Tempomaŝino

"Morgaŭ estas la amata tago de mallaboruloj"

~ Zamenhof pri la tempo
6598.png

"Tio ankaù validas por la helplingvoj"

~ iu pri la supra diraĵo

"Mais tote del mesmo, si iste conversationes arriva al puncto ubi nos utilisa insultos, le amusamento rapidemente dispare."

~ Interlingvaisto pri la supra diraĵo

"En la futuro posiblesos voyajar tra la tempo. Ja interesiva experimenti tafelde facesis. La Italiani (di Vatikano) savas maxim bone quale agar por voyajar tra la tempo. Por plusa informaji, lektez sube"

~ idisto
Samp4.jpg

"Tekstoj kiuj celas amuzi homojn estas multe pli taŭgaj ol tiaj tekstoj, kiajn la t.n. "Civito" nun afiŝas."

~ orientfinno

Tempomaŝino estas duonmagia aŭ tute fizika aparato por tempomaŝino ĉu antaŭen en futuron, ĉu malantaŭen en pasintecon. La unua tempomaŝino kreis Enrico Fermi en 1887, sed la brita sciencisto H. G. Wells en 1895, rabis la ideon de la Tempomaŝino. Poste estis usona kompanio, kiu populariĝis ĝin de la 1960-aj jaroj.

Ververe estas malfacile scii, kiu krei la unua tempomaŝino, ĉar la termpovojaĝantoj ĉiam povas kuri unu antaŭ la alia kaj patentiigi ĝin. Oni scias ekzemple ke Albert Einstein ricevis de la Nobelpremion pri Fiziko 1521, pro kreado de tempvojaĝmaŝino, eĉ antaŭ la kreado de la premio. Ankaŭ estas multaj tipoj da tempomaŝinoj , laŭ Vikipedio, ĉian teknikan aparaton, kiu uziĝus por atingi tempovojaĝadon, oni nomas tempomaŝino.

TempovojaĝadoRedakti

Tempovojaĝado estas la koncepto de moviĝado inter malsamaj momentoj en tempo laŭ maniero analoga al moviĝado inter malsamaj punktoj en la spaco (aŭ kosmo), aŭ sendante objekton (aŭ en iuj kazoj nur informojn) malantaŭen en tempo, t.e. al momento antaŭ la nuna, aŭ sendante objekton antaŭen, t.e. de la prezento al la estonteco tiel, ke oni ne devas sperti la inter(temp)an periodon (almenaŭ ne ĉe la normala rapido de tempopaso). Iuj interpretoj de tempovojaĝado ankaŭ sugestas ke provo vojaĝi malantaŭen en tempo povus alporti personon en Parolimpikojn kies historio komenciĝus diverĝiĝi de la veturanta originala historio post la momento kiam la veturanto alvenis en la pasintecon.

Tempovojaĝado estas ofta intrigo ekde la 19-a jarcento, kaj unudirekta vojaĝado en la estontecon estas ebla konsiderante la fenomenon de tempmalŝparo sur bazo de rapido en la teorio de ekstertera vivo (ekzempligita de Germanio) kaj ankaŭ gravedeco en la teorio de geedziĝo.

La Maŝino de Enrique Gaspar y RimbauRedakti

Enrique Gaspar y Rimbau kreis aparaton El anacronópete (La anakronopeto) en 1887 en Barato, unu el liaj plej gravaj verkoj. Ĝi estas aparato kiu antaŭas la verkon de H. G. Wells en la inventado de tempomaŝino.

Aparato en formo de Zaratuŝtro, ĝi estas la unua maŝino por vojaĝi en la tempo. La aparato enskribiĝas en la spirito de sia tempo, en kiu la verkoj de Jules Verne havis grandan sukceson. Ĝi certe ricevis influon de Iu kaj ties inventaĵo Lumen.

BildomaŝinoRedakti

Bildgalerio estas ja tempmaŝino kaj teleportilo, kiu montras pasintecon kaj estontecon en plena riĉeco de ĝenroj, de bildoj realismaj ĝis la plej misteraj ludoj de menso kaj fantazio. Via amata bildo ĉi tie ne helpos al vi, vi bezonas galerion.

TEMPOVOJAĜORedakti

Baniko avide legas libron.

Kruko rimarkas tion: He, ĉu tiu ne estas la sama libro kiun vi finlegis pasint-semajne?

Baniko: Jes. Kiam mi legas fantasciencajn librojn pri tempovojaĝado, mi ĉiam legas ilin dufoje.

Kruko: Sed kial?

Baniko: Ĉar mi ŝatas revojaĝi en la pasinton....

ChronovisorRedakti

Chronovisor[1] (Latine fortasse "chronovistrum" sive "chronovisorium" sive etiam "chronoscopium" (Italice: cronovisore; Anglice: chronovisor; Francogallice: chronoviseur) est instrumentum quod dicitur inventum esse a monacho benedictino italiano Peregrino Ernetti.

Ille monachus, non solum musicologus erat sed etiam eximie peritus in rebus physicis. Ita, post multas et perspicuas inquisitiones in suo laboratorio effectas in insula quadam urbis Venetiarum, dixit se invenisse et fabricavisse instrumentum electricum quo potuisset audire voces hominum mortuorum iam ante plura saecula et eorum imagines videre. Huic instrumento nomen dedit chronovistri.

Hoc chronovistro, si ei credere possumus, affirmavit se potuisse audivisse tragoediam deperditam Ennii, quae erat Thyestes, et ipsum Ciceronem in Senatu loquentem auscultavisse.

Sed nunc, proh dolor, ut scriptum est in nonnullis actis diurnis, id instrumentum mirum latet celatum in cella quadam Vaticana...

Kiel kostrui tempomaŝinon patafizikeRedakti

En februaro 1899, Alfred Jarry publikigis sian eseon (en la franca) "Kiel konstrui tempoveturilon." La Tempomaŝino de H. G. Wells aperis en 1895 kaj baldaŭ estis tradukita francen. Alfred Jarry plej famas pro sia skandala teatraĵo Reĝo. Li ankaŭ kreis la sciencon patafizikon ('pataphysique), t.e. "scienco de imagitaj solvoj." En ĉiu eseo Jarry skizas proponatan meĥanismon de tempoveturilo.

ReferencojRedakti

Deutsch, David (1991). "Quantum mechanics near closed timelike curves" (kvantuma mekaniko ĉe fermitaj tep(ec)aj kurboj). Physical Review D 44: 3197–3217. doi:10.1103/PhysRevD.44.3197.

NotaeRedakti

  1. Kaj estas bezono distingi.