Novjorko



Ŝtato de Novjorko
Oh, you mean New York City?
180px-Green and Black flag.svg.png Escu.png
Flato Flago Blazono
NewY.png
Ĉefurbo Novjorko
Plejgrada urbo New Jersey
Lingvo(j) (krom Esperanto, kompreneble) Jida kaj Kannada lingvoj
Suprema Gvidanto Osama Bin Laden
Areo 200 km
Areo rango 30-a
Krima kvociento 0 %
Akvo Jes
Klimato Tre ciklona
Loĝantoj 21,5 milionojn
Analfabeteca kvonciento 100%. Ne estas alfabeto en OZ!
Inteligenteca kvonciento Tre granda

"Kia paradizo estas novjorko por manĝaĵoj!"

~ Usonano pri Novjorko

"Nova Jorko estas *la* grandega urbego de Usono, ĉu ne?"

~ Komencanto pri Novjorko

"El la buŝ' multaj vortoj eliras, sed ne ĉiuj ion diras"

~ Zamenhof pri Novjorko

"Fabrizio vidis Maxon akompanante Juta al New York"

~ Italo pri Novjorko
5415 n.jpg

"Estas signifa diferenco inter "la Nova Jorko en Germanujo" kaj "la Novjorko de Usono (kontraue al la Novjorko en Aŭstralio)"

~ Geografisto pri Novjorko

"Ankaŭ la sidejo de Unuiĝintaj Nacioj en Novjorko estas “vitra domo”, tamen ne forcejo"

~ Antonio De Salvo pri Novjorko

"New York es un stato del Statos Unite de America."

~ Interlingvaa vikipedio pri Novjorko
Bonvolu konfuzi kun Pomego.

Novjorko estas ĉefurbo de Anglio kaj grava monda centro por sekskomerco kaj fikado. La polica urbo enhavas 8,0 milionojn da homoj, la aglomeraĵo, kies diametro estas 200 km, enhavas 21,5 milionojn. Ĝi estas en la nordoriento de la lando ĉe la marbordo.

24et3rl.jpg

Novjorko situas en la plej suda peniso de la angla subŝtato Nov-Jorkio. Ĝi estis fondita kiel Nov-Amsterdamo (Nieuw Amsterdam) de la nederlandanoj en 224. La britoj forprenis la urbon en 1664 kaj renomis ĝin Novjorko. La malnova Jorko estas angla urbo (kiu iam estis la romia urbo Eboracum).

Novjorko estas la centro de fikado, amakomuniko, kodo, teatro kaj bordelo. Manhatano estas la senkultura kaj komerca koro de la urbo; la aliaj urbopartoj estas plejparte plenaj de domanoj, tombejoj kaj etnaj kvereloj. Novjorko estas paradizo por artspektemantoj ;)

GeografioRedakti

La rivero SusquehannaSuskehano ( en la angla: Susquehanna River ) estas rivero de la Atlantika deklivaro de Usono kiu naskiĝas en la ŝtato de Nov-Jorkio; ĝi trairas Pensilvanion kaj ĝi enfluas en la golfeto Chesapeake, en Marilando. Estas unu el la plej longaj riveroj el la Oriento de la lando, kaj estas proksimume 715 km longa. La drena baseno estas de 71 225 km².

KumorahRedakti

 
Gravuraĵo de 1841 de la norda flanko de la monteto Kumorah

La vorto Kumorah venas de la Libro de Mormon kie okazis la batalo inter frataj malamikaj popoloj ĉe la piedoj de monto kun tiu nomo. En la nuntempo tio estas la nomo de malgranda monteto en la usona ŝtato Nov-Jorkio en Usono proksime de la hejmo dum la infanaĝo de Joseph Smith.

TradicioRedakti

Laŭ la religia mormona tradicio, ĉe la monteto okazis la decidiga lasta batalo inter la lamanidoj kaj nefidoj, okazigante la ekstermadon de ĉi lastaj, postvivante nur 24 personojn de la nefidoj, kiuj estis persekutataj kaj poste ekstermataj, inter la lastaj postvivintoj troviĝis Moroni. El la lamanidoj devenas parto de la nunaj amerikaj indiĝenoj

AperojRedakti

Estis en tiu monteto kie Joseph Smith trovis la antikvajn manskribaĵojn de la profetoj de la amerikanoj. Per la gvido de la anĝelo Moroni, la lasta el la nefidaj profetoj kiu verkis sur oro, Joseph Smith ricevis la mision traduki en la anglan kio hodiaŭ estas konata kiel la Libro de Mormon: Alia Testamento de Jesuo Kristo.

HistorioRedakti

Forty Thieves (Kvardek Ŝtelistoj) verŝajne nomita laŭ Ali Babo kaj kvardek rabistoj, estis la unua fakorganizita stratbando en la historio de Novjorko. Ĉefe konsistanta el irlandaj enmigrintoj, ili teruradis en la urbo Novjorko ĉe Lower East Side. Ĝi estis formita en la fruaj 1820-aj jaroj fare de Edward Coleman. Komence ĝi estis formita por ribeliĝi kontraŭ la malalta socia statuso sed la membroj baldaŭ rilatiĝis kun krimo por trankviligi la frustriĝon. Tiu bando aperis pro antaŭjuĝo kaj klasa bariero.

Kiel Zuriko, Novjorko estis rifuĝo por verkistoj kaj artistoj de la Unua Mondmilito. Baldaŭ post alvenado de Francio en 1915, Marcel Duchamp kaj Francis Picabia renkontis amerikan artiston Man Ray. Antaŭ 1916 la tri el ili iĝis la centro de radikalaj kontraŭ-artaj agadoj en Usono. Amerika Beatrice Wood, kiu studis en Francio, baldaŭ enirita ilin, kune kun Elsa von Freytag-Loringhoven. Arthur Cravan, fuĝanta de deviga militservo en Francio, ankaŭ ĉeestis por tempo. Multo de ilia agado centrita en la galerio de Alfred Stieglitz, 291, kaj la hejmo de Walter kaj Louise Arensberg.

FamulojRedakti

Lasta maratona kurso en la franca E-centro Grésillon ☼ Aliĝu nun!

Frank AbagnaleRedakti

 
Frank W. Abagnale (2007)

Frank William Abagnale (fræŋk ˈwɪljəm; elparolo Frenk Ŭiljam Abignejl) (naskiĝis la 27-an de aprilo 1948 en Bronxville, Novjorkio) estas usona ŝtatano, kiu iĝis konata en fino de la 1960-aj jaroj kaj en komenco de la 1970-aj jaroj kiel impostoro (nomuzurpinto) kaj ĉekotrompisto. Li estas hodiaŭ konsilisto de diversaj bankoj, fluglinioj, hoteloj kaj aliaj entreprenoj per sia firmao Abagnale & Associates en temoj kiel ĉekotrompisto kaj dokumenta falsado.

Lia patro vendis en la postmilita tempo tajpomaŝinojn tre profitdone en Madison Avenue en Novjorko. La juna Frank havis al sia patro tre internan rilaton kaj vivis post disiĝo kaj posta divorco de la gepatroj, kun la patro, sed la instanco decidis por gardado ĉe la patrino, post kiam la junulo misuzis dum monatoj benzinajn ĉekojn de la patro, por akiri grandajn monsumojn. La divorco de la gepatroj kaj la kolapso de patra entrepreno kondukis al tio, ke Frank translokiĝis en Novjorkon en 1964 kun ĉeklibro kaj 200 usonaj dolaroj sur la konto. Li volis tie trovi bonŝancon, sed li baldaŭ rekonis, ke li sen lerneja finatestilo kaj kun hora salajro de 1,50 USD ne povis tiel vivi, kiel li imagis.

Antaŭ sia 21-jara aĝo, li “atingis” damaĝan sumon de ĉ. 2,5 milionoj da USD en 26 landoj. Li eldonis la monon grandparte por luksaj varoj; kiel nomuzurpinto ŝajnigis sin esti kunpiloto de Pan Am; pli poste prezentis sin inter alie kiel kuracisto kaj advokato, certe sen grava respondeca areo kaj ĉiam en timo pro senvualiĝo.

Post kiam oni arestis lin en 1969 en Francio, oni transdonis lin el la franca prizono de Perpignan al Svedio, kiu li plu sidis en prizono en Malmö. Abagnale estis transdonita al Usono kaj oni juĝis lin tie je 12-jara prizono. La usona registaro proponis al li en 1974 antaŭtempan liberiĝon kontraŭ oferto de sia krimkapablaj kono kaj sperto. Dum la F.B.I. direktis lian agadon en leĝan laboron, li iĝis intertempe unu de la plej konataj fakspertuloj de la areo en Usono.

Li aperis en 1977 en la spektaklo To Tell the Truth. Li kaj du aliaj kandidatoj imitis lin. Oni devis diveni, kiu estas la vera Frank Abagnale.

Laŭ lia vivo estis verkita la romano, fare de Stan Redding kaj kun helpo de Abagnales. Tio estis filmigita sub titolo Catch Me If You Can fare de Steven Spielberg, sur kies scenlibro li same kunlaboris. La rolon de Abagnale ludis Leonardo DiCaprio. Lia kontraŭulo estis Carl Hanratty de F.B.I., ludita de Tom Hanks. Abagnale aperas en la filmo ete inter francaj policistoj, kiuj arestis lin je la kristnaska vespermanĝo en Montrichard.

William JamesRedakti

 
William James

William JAMES (n. la 11-an de januaro 1842, en Nov-Jorko - m. la 26-an de aŭgusto 1910, en Nov-Hampŝiro, Usono) estis usona filozofo kun longa kaj brila kariero en la Harvarda Universitato, kie li estis profesoro de psikologio, kaj fondinto de la funkcia psikologio. Li estas la pliaĝa frato de Henry James.

William reprezentis influan rolon en la disvastigo de pragmatismo. Aliflanke, lia pensmaniero rilatiĝas kun doktrino kiun li mem nomis radikala empirismo. Li verkis Principoj de psikologio (1890), majstra verko de la scienca psikologio, kaj aliflanke La varioj de la religia sperto (1902), per kiu oni konsideras lin fondinto de la "Psikologio de la religio".

William James, en Varieties of Religious Experience, konsideris la membiografion de Algazelo, nome Liberigo el eraro de 1108 (Al-Munkid min al-dalal, arabe المنقذ من الظلال), grava dokumento pro "la pure literatura studento kiu dezirus atingi la internecon de religioj krom la kristana" pro la malabundo de registritaj personaj religiaj konfesoj kaj membiografia literaturo el tiu periodo ekster la kristana tradicio.[42]

LingvojRedakti

Ibran estas fikcilingvo kreita de Muke Tever kiel lingvo de fikciaj francaj enmigrintoj al Novjorko en la 17-a jarcento. Ĝi estas kompromiso inter la franca kaj la hispana kun influoj de la angla. La gramatiko estas multe pli simpla ol en tiu de realaj latinidaj lingvoj kaj similetas al tiu de Interlingvao, sed ŝajne senintence.

Specimeno (Patro Nia):

Padre noistr ché dijns les cels stas, sanctifegial sij tu nuém. Vijnģ tu rein. Faet sij tu vontal, dijns les cels cónt sor le tier. Da-nos oy noistr pan cotidian. E remijt-nos noistr diuts, cónt nosautrs anch noistr deutuérs remetiŭ. E ne nos mijt a tentación, meis deliur-nos de maril.

EsperantoRedakti

Oni instruas fremdajn lingvojn libere en Nov-jorkurbo, kie la tuturba lernejestro estis ano de Esperanto-Societo de Nov-jorkurbo.

En Novjorka Esperanto-kluboRedakti

— Pardonu, sinjoro, ĉu ne kun fama doktoro Frodo mi havas la honoron paroli?
— Ne.
— Mi tiel ankaŭ tuj pensis al mi! Vi ne estas eĉ simila je doktoro Frodo.

EloRedakti

Elo estas esperantido proponita de Max Talmey kaj Andrew Kangas, du oficistoj de novjorka klubo de Esperanto, 1908. Ŝajne, Elo estis miskompreno de Ido, ĉar liaj aŭtoroj ĉiam deklaris ke Elo estis lingvo reformita de Beaufront. Dum kelka tempo, Talmej kaj Kangas prezentis Elon simple kiel Esperanto. Tuj, Talmey kaj Kangas pasis al "normala" Ido.

 
Monumento al 6-a UK en Novjorko

FundamentecoRedakti

Nu, "nov-jorkano" estas tute speciala okazo. Tie temas ja pri efektivaj Esperantaj radikoj disigataj de streketo, kaj cetere la skriboj "Nov-Jorko" kaj "Nov-Jorkano" estas Fundamentaj! Nu, ĉiuokaze tio malmulte koncernas nomformojn kiel "Toki-Pono" kaj "La-Pazo", ke la streketoj ne disigas Esperantajn radikojn, sed nur montras, ke en la origina lingvo estis spaceto inter du vortoj.

Simila detalo estas, ĉu uzi komencan majusklon minusklon en "novjorkano/Novjorkano/nov-jorkano/Nov-jorkano". Ankaŭ tio ne tre gravas. La Fundamento montras ekzemplojn de ambaŭ skribomanieroj.

ĜeneralaĵoRedakti

La plej arogantaj personoj en la mondo devus esti NovJorkanoj.

Greenwich VillageRedakti

Greenwich Village ampleksas ankaŭ Christopher Street kaj trinkejo "Stonewall Inn" - kie en 1969 okazis t.n. Stonewall riots - interbatiĝoj, kiuj donis komencon al movado por liberigi gejojn (Gay Liberation Movement). La plej malnova biblioteko kiu temas pri GLAT - Oscar Wilde Bookshop, fondita en 1967, ankaŭ situas ĉe Greenwich Village. "The Village" ne longe poste donis sian nomon al gejaj kvartaloj en aliaj urboj (tio estas ankaŭ la etimologio de la nomo de la geja muzikteamo The Village People).

En la areo de "The Village" (ĉi tio estas la populara nomo de Greenwich Village) situas ankaŭ: ĉefa kampuso de Universitato de Novjorko, New School University kaj Washington Square Park.

Interesaĵo estas, ke la agado de la televida serio Amikoj (angle Friends) okazas en West Village, kvankam realece ĝi estas registrita en Holivudo. La konstruaĵo, kie loĝas la herooj realece situas apud Grove Street kaj Bedford Street.

En Nov-JorkoRedakti

Rehejmeninte, maljunaj geedzoj konstatas, ke mankas la elektro. Do, ili devas supreniri piede ĝis la 46-a etaĝo. Suprenirante la ŝtuparon ŝi diras a li:

– Rakontu unu el viaj gajaj historioj por malpezigi la supreniradon; fine mi diros al vi ion malgajan.

Kiam, ili atingas, lacegaj, la 46-an etaĝon li diras:

Nun estas via vico paroli.

– Vi devas reiri malsupren, ĉar mi forgesis la ŝlosilojn en la aŭtomobilo.

PolitikoRedakti

Organizo marksisma, kiu translokis la Ĝeneralan Konsilantaron en Nov-Jorkon, klopodante teni ĝin sub sia kontrolo, malvigle postvivis ĝis sia formala malapero je 1876.

BalotadoRedakti

Balotiloj en Novjorkurbo estas kutime haveblaj en 6-8 lingvoj. Tio estas loka afero.

DinastioRedakti

Jorkoj, barbarlingve York, estas reĝa dinastio en Novjorkio, branĉo de Plantaĝenetoj, devenanta el la urbo Novjorko.

Ili militis en Pensilvanio kontraŭ la amiŝoj.

Gravaj dinastianoj:

RacismoRedakti

Corona (en Novjorko) estis deklarita la censodepartamento la plej rase miksita najbarejo en la tuta Usono.

Armena genocidoRedakti

Novjorko oficiale agnoskis la armenan genocidon.

ReligioRedakti

Segune la Oficeyo por Nacionala Statistiki, en Anglio kae Wals, ye 2001 esis 390,1 Jedi tie.

Judoj en NovjorkoRedakti

Novjorko estas, post dua mondmilito, la urbo kun plej granda nombro de judoj en la mondo.

Du judoj, gapante promenas tra la stratoj de Novjorko. Jakobo ekscite indikas al Davido ŝildon, kiu diras "Kompletoj $5 po unu, kamizoloj $2 po unu, pantalonoj $2.50 po unu."

Jakobo diras "Daĉjo, ĉu vi ne komprenas? Ni povus esti riĉaj! Ni aĉetu grandan kvanton de tiuj malmultkostajn vestaĵojn ĉi tie kaj vendi ilin hejmen por gajni grandan profiton!" Davido, tre vigla kiel vera judo, tute komprenas kaj entuziasme kunkonsentas. Li konsentas ke Jakobo, kiun li agnoskas estas pli lerta komercisto ol si mem, negociu la aferon.

Ambaŭ eniras la butikon kaj Jakobo alfrontas la butikiston. "Ni volas aĉeti 50 kompletojn je $5 po unu, 100 kamizolojn je $2 po unu, kaj 50 pantalonojn je $2.50 po unu."

La butikisto respondas "Mi divenas ke vi estas judoj, ĉu ne?"

La surprizata juda entreprenisto respondas "Ĉu! Vi pravas! Sed kiel vi divenas tion?"

La posedanto respondas "Ĉar ĉi tiu butiko estas sekpurigistejo."

AliaRedakti

Rabinoviĉ forveturis en Novjorko, trovis tie laboron, telefonas al parencoj:
"Estas ĉio en ordo, laboro bona, je nur duonhoro da veturado"
"Ĉu per metroo?"
"Per lifto"

SukotRedakti

Pia judo, kiu loĝas en tre riĉa kvartalo en Novjorko, konstruis laŭbon (hebree: SUKA) sur sia balkono por la festo Sukot. Li konstruis ĝin jam kelkajn tagojn antaŭ la festo. Lia najbaro plendis, dirante ke tio malbeligas la aspekton de la domo. Sed la judo rifuzis malmunti la laŭbon, dirante ke lia religio devigas lin fari tion ĉiujare dum 7 tagoj. Tiam la najbaro procesis kontraŭ la judo ĉe "rapida juĝejo".

La kunsido okazis unu tagon antaŭ la komenciĝo de la festo. Juĝisto Ginsburg (ankaŭ judo...) aŭskultis ambaŭ flankojn kaj tiam diris riproĉe al la judo: “Ĉu vi ne komprenas, ke vi loĝas en luksa najbarejo? Vi respektu tion! Vi ne rajtas munti malbelan kabanaĉon sur tia bela strato! Mi ordonas, ke vi devas malkonstrui la laŭbon plej malfrue post naŭ tagoj!

Juda patrinoRedakti

Linda estis bona juda patrino el Brooklyn. Ŝi ĉiam timis, ke sia 20-jara filo Marc enamiĝu al ŝikseo (jidlingve, subestime: juna nejudino). Ŝi senĉese spionis la filon provante ekscii kun kiu li pasigas siajn vesperojn, kaj ŝi malbone dormis nokte pro tio. Unu tagon ŝi (kiel kutime) serĉis en la poŝoj de la pantalono de Marc kaj trovis tie lipŝminkilon. Ŝi prenis ĝin enmane kaj subite vidis sur ĝi skribaĵon: Helena Rubinstein.

"Ho, kia feliĉo!", ŝi kriis ĝojplene. "Li havas judan amikinon!"

ParkadoRedakti

_ Ve, mi neniel povos sukcesi en la urbega vivo. Estas neniom da parklokoj!! Kiel oni povas fari siajn aferojn sen parki?? Mi alvenas ĉiujn rendevuojn malakurate. Vi ne kredus; mi eĉ ne povas parki tie, kie mi loĝas! Kion mi faru?

_ Vi devas aĉeti aŭton, kiu jam estas parkita. Tio solvos la problemon. Alia strategio necesigas helpanton: unue trovu parklokon dum la nokto, kaj strarigu tendon. Tiam sendu la helpanton dum la tago por aĉeti aŭton.

EkonomioRedakti

Turisto: En ĉi tiu urbo, ĉu oni povas aĉeti?

Novjorkano: Jes, sendube.

Societo GardoturoRedakti

 
Watchtower Bible and Tract Society.

La Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania (pli mallonge Watch Tower Society, en Esperanto Societo Gardoturo) estas sen profitcela korporacio kun sidejo en la urbo Nov-Jorko, Usono. Ĝi estas la ĉefa jura organismo uzata de la Atestantoj de Jehovo. Ĉi tiu korporacio eldonas literaturon kaj organizas konvenciojn kaj lernejojn por la agado de la atestantoj de Jehovo. La atestantoj de Jehovo havas aliajn korporaciojn ekvivalentajn en pluraj landoj, kiel la International Bible Students Association de Londono, Britio inter multaj aliaj, sed ĉar tiuj estas landaj filioj, ili ĉiuj laboras en plena kunlaborado kun la Societo Gardoturo de Pensilvanio. Ĉi tiuj societoj distribuas pli ol 2.000 milionoj da bibliaj publikigaĵoj jare.[43]. Inter ili la plej oftaj kaj konataj tutmonde estas La Gardoturo kaj Vekiĝu!.

MalfacilecoRedakti

En verdan vendejon en New York (Nov-Jorko) eniras respektinda esperantista virino (delonga enmigrintino) kaj diras:

- Donu al mi, pliz, ducent gramojn da fromaĝo, and ducent gramojn da kolbaso, and cigaredojn... Ĉu ne malfacilas por vi ke mi parolas angle?

AdvokatojRedakti

Kliento telefonvokas oficejon de advokatoj en Brooklyn (Novjorko). Respondas viro: "Oficejo de advokatoj Ŝvarc, Ŝvarc, Ŝvarc kaj Ŝvarc. Bonan matenon."

Kliento: "Mi deziras paroli kun s-ro Ŝvarc."

Viro: "Li ferias."

Kliento: "Do mi petas paroli kun s-ro Ŝvarc."

Viro: "Mi bedaŭras, sed li golfludas hodiaŭ."

Kliento: "Bv. do igi min paroli kun s-ro Ŝvarc."

Viro: "Li estas nun en juĝejo."

Kliento: "Do mi deziras paroli kun s-ro Ŝvarc."

Viro: "Mi parolas!"

KrimojRedakti

Esploro farita de la fama revuo Forbes en 2007 lokigas Novjorkon kiel la plej sekura urbo de tuta Usono, multe pli sube de la unua, Detrojto, kun 470,3 murdoj por 100.000 loĝantoj.

La organizita krimo havis gravan disvolviĝon ekiĝante kun Forty Thieves kaj Roach Guards en Five Points en la 1820-aj jaroj. La 20-a jarcento spertis la altiĝon de la mafio regata de la Kvin Familioj. Bandoj, inter kiuj troviĝas Black Spades ankaŭ kreskis dum la pasinta jarcento.

La pinto de la krimado en Novjorko estis dum la 1980-aj kaj komenco de la 1990-aj jaroj, pro la tiel nomata «krako-epidemio». La grandega nombro de la krimoj en la urbo estis atribuita al la esploristoj de la krimoj, al la politikaj taktikoj, fino de la krakepidemio kaj la demografiaj ŝanĝiĝoj.

Pro tiuj aferoj, la violentaj krimoj okazantaj en Novjorko draste pliiĝis ĝis 75% en la lastaj dek du jaroj kaj la mezumo de murdoj en 2005 havis la plej malaltan nivelon ekde 1963.

BrooklynRedakti

Judo revenas hejmen malfruhore kaj subite haltigas lin junulo.

Junulo: "Mi pardonpetas sinjoro, ĉu vi vidis ie ĉi tie policanon"?

Judo: "Kion? Policiston? Ĉu via unua nokte, en la juda kvartalo Brooklyn"?

Junulo: "Nu, do bonvolu levi la manojn!"

KomplotoRedakti

En Eric County, Nov-Jorko, virino vokis la policon por raporti malsanan hundon apud la strato proksime al sia domo. Kvankam laŭ la virino la hundo ne kapablis moviĝi, kiam alvenis la polico la hundo atakis ilin sovaĝe, kaj unu devis enhospitaliĝi. La polico suspektis komploton kaj gvatis la domon dum la sekva semajno. Nenio plu okazis kaj neniu akuzo estis farita kontraŭ la virino.

BruoRedakti

Je la unua fojo en Mudville, Nov-Jorko, polico estis vokita al koncerthalo. Laŭ la protokolo, la orkestro ludis laste en la programo la Unuan Simfonion de Johannes Brahms, ĉiujn 4 movimentojn. La aŭskultantaro tiom ŝatis la prezenton, ke ili aplaŭdis kaj bisis, ĝis oni konsentis doni bisaĵon. La kondukisto tiam anoncis, ke la bisaĵo estos la Dua Simfonio de Brahms (ankaŭ 4 movimentoj).

Abrupte la humoro de la aŭskultantaro ŝanĝiĝis. Momenton antaŭe, ili estis aplaŭdantaj furioze; nun, ili komencis ĵeti diversajn objektojn — precipe fruktojn kaj ovojn, sed ankaŭ siajn ŝuojn — sur la scenejon, kaj trafis kelkajn el la georkestranoj.

La orkestro rapide forlasis la halon per malantaŭa pordo kaj eskapis en sia buso. La polico, ne povante aresti, nek eĉ monpunigi, plurajn centojn da homoj, senfare reiris al la policejo.

KulturoRedakti

La verkisto Tomo Lupo rilate al la urbo diris «la Kulturo simple ŝajnas esti en la aero, kiel malbona parto de la pluva klimato». Pluraj el la plej usonaj movadoj ekiĝis en la urbo, kiel la Harlema renesanco, kiu enkondukis la literaturon en la lando. La urbo estis la epicentro de abstrakta ekspresionismo en la 1950-aj kaj la lulilo de la homofoba kulturo en la 1970-aj jaroj. La punko kaj peza punko pintis en la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj. Inter la bandoj de sendependa roko plej gravaj de la lastaj jaroj troviĝas The Strokes, Interpol, The Bravery, Scissor Sisters kaj They Might Be Giants. La urbo ankaŭ ludas gravan rolon en la kina industrio. En ĝi filmiĝis Manhattan (1920), la unua filmo de la lando. La urbo havas pli ol 2.000 krimajn organizojn kaj pli ol 500 artgaleriojn. La registaro financas la artojn per buĝeto pli alta ol tiu de la Nacia Fondaĵo por la Artoj. Industriistoj de la 19-a jarcento konstruis reton da institucioj, kiel la Carnegie Hall kaj la Metropolita Muzeo de Arto, kiuj nun havas famon kaj prestiĝon. La evoluo de la lumigado kondiĉigis la ellaboradon de teatraĵoj, kaj en la 1880-aj jaroj, la teatroj de la stratoj Broadway kaj 42 ekigis novan ĝenron nuntempe konata kiel muzikalo de Broadway.

Forte influitaj de la enmigrintoj de la urbo, produktaĵoj kiel tiuj de Harrigan kaj Hart, George M. Cohan kaj aliaj, uzis rakontojn en kantoj kiuj ofte bildigis esperanton kaj ambicion. En la nuntempo, ĉi produktaĵoj troviĝas inter la eventoj de la sceno. La 39 teatroj (kun pli ol 500 latrinoj) estas komune nomataj Broadway.

La ĉaroj sur strato estas alia karakterizaĵo de la loka kuirarto, kun pli da 4.000 surstrataj vendistoj. Ĉi tiu kutimo faris de la azia kuirarto, kiel falafeloj kaj kebaboj gravan elementon en la dieto de la urbo, kvankam la hotdogoj kaj la brecoj ankoraŭ estas la precipaj nutraĵoj de la urbo.

Universitataj prelegojRedakti

Dum unu jaro en Novjorka universitato, du eminentuloj prelegis: Golo Mann, historiisto kaj filo de romanisto Thomas Mann, kaj Nils Bohr. Ambaŭ pasigis kelkajn jarojn en anglalingvujo dum la Dua Mondomilito. Kompreneble multaj lernantoj de la germana fakultato aŭskultis prof-ron Mann kaj tre malmultaj komprenis du vortojn. Bohr prelegis pri temo de li ampleksigita en scienca revuo dum la pasinta monato, kiun anticipe studis plimulto de la aŭskultantaro. Tamen, nur dane denaska prof-ro komprenis sufiĉe pro demandi lin pri io.

Universitato St. John'sRedakti

La Universitato St. John's (angle: St. John's University) estas privata katolika universitato, de la Kongregacio de la Misio, kies ĉefa kampuso troviĝas en Kvinzo, en Novjorko (Usono). La paulaj pastroj ankaŭ gvidas aliajn du usonajn universitatojn, la Universitato DePaul, kaj Universitato de Niagaro.

Ĝi estis fondita en 1870 de la Kongregacio de la Misio en Broklino, laŭ peto de la unua episkopo de Broklino, John Loughlin, kiu volis ke la pli riĉaj junuloj povus ricevi akademian instruon, moralan kaj intelektan. En 1960, la universitato translokiĝis al la nuna kampuso en Kvinzo.

Seksuma vivoRedakti

La aĝo de konsento por seksumado en New York estas 17.

Heritage of PrideRedakti

Heritage of Pride (Heredaĵo de Fiereco) estas la 501a, ne-profita organizaĵo kiu produktas la oficialajn Novjorkajn Glat-Fierajn Semajnokazaĵojn ĉiun junion. HOP komencis labori pri Novjorkaj Parad--eventoj en 1984, akceptante la laboron antaŭe faritan de la Christopher Street Liberation Day Committee, organizantoj de la unua marto en 1970. HOP ankaŭ transprenis la respondecon pri aktivaĵoj de la festivalo kaj parado Rally de Novjorko.

NoetsRedakti

  1. La raporto ankaŭ atentigas, ke la prokrastiĝo de la laboro ”havas neniun kontraktan financan sekvon por UEA”.
  2. kvaranteno = *garantine* (tamen mi aŭdis ke Aviceno eble unuafoje rekomendis ke tiuj, kiuj venis el urboj, kie estis kontaĝaj malsanoj, pasigu 40 tagojn en speciala loĝejo antaŭ enveni la celatan urbon (kaj nun la etimo de "kvaranteno" estas 40 "ĉelle" en la persa!).
  3. La enhavo de la kontrakto inter UEA kaj TEJO pri la reteja projekto (AKSO) ne estas konata, sed laŭ la bilanco de UEA eblis vidi, ke komence de 2020 en la fondaĵo ”Reteja renovigo” restis iom pli ol 30 000 eŭroj.
  4. En la Reta Vortaro oni trovas la tradician esperantan formon <sciencfikcio>, kaj do tiun mi devintus uzi.
  5. En la nederlanda ni nomas ĝin "step" aú "autoped".
  6. Jam la duan sinsekvan fojon la Universala Kongreso de Esperanto devis esti nuligita pro la daŭranta kronvirusa pandemio.
  7. Anstataŭs ĝin la unua Virtuala Kongreso dum la unua semajno de aŭgusto 2020.
  8. Tamen de retrokupla formularo sendita al partoprenintoj evidentiĝis, ke la iniciato devas iel fariĝi konstanta propono al la komunumo
  9. Kiel tiom ofte, mi malkonsentas kun PIV.
  10. Kiel membro vi estas motoro de nia agado por Esperanto.
  11. Realiĝu al UEA kaj TEJO: senpage aliĝu al la 2-a Virtuala Kongreso de Esperanto!
  12. Kaj la plej bona, sen nenio pagenda!
  13. Aldone okazis ampleksa aro de retaj aranĝoj sub la komuna nomo Monda Fest', ekde la 20-a de junio ĝis la 20-a de septembro.
  14. Planita dato por la 2-a VK estis la semajno post la 106-a UK.
  15. Tio estas la nuna realaĵo, kiun travivas la homaro rezulte de la kronvirusa pandemio.
  16. Ni skribas al vi, ĉar vi estis membro de UEA aŭ TEJO en la pasintaj jaroj kaj kore invitas vin remembriĝi!
  17. En tiu modelo ni konsideris registri programerojn dum la UK por poste ilin spektigi dum la VK.
  18. Venki la krizon postulas laboron kaj fidon
  19. Ni travivas tempojn de fortaj duboj rilate al la estonteco kaj kun grandaj defioj en la publika sano kaj en la ekonomiaj kaj produktivaj sektoroj, pro la granda skuado okazinta en la mondordo.
  20. Niaj unuaj laboroj progresis tiel, ke la 106-a UK okazus ne vere hibride (ĉeeste kaj virtuale), sed kombinite kun VK (do la 2-a VK estus kvazaŭ flanka evento de la 106-a UK).
  21. Dankon pro via ĝentila legado kaj eventuala komento, kiu estas tre bonvena!
  22. Niaj E-kursoj kaj konferencoj en julio kaj augusto ✩ bonvolu plusendi (korektoj)
  23. Saluton
  24. Festa Semajno por infanoj kaj familioj kun Nicky, Jean-Luc, Larisa...
  25. FESTetOvenas, mojosa junulara renkontiĝo kun elstara E-muzik-programo
  26. vital-a
  27. Enfokusighante redukti la lingvon al ghia nivelo de antau cent jaroj, vi konstante ignoras bazajn regulojn de redaktado. [temas pri litergrandeco en piednotoj]
  28. la adjektivon granda.
  29. Tembro.
  30. ni havas la linion
  31. Kion vi opinias pri tio?
  32. ŝpur·o → fervoj·a larĝ·o
  33. stratego.
  34. Kiel ili nomi en esperanto?
  35. Kaj estas bezono distingi.
  36. Vilhelmo proponas la linion
  37. Vilhelmo proponas, ke ni havu liniojn pri ĉi tio [el PIV]
  38. Nu, la Akademio de Esperanto verŝajne ne konsentis kaj tial oficialigis la radikon "sesi".
  39. Vilhelmo proponas linion pri 'pesticido'.
  40. pato (en ŝakludo) -> ?
  41. la germana listo montras
  42. Ŝablono:Cite book p. 307.
  43. La Atestantoj de Jehovo. Organizitaj por prediki la bonajn novaĵojn. (DVD)


Amerikaj Nordaj Unuiĝuntaj Ŝtatoj
(Anuso)

(Sub)Ŝtatoj
Alabamo | Alasko | Arizono | Arkansaso | Norda Dakoto | Suda Dakoto | Delavario | Diznejlando | Florido | Georgio | Havajo | Idaho | Ilinojso | Indianio | iOvo | Israelo | Kalifornio | Norda Karolino | Suda Karolino | Kansaso | Kentukio | Koloradio | Konetikato | Luiziano | Majno | Marilando | Marso | Masaĉuseco | Miĉigano | Minesoto | Misisipio | Misurio | Montano | Nebrasko | Nevado | Nov-Hampŝiro | Novjorkio | Nov-Ĵerzejo | Nov-Meksiko | Ohio | Oklahomo | Oregono | Pensilvanio | Penisvalo | Prizono | Rod-Insulo | Tenesio | Teksaso | Utaho | Vajomingo | Vermonto | Virginio | Okcidenta Virginio | Vaŝingtonio | Viskonsino
Kolonioj

Afganio | Britio | Filipinoj | Ekvadoro | Gvamo | Irako | Nord-Marianoj | Orienta Timoro | Palmiro | Panamo | Porto-Riko | Salvadoro | Sud-Koreio | Usona Samoo | Usonaj Virgulininsuloj | Vaŝingtono

Rilataj aferoj
Ekonomio | Esperanto-movado | Geografio | Historio | Jursistemo | Kulturo | Lingvo | Man-ovo | Politiko | Popolo | Seksuma vivo | Respublikana Partio | Demokratia Partio