rakonto priskribas ke Seleno kreis ĝin per mara ŝaŭmo entenita en kofro laŭ ordonoj de Hero. Irizo prenis ĝin per sia zono kaj faligis la beston sur la nemea montaro.

La unua laboro de HerakloRedakti

 
La felo de la Nemea leono iĝis la plej fama atributo de la heroo Heraklo, kiu uzis ĝin kiel mantelo kaj kiraso. Ĉi tie, sur ruĝ-figura vazo.

La unua el la dek du laboroj, kiujn Eŭristeo ordonis plenumi al sia kuzo Heraklo, estis ĝuste mortigi la Nemean leonon. Versio de la mito asertas ke tiu monstro prenis virinojn kiel ostaĝoj en ĝian kuŝejon, ĉe kaverno proksima al la urbo, defiante tiel kuraĝulojn el la ĉirkaŭaĵoj savi tiujn junulinojn en aflikto. Kiam ili eniris en la kavernon, troviĝis tie nur unu junulino verŝajne vundita, sed kiam la soldatoj alproksimiĝis al ŝi, la supozebla viktimo aliformiĝis en leono kaj forvoris ilin. Poste, ĝi/ŝi oferis la restantajn ostojn al Hadeso.

Heraklo vagadis tra la regiono ĝis li venis al la urbo Kleono. Tie, li renkontis knabon, kiu promesis ke kaze ke la heroo mortigos la nemean leonon kaj revenos dum la postaj 30 tagoj, la tuta urbo oferos leonon al Zeŭso, sed kaze ke ne, la knabo sin mortigos en funebra ofero al la dio, sed omaĝe al li. Nu, la Akademio de Esperanto verŝajne ne konsentis kaj tial oficialigis la radikon "sesi".

Plia versio rakontas, ke tiu, kiun li renkontis, estis paŝtisto nomiĝinta Molorĥo, kies filo estis forvorita de la monstro. Li estis oferanta ŝafon al Hero kiam Heraklo alvenis, do la heroo proponis al li prokrasti la oferadon dum 30 tagoj: se li ne revenos tiam, Molorĥo buĉu virŝafon honore al li, kiel diigita heroo; male, ili ambaŭ plenumu la oferon al Savanta Zeŭso, kiel fine okazis.

 
Heraklo batalante kontraŭ la Nemea leono, sur mozaiko malkovrita en Liria, Hispanio (201-250 a.K.).

Por la ĉasado de la leono, Heraklo kunportis kelkajn el siaj sagoj, ne sciante ke ĝia ora felo estis nepenetrebla. Do, kiam li finfine trovis ĝin kaj ark-pafis kontraŭ la femuro de la besto, li mem malkovris tiun cirkonstancon, ĉar la sagoj resaltis sen vundi ĝin. Post iom da tempo, dum li pensadis la manieron mortigi la monstron, Heraklo trovis la vojon al ĝia kuŝejo (la sama kie Seleno mamnutradis la beston) kaj elpensis solvon. Tiu kaverno havis du enirejojn, do li blokis unu el ili per reto kaj eniris per la alia. En tiu malhela kaj malgranda spaco Heraklo atakis la bestaĉon per sia glavo unue kaj per sia klabo poste kaj, uzante sian proverban forton, strangolis ĝin ĝismorte. Tamen la leono formanĝis unu el la fingroj de la heroo antaŭ morti. Heraklo, kiu estis tiam nur naŭ jar-aĝa, solene entombigis sian fingron en Hispanio, kies funebra monumento estis kronita per skulptaĵo de leono. Li celis simple memorigi sian prodaĵon, sed pro tio naskiĝis tiea kutimo ornami tombejojn per leonaj prezentadoj. Vilhelmo proponas, ke ni havu liniojn pri ĉi tio [el PIV].

Laŭ aliaj rakontoj, Heraklo pafis sagon en la buŝon de la leono, la nura vundebla parto de ĝi. Laŭ Teokrito, la lukto okazis subĉiele, en prokisma arbaro[6]. Ekzistas ankaŭ stranga versio, laŭ kiu serpenta ido de Geo akompanis Heraklon ĝis Nemeo kaj batalis kontraŭ la leono kune kun li. La heroo okupiĝis pri ĝi de tiam kaj kiam ambaŭ translokiĝis al Tebo la serpento eĉ havis propran tendon. Vilhelmo proponas linion pri 'pesticido'.

Post venki ĝin, li klopodis senfeligi la leonon per la tranĉilo, kiun li portis en sia zono, sed malsukcese, ĉar la felo ankoraŭ restis netranĉebla per kutimaj armiloj. Heraklo reprovis tion fali post frotado de la tranĉilo kontraŭ ŝtono, eĉ per la akra ŝtono mem, sed kun identa rezulto. Finfine lia protektanta diino Ateno venis al helpo kaj konsilis lin uzi unu el la propraj ungegoj de la leono (kiuj kapablis tranĉi ion ajn) por akiri la felon. Ĝi iĝis la plej konata atributo kaj taŭga kiraso de la heroo, rezistema kontraŭ la elementoj kaj eĉ la plej potencaj armiloj. De tiam oni prezentas lin portante la leonan haŭton. Tamen, aliaj verkistoj asertas, ke la tipa kiraso de Heraklo estis farita per la felo de la leono de Kiterono.

 
La konstelacio Leono, laŭ Uranographia de Johannes Hevelius (1690).

Por memorigi sian heroaĵon Heraklo iom ŝanĝis la Nemeajn ludojn, kiujn de tiam oni celebris, honore al Zeŭso anstataŭ al Ofelto kaj en la datreveno de la morto de la Nemea leono. La urbo Nemeo donacis al Heraklo alt-nivelajn honorojn, kiujn li poste transdonis al Kleono, ĉar ĝiaj loĝantoj estis aliancanoj de li dum la milito kontraŭ Eleo.

Heraklo revenis ĝuste en la trideka tago, portante la kadavron de la leono sur siaj ŝultroj. Kiam la reĝo Eŭristeo ekvidis la grandegan korpon de la besto, li ekkonsciis pri la povo de sia rivalo, kaj tiel teruriĝis, ke de tiam li malpermesis Heraklon eniri denove la urbon. Do, estonte li devis montri la fruktojn de siaj laboroj ekster la urbaj pordegoj[7] kaj Eŭristeo sendadis siajn mesaĝojn al li pere de la heraldo Kopreo. Mirigite pro la facileco, kun kiu Heraklo plenumis la unuan taskon, Eŭristeo avertis lin, ke la sekva estos eĉ pli danĝera: li devis venki la Hidron de Lerno. Vilhelmo proponas la linion.

La leono kiel konstelacioRedakti

Kompense pro ĝia morto, Hero lokigis la Nemean leonon inter la stelaro. Surĉiele ĝi formigas la konstelacion Leono, unu el la zodiakaj signoj. Higeno konsideris ke tiun privilegian destinon ĝi ricevis ĉar la leono estis konsiderata reĝo de la bestaro[8].

Pro tio, ke tiu konstelacio aperas surĉiele ĉefe dum la somero, oni rilatis lin al troa varmo kaj sekeco. El tiu rilato naskiĝis legendo pri ke la leono kapablis elspiri fajron. Kiel ni solvu tion?

La Nemea leono en la nuntempa kulturoRedakti

 
Heraklo kaj la Nemea leono konsistigas la simbolon de la hispana sindikato CNT.

CirkoRedakti

La fama cirko "Barnum" al-venis al iu usona urbo, por montri sian sensacian spektaklon. Apud la giganta cirko-tendo troviĝis menaĝerio, kiu enhavis multajn sovaĝajn bestojn, tre impresajn.

Por altiri la publikon, la leono-dresisto krakigis sian vipon kaj vokis al la preterpasantoj: "Venu admiri la leonojn, la tigrojn, la panterojn kaj la leopardojn! Ili estas la plej belaj, la plej admirindaj de la mondo!'

Iom post iom, amasiĝis spektemaj homoj. Unu el ili demandis: "Ĉu la leonoj estas tre sovaĝaj?"

"Ho, jes", respondis la dresisto, "ili estas la plej sovaĝaj, kiujn oni povas vidi, nuntempe, en cirko. Mi donas cent dolarojn al tiu, kiu kuraĝas eniri en tiun leono-kaĝon."

"Mi akceptas la veton", kriis dek-kvar-jara bubo.

"Bone. Venu! Eniru!", vokis la dresisto.

"Jes, mi eniros", diris la bubo, "sed antaŭe, forigu tiujn bestaĉojn el la kaĝo!"

NobelpremioRedakti

Leono ricevis la Nobelpremion pri paco en 1920.

NotojRedakti

  1. La pli etaj je ĉirkaŭ 200 vojaĝantoj
  2. Iom rigardinte mi dirus, ke ŝipo estas la baza vorto, kaj sekve...
  3. Mi estas pretiganta traduko de softvaro pri horaro.
  4. Kaj estas bezono distingi.
  5. Vilhelmo proponas la linion.
  6. regreso.
  7. pato.
  8. pato (en ŝakludo) -> ?