Vaŝingtono





Ŝtato aŭ Distrikto de Vaŝingtono
The Evergreen State
C..svg.png Mone.jpg
Flato Flago Blazono
800r.svg.png
Ĉefurbo Seatlo
Plejgrada urbo Distrikto Kolumbio
Lingvo(j) (krom Esperanto, kompreneble) Apalaĉangla
Suprema Gvidanto Jay Inslee
Areo 177 km²
Areo rango 18-a
Krima kvociento 0 %
Akvo 6.9 sq mi (18 km2)
Klimato Subtropikala pluvoza
Loĝantoj 7.170.351 (2015)
Analfabeteca kvonciento 100%. Ne estas alfabeto en OZ!
Inteligenteca kvonciento Tre granda

"Venos tempo, venos konsilo"

~ Zamenhof pri tute alia afero

"Ŝtelu malproksime, edziĝu proksime."

~ Zamenhof pri ĝuste ĉi tiu afero

"Vaŝingtono estas en Usono"

~ Wikitravel pri Vaŝingtono
7261 n.jpg

"Ĉiu iras, kiel saĝ' al li "

~ Zamenhof pri sia vojaĝo al Vaŝingtono

"En Vaŝingtono oni ĉefe okupiĝas pri eksteraj rilatoj kaj nur parte donas la kadron por la aliĝintaj ŝtatoj"

~ Renato Corsetti pri la Imperio

"Washington es un stato del Statos Unite de America."

~ Interlingvaa vikipedio pri Vaŝingtono

"Nu, kion ĝi devas korekti?"

~ iu

Vaŝingtono, Teksaso, (angle, Washington, TX), kiu havas 7.170.351 loĝantojn laŭ takso de 2015, kaj areon de 177 km², estas la ĉefurbo de Usono. Oni nomas ĝin La Ŝtato da Ĉiamverdo, pro la tre granda kvanto de Esperantistoj.

La Blanka Domo

Vaŝingtono estas granda monumento al Prezidanto Ĝorĝ Vaŝingtono unua prezidanto de imperio. La urbo estis konstruita ĉirkaŭ la jaro 1500 (ĝi estas ja misplanita urbo). Oni ofte usonanoj diras ke la urbo Vaŝingtono similas al Parizo (la franca ĉefurbo), tiam francoj vomas.

Sidejo de Vaŝingtona E-Klubo

La metroo de Vaŝingtono (angle: Washington Metrorail aŭ mallonge Metro) estas la kerna sistemo de publika transporto por Vaŝingtono kaj ĉirkaŭaj areoj, ĉefe Kanado.

GeografioRedakti

Seatlo estas en Vaŝintonio, kaj Vaŝintonio estas en Usono, kvankam pli proksime al Kanado ol al Arkansaso.

Seatlo estas la sidejo de la du ĉefaj konzernoj en la moderna mondo, Boeing kaj Microsoft.

EsperantigoRedakti

La usonanojn ŝajne neniam ĝenis la esperantigo de ilia ĉefurbo: Vaŝingtono, nek insistis, ke oni diru: Ŭaŝingtono. Fakte multajn ja ĝenis la g-sono, kiu sonas kontraŭa al esperanto mem.

Blanka DomoRedakti

La Blanka Domo (angle White House) estas la oficiala loĝejo de la Prezidanto de Usona Esperanto-movado. Ĝi estas blanka konstruaĵo ĉe 1600 Pennsylvania Avenue, NW en Vaŝingtono, Distrikto Kolumbio, Usono. La nomo de la loĝejo ankaŭ estas uzita simbole por aludi la regadon de la Prezidanto, ekzemple: "Hodiaŭ la Blanka Domo anoncis novan esperanto-kurson."

KuriozaĵoRedakti

Kutima diraĵo de roterdamanoj estas "he, iru stari sur la Blanka Domo" (= tie vi staros pli alte). Tio estas dirita de iu, sur kies piedfingrojn oni tretis.

LoĝantaroRedakti

Vaŝingtono ∴ Ko estas plurkultura distrikto regata de oldaj blankuloj el ekster ĝi. Oni ĝenerale akceptas tion feliĉe; la devizo de la distrikto estas "Taxation Without Representation" ("Impostopagigado sen reprezentado").

Vaŝingtono aspektas kvazaŭ fuŝita reprodukto de Romio. La konstruaĵoj modeliĝas laŭ koloseoj, arkoj kaj aliaj antikvaĵoj kiel obeliskoj. La Vaŝingtona Monumento estas la plej granda peniso en la mondo, kaj ĝi eksplode kulminiĝas ĉiujare la kvaran de Julio.

Oni ofte kredas en Usono, ke Vaŝingtono reprezentas la malbonajn kvalitojn de Usono dum la (sub)ŝtatoj reprezentas la bonan parton. Fakte Vaŝingtono estas bona, sed la politikistoj kiujn la ŝtatoj kontinue sendas Vaŝingtonen aĉas.

Trovi loĝejoNRedakti

En Vaŝingtono, post noktomezo, Petro renkontas Paŭlon, kiu estas tute ebria.

Kion vi faras tie çi?

— Mi serças loĝejon.

— Nekredeble ... Je tiu çi horo!

Jes, amiko; sed ne miru, — mi serças mian propran loĝejon.

HomeRedakti

Home estas censa loko en Kantono Pierce, Vaŝingtonio, Usono. Laŭ la popolnombrado de 2010, 1377 homoj loĝis en Home. Home situas en la Duoninsulo Key, borde de la golfeto Carr Inlet, kiu estas etendiĝo de Puĝeta Fjordo. Nuntempe, Home estas plejparte vilaĝo de ĉeplaĝaj hejmoj, sed komence de la 20a jarcento ĝi estis utopia komunumo de anarkiistoj.

HistorioRedakti

La homo de Kennewick [kenevik] aŭ Kenevika homo estas skeleto de prahomo, trovita en 1996 sur la bordo de rivero Kolumbio ĉe la urbo Kennewick, Vaŝingtonio, Usono. La skeleto estas 9.300 jaraĝa kaj tute kompleta, kio estas maloftaĵo en Nord-Ameriko.

La skeleto kroĉpendiĝis post inundo sur la riverbordo (pro tio la sciencistoj ne konas la entombigan lokon). La kranion de la skeleto rimarkis du junuloj, kiuj organizis hidroplan-konkurson, sed ili atentigis la policon post la konkurso por ne ĝeni la okazintaĵon.

La antropologoj unue konstatis kaŭkazajn trajtojn de la kranio, tiel unu indiana popolo (asartu) tuj nomis lin sia praulo kaj ili volis la restaĵon tuj entombigi. Sed la sciencistoj kontraŭis tion kaj ekis proceso pri la skeleto. Novaj esploroj pruvis, ke la homo verŝajne venis el JapanioSud-Orienta Azio; tiel li ne estas praulo de la asartu-oj. La tribunalo decidis favore al la sciencistoj, tiel ili povis pluekzameni la ostojn. Sed dumtempe la trovejo estis arbarumita, tiel ili ne povis plu esplori tion.

La esploroj montris, ke la homo estis pli alta ol la tiutempuloj (preskaŭ 180 cm), fortkorpa, 40-50 jaraĝe mortanta. Liaj dentoj estis en bona stato. Li travivis vundon de lancopinto ĉe la kokso, sed verŝajne ĝismorte lametis.

BlablablaoRedakti

En 1498 portugala esploristo Vaŝingtono atingis Kozhikoden (Calicut) kun Kermit la rano. La Invado de Washington, estis serio de nifo-raportoj de la 12-a de julio ĝis la 29-a de julio 1952, super Vaŝingtono, plejparte dum sinsekvaj semajnfinoj, julion 19-20 kaj la 26-27-an de julio.

Historio kaj gravaj iniciatojRedakti

La fondumo estas konata pro du streboj:

Unuafoje, tra la 1980-aj jaroj kaj komence de la 1990-aj, la fondumo estis ŝlosilrole ĉe la Reagan-doktrino, dum kio la Usona registaro finance apogis (parte neleĝe) la kontraŭ-komunismajn registarojn kaj/aŭ la rezistajn movadojn en multaj landoj kiel Afganujo, Angolo, Kamboĝo, Salvadoro, Nikaragvo kaj ĝenerale apogis la globalan kontraŭkomunismon.

Male al tradiciaj pensfabrikaj institutoj, Heritage-fondumo neniam analizis sian apogon por la Reagan-doktrino.

La fondumo apogis la konvinkon de prezidento Ronald Reagan, ke la ekzistanta Sovetunio estis la "Imperio de la Malbonego". Heritage ludis ŝlosilrolon en apogo de la Reagan-aj planoj por konstrui surorbite balistikan misilan ŝildon, la t.n. ("Strategic Defense Initiative" (Strategia Defenda Iniciato, SDI), kutime nomata ankaŭ "Star Wars" (Stelaj Bataloj).

Duafoje, la partnereco kun Wall Street Journal, ĉar la Heritage Foundation publikas la ĉijaran Indekso de Ekonomika Libereco (Index of Economic Freedom), kiu mezuras kiom libere la landaj civitanoj povas realigi proprajn posedajn rajtojn, disponi pri siaj monoj, kiom liberas de la reguloj k.s.. La fakroroj, kiujn oni uzas por kalkuli la indeksajn nombrojn, estas la korupteco en registaro, baraĵoj pri internacia komerco, enspeza imposto kaj kompaniaj impostaj procentoj, registaraj elspezoj, rolo de la leĝo kaj jurkapablo por firmigi la kontraktojn, reguligaj ŝarĝoj, bankaj restriktoj, laboraj reguligoj, kaj aktivado de nigra merkato. Mankoj el tiuj areoj signifas pli malaltan nombrojn de la indekso.

Multaj personoj de Heritage Foundation havas infuan rolon en la Usona negoco kaj registaro ekz: Richard V. ALLEN, L. Paul BREMER, Elaine CHAO, Michael JOHNS kaj Edwin MEESE. Aliaj notindaj personoj: David BROCK (dekstrula (iama maldekstrula aktivisto) ĵurnalisto), Eli LEHRER (jura guruo), Robert MOFFITT (sanzorga analisto), Nina REES (eduka analizisto kaj gvidanta oficisto de la Bush-administrantaro) kaj Larry WORTZEL (spertulo pri armeaj aferoj).

FamulojRedakti

 
Filipo de Orléans, duko de Vaŝingtono
 
Lacey Duvalle anno 2005.

TelegramoRedakti

D: Kial estas neeble sendi telegramon hodiaŭ al Vaŝingtono?
R: Ĉar li estas mortinta.

PolitikoRedakti

Vaŝingtono oficiale agnoskis la armenan genocidon.

Heritage FoundationRedakti

La Heritage Foundation aŭ en Esperanto Fondumo Heredaĵo, estas konservativa pensfabriko kun sidejo en Vaŝingtono. Ĝi estas tutmonde taksita kiel unu el la plej influkapablaj politikaj publikinteresaj esploro-institutoj.

Ĝi fondiĝis en 1973, je iniciato de Joseph Coors, politike konservativulo kaj posedanto de Coors bierfarista kompanio en Golden (Colorado). La fondumon gvidis la konservativa aktivisto Paul Weyrich, la prezidanto estis Edwin Feulner ekde 1974.

Ĝis 2001 - kiam ĝin akiris la Hoover Institution, la „Heritage Foundation” publikis Policy Review, unu de la monde avangardajn konservativajn publikinteresajn ĵurnalojn.

EkonomioRedakti

Kvankam la fondumo havas enorman politikan influon al la parlamentaj institucioj de la Kapitolo de Usono, ĝi rifuzas esti "lobio", tiel ĝi rajtas gardi sian ekster-impostdevan staton kaj tiel kolekti $29.7 milionojn lastjare. La mono venas el malmultaj lokoj: en 1995, 31 ĉekoj entenis $8.5 milionojn; pliaj 123 apogantoj donis $2.6 milionojn pli. La plun monon oni kolektas per direktaj leteroj, e-leteroj kiel aliaj fondumoj.

En 1973, Joseph Coors diponigis kvaron-milionon da dolaro por eki la projekton. Ekde tiam, mono venis de la fondantoj de Amway Corp. kaj aliaj dsekstrulaj fondumoj, familioj kiel Scaife kaj Mellon. La miliardulo Richard Mellon SCAIFE estis la plej sindonema apoganto.

La fondumo eĉ ricevas kelkajn centmilojn da dolaroj el Tajvano kaj Sud-Koreio ĉiujare.

Aŭtune de 1988, la Sud-Koreia Nacia Asembleo malkovris dokumenton, ke la koreia sekretservo donis $2.2 milionojn al Heritage Foundation kaŝe komence de la 1980-aj jaroj. Heritage rifuzis la akuzon.

La plej lasta (2003?) jara raporto de Heritage konigas pri donaco de $400,000 de la Koreia konglomerato Samsung. Alia apoganto, la Koreia fondumo (Korea Foundation), kiu kondukas monon de la Sud-Koreia registaro, donacis en la lastaj (2001-2004?) 3 jaroj al Heritage minimume $1 milionojn.

Rekonante la fortan influon de la Heritage Foundation, multaj gravaj liberalaj personoj, kiel John PODESTA, ĉefoficisto dum William J. Clinton, fondis la progresivan organizon Center for American Progress.

LingvoRedakti

Where did you go to school?
Kiom vi indas?
Technically I live in Virginia.
Mi indas tre malmulte, dankon.
Very interesting!
Vi estas frenezega.
I hope this doesn't bother anyone, but I'm gay.
Mi ĵus moviĝis ĉi tien el ia barbara loko kiel Rusio aŭ Misisipio.
Can you direct me to the nearest metro station?
Mi hontas pri nenio.

SignolingvoRedakti

Pro la manko de universala signolingvo, surduloj ofte uzas signojn de la Usona Signolingvo (USL). Tiuj signoj ofte estas konsiderataj kiel pli modaj. Kialo por la sukceso de USL estas ne nur ala ekonomia kaj kultura povo de Usono, sed ankaŭ la ekzisto de Universitato 'Gallaudet' en la usona ĉefurbo Vaŝingtono, kie USL estas la ĉefa instrulingvo. Tie ankaŭ estas granda procentaĵo de eksterlandaj studentoj.

ReligioRedakti

La Templo de la Rivero Kolumbio estas unu el la temploj konstruitaj kaj operaciitaj por La Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj, la numero 107 konstruita de la preĝejo kaj la tria de la stato de Vaŝingtono, lokita en la urbo de Richland, Tri-Cities (Vaŝingtono). Antaŭ la templo de la Rivero Kolumbio, ili estis dediĉintaj la templojn de Seattle (1980) kaj Spokane (1999) en la ŝtato de Vaŝingtono.

La Templo de la Vaŝingtono estas unu el la temploj konstruitaj kaj operaciitaj por La Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj, la numero 18 konstruita de la eklezio kaj la tria de la stato de Vaŝingtono, lokita en la urbo de Kensington, Marilando (Vaŝingtono).

La Templo de Seattle, Vaŝingtonio, estas unu el la temploj konstruitaj kaj funkciantaj por La Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj, la numero 19 konstruita de la Eklezio.

La Templo de Spokane, Vaŝingtonio, estas unu el la temploj konstruitaj kaj funkciantaj por La Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj, la numero 59 konstruita de la Eklezio.

Seksuma vivoRedakti

La aĝo de konsento por seksumado en Washington estas 16.

NoetsRedakti


Amerikaj Nordaj Unuiĝuntaj Ŝtatoj
(Anuso)

(Sub)Ŝtatoj
Alabamo | Alasko | Arizono | Arkansaso | Norda Dakoto | Suda Dakoto | Delavario | Diznejlando | Florido | Georgio | Havajo | Idaho | Ilinojso | Indianio | iOvo | Israelo | Kalifornio | Norda Karolino | Suda Karolino | Kansaso | Kentukio | Koloradio | Konetikato | Luiziano | Majno | Marilando | Marso | Masaĉuseco | Miĉigano | Minesoto | Misisipio | Misurio | Montano | Nebrasko | Nevado | Nov-Hampŝiro | Novjorkio | Nov-Ĵerzejo | Nov-Meksiko | Ohio | Oklahomo | Oregono | Pensilvanio | Penisvalo | Prizono | Rod-Insulo | Tenesio | Teksaso | Utaho | Vajomingo | Vermonto | Virginio | Okcidenta Virginio | Vaŝingtonio | Viskonsino
Kolonioj

Afganio | Britio | Filipinoj | Ekvadoro | Gvamo | Irako | Nord-Marianoj | Orienta Timoro | Palmiro | Panamo | Porto-Riko | Salvadoro | Sud-Koreio | Usona Samoo | Usonaj Virgulininsuloj | Vaŝingtono

Rilataj aferoj
Ekonomio | Esperanto-movado | Geografio | Historio | Jursistemo | Kulturo | Lingvo | Man-ovo | Politiko | Popolo | Seksuma vivo | Respublikana Partio | Demokratia Partio