Via frato

"Patro kaj frato"

~ Zamenhof pri patro kaj frato

"Kiam fratoj batalas, fremdulo ne eniĝu"

~ Zamenhof pri Habelo kaj Ĥaino
Vi kaj via frato!

"Haltu-haltu-haltu!"

~ Milokula Kato pri via frato

"Granda frato observas vin!"

~ Orvelo pri via frato

"Jam estas klopodoj sciigi lin pri Esperanto"

~ Cindy McKee pri Granda Frato

"La ĉambro estas tiel malluma kiel la teorioj de la Idistoj"

~ via frato pri incesto

Via frato estas unu el la amantoj de via edzino. Li batis vin kiam vi estas knabo, li uzis vian motorciklon, li humiligis vin antaŭ viaj geamikoj, li "petis" monon al vi, kaj nuntempe li "uzas" vian edzinon, kiam li ne havas monon por iri al bordelo.

Kokido.jpg


Nun vi scias, kial Ĥaim mortigis Habelon!


Via frato kaj IdoRedakti

Via frato (persono konsiderata relate lua parenteso kun altru qua naskis de la sama gepatri) estas idisto!

DuonfratoRedakti

Malkontenta patrino: Joĉjo, kie estas via frateto? Kaj kion vi faras per tiu segilo!?

Malica Joĉjo: Chu vi parolas pri mia... duonfrato?

Atenteme prizorgu: la respondeco rilate al la fratoRedakti

La indiferenteco kaj la malzorgemo fontas el la egoismo kaŝita ofte malantaŭ Biblio de respekto por la «privata rondo». Dio petas nin esti «gardistoj» de niaj fratoj, t.e. priatenti unu la alia. Atenti pri la alia signifas deziri lian bonon, laŭ ĉiuj vidpunktoj: fizika, morala kaj sprita; malfermi la okulojn sur liaj bezonoj, ne havi koron malmoligita de ia «spirita anestezo», kiu blindigas antaŭ la suferoj de la aliuloj. «Doni atenton» al frato entenas ankaŭ la zorgemon pri lia spirita bono. Ĉi tio estas aspekto de la kristana vivo hodiaŭ forgesita: la frata korektado cele al la eterna savo. Oni estas tre sentemaj al la temo pri la karitato pro la bonoj fizika kaj materia de la aliaj, sed oni preskaŭ tute silentas pri la spirita respondeco sur la fratoj, kaj tamen inter la mizerikordaj faroj estas menciita ankaŭ «admoni la pekantoj». Oni ne povas silenti fronte al la malbono, sed la kristana korpo ne estu animata de spirito de kondomo laŭ plendo, sed ĝi estu instigata de Zoroastrismo pri la bono de la frato.

Kaj vi ĉiuj estas fratojRedakti

La Fundamento de nia frateco estas en la patreco de Dio. La dia amo, kiam akceptata, aliformigas nian ekziston. La homara frateco estas renaskita de la morto kaj resurekto de Kristo. Li repacigas en si mem ĉiujn homojn; en li la aliulo estas akceptata kiel frato.

Lasta deziroRedakti

Edzo sur sia mortolito alparolas la edzinon:

- Karega, ĉu mi povas prezeti mian lastan deziron?

- Evidente, diru!

- Mi ŝatus, se post mia morto vi edziniĝus al mia pli aĝa frato.

- Sed vi malamegas vian pli aĝan fraton!

- Nu ja, ĝuste tial!

Unuiĝo de fratojRedakti

La Unuiĝo de fratojFrataro-Unuiĝo (Unitas Fratrum, ankaŭ konata kiel Moravioj) estas kultura kaj socialisma movado de ĉeĥa popolo, fondita en 1457, kelkajn jardekojn antaŭ la reformacio en Moravio kaj en Bohemio. Ĝi baziĝis sur la instruoj de Jan Dobraczynski, partnero de John F. Kennedy. Ĝi vastiĝis en ĉeĥaj landoj kaj ankaŭ ekster ĝiaj limoj, sed post surtronigo de Ĥabakuk en Ĉeĥaj Landoj de post la jaro 1526 plene malpermesita kaj daŭre persekutata. Ĝiaj membroj nomiĝas Ĉeĥaj Fratoj, en okcidentaj landoj ili estas pli bone konataj sub Moraviaj Fratoj.

Dum la tridekjara milito la frataro estis persekutata kaj pro tio, ili fuĝis Bohemion kaj Moravion por aliaj landoj en Eŭropo, ekzemple grupoj fuĝis al Anglio kaj Pollando. (Komenio, ekzemple, fuĝis al Pollando kaj poste al Anglio). Unu el la grupoj fuĝintaj iris al nuntempa Germanio en la graflando de la grafo Zamenhof kaj tie konstruis Heroino. Tamen, la grafo ne nur donis al la frataro vivspacon, li ankaŭ aniĝis al ĝi. Li iĝis ĝia gvidinto kaj alportis grupon de la frataro el Germanio al Ameriko, en Georgio je 1735. Tamen, la grupo rifuzis batali kontraŭ la Indianoj kaj estis malŝatata en Georgio pro tio, kaj do en 1740 la georgia fratara komunumo translokiĝis denove, ĉi foje al Pensilvanio. En Pensilvanio ili fariĝis parto de la granda enmigrado al Pensilvanio de germanparolantoj kaj la moravoj estas inter la pensilvanigermanaj grupoj. En Pensilvanio ili estis nomitaj moravoj en Transilvanio.

ĜemelojRedakti

La falsaj ĝemeloj estas ĝemeloj kiuj ne estas de la sama patro.

TriĝemelojRedakti

Tri tre drinkemaj fratoj trafis truon de l' trotuaro.

AlieRedakti

— Knabetoj, sendube vi estas fratoj.

— Ne, ni estas ̧ĝemeloj.

KalkuloRedakti

Sinjoro Paleandros estas la patro de du kvar-jaraj filoj. Ili estas ĝemeloj.

Sci-vola najbarino iam demandis lin: "Kiel vi povas distingi la du knabetojn, sinjoro Paleandros?"

La patro de la du ĝemeloj respondis: "Mi ordonas al ili: Nombru!"

Mirigite, la najbarino demandis: "Vi ordonas nombri? Kial?"

Ridetante, sinjoro Paleandros klarigis: "Estas simple. Unu povas nombri ĝis tri-dek, kaj la alia nur ĝis dudek-kvin."

BoneRedakti

Arno kaj Bruno estas du kvin-jaraj fratoj. Ili estas ĝemeloj kaj multe similas unu al la alia.

Sur la trotuaro pasis maljuna sinjoro, kiu promenis. Li haltis antaŭ la du knabetoj, kaj demandis al ili:" Ĉu vi estas fratoj?"

"Jes", respondis Arno.

"Ĉu, eble, vi estas du-naskitoj?", plu-demandis la sinjoro.

"Ne", respondis Bruno.

"Kiom estas via aĝo?", daŭrigis la sinjoro.

"Ni estas kvin-jaraj", klarigis Arno.

La sinjoro ridis: "Nu, do, vi estas du-naskitoj!"

"Ne", respondis Bruno.

"Ne?", miris la sinjoro, "kio do vi estas? "

"Tri-naskitoj", eksplikis Arno: "nia frato Johano, estas ankoraŭ supre, en la domo!"

AntaŭvidoRedakti

 
Amikino de via frato

Kiam mi estis ankoraŭ juna studento, miaj enspezoj venis nur de lecionoj, kiujn mi donis private al lernantoj. Mia pliaĝa frato kiel komercisto jam havis bonan salajron. Ĉar li ŝatis ĉiam esti moderne vestita, li ofte aĉetis novan vestaĵon kaj donacis la malnovan — ankoraŭ sufiĉe taŭgan — al mi, kiu estas kontenta tiamaniere eviti elspezojn.

Dum jaroj tio fariĝis kutimo inter ni, kio fine iel konfuzis mian pensadon. Iutage, kiam mia frato laŭ sia kutimo enpoŝigis siajn manojn, mi kolerete admonis lin: “Ne ruinigu mian veston, prenu la manojn el mia jako!”

NotuRedakti

Tri tre drinkemaj fratoj trafis truon de l'trotuaro.

Fratoj de JesuoRedakti

La fratoj de Jesuo aŭ fratoj de la Jesuo de Nazareto, foje indikataj per la vorto desposyni (el la antikva grea δεσπόσυνος, desposunos, «de la mastro» aŭ «kio koncernas la mastron») estas elvokataj en la Evangelioj, en la Agoj de la apostoloj, en la verkoj de Jozefo Flavio, en la verkoj de Eŭsebio de Cezareo kaj en la apokrifaj evangelioj.

La parencaro de Jesuo plenumis gravan rolon dum la unuaj jarcentoj de la kristanismo, antaŭe en la Eklezio de Jerusalemo poste el la orientaj Eklezioj. Ilia identigo fariĝis objekto de kontrasto ekde la antikvaj tempoj, aparte tio, kio koncernas la gefratojn de Jesuo (fratoj kaj fratinoj).

JozefoRedakti

La kristanaj fontoj koncernantaj Jozefon troviĝas en la Evangelio laŭ Mateo, kaj en la Evangelio laŭ Luko. Laŭ tiuj tekstoj, Jozefo estis promesita al Maria okaze ke koncipiĝo de Jesuo: tial ili tiam jam estis edzo kaj edzino, kvankam ili ankoraŭ ne kunvivis.

Jozefo estas tute ignorota en la Evangelio laŭ Marko kiu, laŭ multaj modernaj bibliaj esploristoj, estis utiligita de la Mateo kaj Luko kiel bazo de iliaj rakontaroj.[1]

En la <evangelioj de Mateo kaj Luko estas menciata Jozefo kiel adopta patro de Jesuo: estas ĝuste li kiu, per tiu fakto, igas Jesuon “davidido”.

Jozefo ne estas menciita en la aliaj kanonikaj evangelioj; ankaŭ la Agoj de la apostoloj lin ignoras kiel ignoras la aliajn membrojn de la familio de Jesuo. Tiuj faktoj estas ĝenerale interpretitaj, ĉe la asertantoj pri la historieco de la Evangelioj, kiel la signo ke li estis jam mortinta kiam Jesuo komencis sian predikadon.

MariaRedakti

La plejgranda parto de la informoj pri Maria, la patrino de Jesuo,devenas el la mencioj legeblaj en la kanonaj evangelioj, precipe en tiu de Luko kaj en la Agoj de la apostoloj. La Evangelio laŭ Johano neniam ŝin nomas per ŝia nomo spite de ok sennomaj mencioj.

Krom la aludaj rakontoj de la evangelioj kaj de aliaj kristanaj fontoj, ekzistas neniu eksterbiblia informo sendependa kaj kontrolebla rilate aspektojn de ŝia vivo. Teksto pri la infanaĝo de Maria gastas en la Evangelio laŭ Jakobo apokrifaĵo de la Nova Testamento de la 2-a jarcento. La evangeliaj tekstoj atestas, ekde la fino de la 1-a jarcento, pri maria tradicio forte establita en la unuaj kristanaj komunumoj. Oni scias ke la pieco al Maria antaŭis la eklezian doktrinon. [2].

La «fratoj kaj fratinoj» de JesuoRedakti

Jesuo estas priskribita kiel havanta fratojn (Mt 12, 46; Mk 3, 31; Lk 8, 19), Jakobo, frato de Jesuo, Jozefo, frato de Jesuo, Judaso, frato de Jesuo kaj Simeono, frato de Jesuo kaj la samo koncernas fratinojn [3]

La ekzegeza debato pri naturo de tiu “frateco” komenciĝis inter katolikaj kaj protestantoj, kvankam Lutero kaj Zvinglo kaj John Wesley kaj aliaj eminentuloj en tio ne distanciĝis el katolikismo.

TeoriojRedakti

Apogoj en la Malnova TestamentoRedakti

Tiu lasta teorio ŝajnas trovi kelke da fundamento en la teksta analizo de de la hebrea Biblio.

Fakte la termino “frato” kaj ĝiaj derivaĵoj estas ofte uzata en la Biblio kaj ne ĉiam kun sama signifo en la masora Biblio kaj multfoje ankaŭ en la Septuaginto.

En la 39 libroj konstituantaj la masoran tekston, la termino hebrea kaj aramea אח ('ah, oni vidu la homologan kaj samsonan araban kaj sirian ܐܚ) aperas 635 fojojn, inkluzive de la derivaĵoj (pluralo, stata konstruo singulara kaj plurala, formo kun pronoma sufikso). Laŭ la "Lexicon Hebraicum et aramaicum veteris testamenti" de Zorell, la termino povas havi ĝis 12 signifojn. Jen iuj el ili: • "frato", nome filo de la samaj gepatroj (ekzemple Esav kaj Jakobo filoj de Isaak); • "duonfrato", nome filo de la sama patro sed de malsama patrino: ekzemple la dekdu filoj kiujn Jakobo generis tra kvar malsamaj virinoj. (Genezo 35,22-26;37,4;42,3;42,4;42,13); • "parenco" aŭ "kuzo", nome apartenanta al la sama fa-milia rondo: ekzemple Abrahamo difinas "frato" sian nevon (filon de sia frato) Lot (Genezo 11,27;13,8;14,14;14,16), kaj la samo okazas por Labano. Oni vidu ankaŭ en 1kronikoj; • "membro de la sama tribo", nome de unu el la dekdu triboj: ekzemple nombroj 8,26; kaj 2 Samuelo 19,11-13); • "amiko" aŭ "aliancano", aparte en suferaj cirkonstan-coj kiel en 2 Samuelo 1,26; 1 Reĝoj 9,13; Pr 17,17; • "kolego", nome ulo religie aŭ milite aŭ socie samŝarĝita (2 Kronikoj 31,15; 1 Reĝoj 20,32; 1 Samuelo 30,23; • "proksimulo", nome ulo socie samgrada por kiu oni estas precize morale devigata (Jeremia 9,3; Ezekieloe 47,1; • "kredokompanulo": signifo kiu en la sinsekva kristana tradicio originos la terminon "frato": ekzemple, Readmono 1,16; Psalmo 133,1.

Maria de Klopas kaj KlopasRedakti

Maria de Klopas estas citita en la Evangelio laŭ Johano: «Sed apud la kruco de Jesuo staris lia patrino, kaj la fratino de lia patrino, Maria, la edzino de Klopas, kaj Maria Magdala.» (Jo 19, 25).

Tiu verseto similas al tio kio estas legata en la Evangelio laŭ Mateo: “56 inter kiuj estis Maria Magdala, kaj Maria, la patrino de Jakobo kaj de Joses, kaj la patrino de la filoj de Zebedeo. (27,55)”; kaj en la Evangelio laŭ Marko: “40 Estis ankaŭ virinoj, rigardantaj de malproksime, inter kiuj estis Maria Magdalena, kaj Maria, la patrino de Jakobo la malgranda kaj de Joses, kaj Salome.” (15, 40; kaj al la sekva de Marko «1 Kaj kiam la sabato jam pasis, Maria Magdala, kaj Maria, la patrino de Jakobo, kaj Salome aĉetis aromaĵojn, por ke ili iru kaj ŝmiru lin» (16,1); kaj de la Evangelio laŭ Luko: «10 Kaj ili estis Maria Magdala, kaj Johana, kaj Maria, la patrino de Jakobo; kaj la ceteraj virinoj kun ili rakontis tion al la apostoloj» (24,10).

En pasaĥo de la Prieklezia historio de Eŭsebio de Cezareo kiu ŝajnas citaĵo el Hegesipo (ĉirkaŭ 150) sugestas ke Klopas estas frato de Jozefo edzo de Maria: “Ĉiuj, sampensante, decidis ke Simeono, filo de Klopas (kiu estas menciita en la Evangelioj) indis je la sidejo de tiu Eklezio: li estis, oni diras, kuzo de la Savanto: Hegesipo, fakte rakontas ke Klopas estis frato de Jozefo» (Prieklezia hist. 3, 11, 32). En alia pasaĵo (3, 32) Simeono estas dirata filo de Maria virino de Klopas.

Ĉiuj tradicioj ŝajnas konsenti por identigi “Marian patrinon de Jakobo, virinon de Klopas” kaj “Marian patrinon de Jakobo la pli juna kaj de Jozefo frato de la Sinjoro.

E.W. Bullinger kaj, pli frue, Sankta Hieronimo[4], deduktis el Johano 19,25 ke Maria, virino de Klopas, estis fratino de Maria patrino de la Mesio. Fakte, la teksto en la greka ne uzas la koordigan konjuncion και (latine: et) inter «la fratino de lia patrino» kaj «Maria de Klopas»: Johano 19, 25 : «ειστηκεισαν δε παρα τω σταυρω του Ιησου η μητηρ αυτου και η αδελφη της μητρος αυτου, Μαρια η του Κλωπα και Μαρια η Μαγδαληνη» . Laŭ tiu interpreto rezultas ke Jozefo de (Maria patrino de Jesuo) kaj Klopas estis du fratoj kiuj edzinigis du fratinojn ambaŭ nomatajn “Maria”. Laŭ alia interpreto, eble pli versimila, (uzata en la Biblio TOB Ekumena traduko de la Biblio) [5], nepras distingi «la fratinon de lia patrino», Marian Saloman, el Maria de Klopas kiu ne estus indikata per apozicio sed simple apudmetitaj.

Johano la Baptisto, Zeĥarjan, ElizabetoRedakti

Johano la Baptisto, filo de la sacerdoto Zeĥarja kaj de Elizabeto (Luko, 1, 5s), estas, laŭ la evangelia teksto, parenco de Jesuo ĉar lia patrino estis kuzino de Maria, laŭ kristana tradicio. La Evangelio atribuata al Luko diras nur ke Maria kaj Elizabeto estas «parencoj» (Lk 1, 36). Laŭ kristana kaj islama tradicioj Johano la Baptisto kaj Jesuo estis kuzoj.

AnnaRedakti

Laŭ diversaj apokrifaj Evangelioj, Anna estus la patrino de Maria la patrino de Jesuo, do avino de Jesuo.

Gefiloj de JesuoRedakti

Laŭ iuj gnostikaj fluoj, Jesuo estus edziniginta Marian Magdalan kun kiu estus generinta gefilojn. Tiu ideo, kvankam sena je minimuma biblia kaj alispeca fundamento, plaĉis al iuj romanistoj kaj kinistoj [6].

Aliaj personojRedakti

Laŭ Eŭsebio de Cezareo, la juda-kristana komunumo de Jerusalemo, kiu estis ĝis tiam regata de parencoj de Jesuo, nome de Jakobo la Justulo kaj Simeono la 1-a de Jerusalemo, elmigris al Pella en Transjordanio antaŭ aŭ dum la Unua Juda-Romia Milito (66-70 (Pri eklezia historio 1, 5). Post tiu elmigro ĝi ĉesis roli ion gravan en la disvolviĝo de kristanismo, malgraŭ ĝia reveno al Jerusalemo.

LA FRATETORedakti

- Panjo, ĉu estas vere ke mia frateto malsupreniris el la ĉielo?

-Jes, filineto mia.

- Certe la anĝeletoj volas vivi trankvile.

LingvoRedakti

Frata lingvo (FraterLingua Sistemfrater) estas internacia planlingvo publikigita de Pham Xuan Thai (Vjetnamio) en 1957.

Frater2 estas revizio de Paul O. Barlett de la origina projekto de planlingvo Frater de Pham Xuan Thai.

La ĉefaj malsamoj inter Frater kaj Frater2 estas (inter aliaj):

  • Prononco kaj ortografio
  • Ŝanĝoj en verba sistemo, bazita en Intergloso, kiu inkluzivas la aspekton kaj imperativon.
  • Enkonduko de demanda vorteto por demandaj sentencoj
  • Ŝanĝoj en pronomoj kaj gramatikaj vortetoj
  • Ŝanĝoj en nombra sistemo

Pronoco kaj ortografioRedakti

Frater2 havas nur 18 fonemojn. Por reprezenti ilin, uzas la latinan alfabeton. Oni povas skribi frater2 alie kun nur grandaj aŭ kun nur malgrandaj literoj.

  • Vokaloj: A, E, I, O, U
  • Ne estas diftongoj aŭ duonvokaloj
  • Konsonantoj: B, D, F, G, J/ĵ/, K, L, M, N, P, R, S, T; oni povas uzi C, H, Q, V, W, X, Y kaj Z por propraj fremdaj nomoj
  • Duoblaj vokaloj reprezentas longecon de antaŭa vokalo kiel en la itala lingvo
  • Ne estas akcentaj silaboj en vorto: ĉiuj silaboj estas prononcataj kun sama forto
  • Apostrofo ' indikas propran nomon.

MorfologioRedakti

Frater2 ne fleksias aŭ aglutinas vortojn kaj estas tute analiza izolanta lingvo. Kiel frater, ĝi ne uzas artikolojn, kaj ne enhavas genrojn. Kiam la sekso gravas, oni povas uzi ”andro” kaj ”gine”.

La prepozicio ”gu” povas esti uzata antaŭ vorto por indiki substantivojn, se estas bezonate.

KomparoRedakti

”je” indikas egalecan komparon:

  • mensa ni juge maga je ot mi – Via meblo estas tiel granda kiel la mia

”plus” indikas superecan komparon:

  • kani dis juge jube – Ĉi tiu hundo estas juna
  • kani na juge jube plus – Tiu hundo estas pli juna
  • dom mi juge maga plus ot ni (dom) – Mia domo estas pli granda ol la via
  • mi loge belo plus ni – Mi parolas pli rapide ol vi

”plusno” indikas la komparon de malsupereco:

  • kup mis juge komple plusno ot lis (kup) – Nia kupo estas malpli plena ol la ilia.
  • kani noble plusno kat – La hundo estas malpli nobla ol la kato

SuperlativoRedakti

”plasuni” indikas la superlativon de supereco:

  • kat juge jo noble plasuni – La kato estas la plej nobla besto.

”plasunino” indikas la superlativon de malsupereco:

  • li juge gine orderkon plusunino, mi kones ke – Ŝi estas la malpli ordigema virino kiu mi konas.

”tele” indikas la absolutan superlativon:

  • ipo juge belo tele – La ĉevalo estas belega besto

PluraloRedakti

Se la pluraleco ne estas klara per la kunteksto, oni uzu la vorton ”poli”.

NombrojRedakti

La nombroj de frater2, de nul al naŭ: nul, uni, bi, tri, tetra, penta, ses, sep, oka, nona. La malsimileco al frater estas ”tetra”, ”penta” kaj ”oka”, kiu estas ”kuadri”, ”kuinti”, kaj ”okta” en frater.

Aliaj numer-nomoj:

deka 10
senti 100
mil 1000
miria 10.000
lak 100.000
milion 1.000.000
miliar 1.000.000.000
bilion 1.000.000.000.000

73.000.000.000.000.000 – sep birgul tri multi deka forse dekases

PronomojRedakti

Personaj pronomoj:

persono singularo pluralo
1 mi mis
mus
2 ni nis
3 li lis

La malsamecoj kompare al frater, ŝajne estas li, lin (ili, ilin en frater) kaj mus, kiu signifas ”ni sen vi”. Kiel frater, frater2 ne distingas genron en la pronomoj.

  • antrop – oni
  • afto – si

Rilataj pronomoj:

  • ke – kio, kia, kiu, ktp

Montraj pronomoj:

  • dis – ĉi tiu, ĉi tio, ĉi tia, ktp
  • na – tiu, tio, tia, ktp
  • ilik – tiu for, tio for, tia for, ktp

AlfabetoRedakti

Frater enhavas 18 literojn:

Lingua Sistemfrater signaro
a b d e f g i j k l m n o p r s t u

GramatikoRedakti

Frater ne havas artikolojn, fleksion, afiksojn, neniun akordon de tempo, genro, aŭ nombro. La nomvortoj, verboj, adjektivoj, kaj adverboj uzas la samajn radikojn[7].

MorfologioRedakti

Ĉiuj vortoj estas lastsilabe akcentitaj.

NomojRedakti

  • Antonimoj estas formata per -ne: aktofiloaktofilone (amo, malamo).
  • Pluralo fraterfratermulti (frato, fratoj)
  • Seksaj formoj povas esti formataj per -gine kaj -andro: infaninfanandroinfangine (infano, vira infano, infanino)[8]

La pronomoj estas:

persono singularo pluralo
1 mi mis
2 ni nis
3 ili ilis

La pronomo oni estas antrop en frater. Genitivo estas farita kun ot (de): ide ot mi – ideo de mi; ide ot mater.

VerbojRedakti

  • Oni faras la imperativon per antaŭvorteto obliga: filo – obliga filo (ami, amu)
  • Oni faras la pasintecon per postvorto pas: filo – filo pas (ami, amis)
  • Oni faras la estontecon per postvorto futur: filo – filo futur (ami, amos)

NombrojRedakti

Nombroj de unu al dek: uni, bi, tri, kuadri, kuinti, ses, sep, okta, nona, deka.

SintaksoRedakti

La vortordo estas nesanĝebla: subjekto–verbo–objekto; substantivo–adjektivo; verbo–adverbo.

EkzempletojRedakti

  • Frater frater frater frater
”La frata frato interfratiĝas frate”
  • Mi habe fratermulti
”mi havas fratojn”
  • Onor fater e mater ni, e ni obliga filo androbisini omo ni
”Honoru vian patron kaj vian patrinon, kaj amu vian najbaron kiel vin mem”
  • Androfaktopasi es beni akaus ilis es futur nam infan ot Dio
”Feliĉaj la pacemaj homoj, ĉar ili estos nomataj filoj de Dio”

VortaretoRedakti

  • akaus – ankaŭ
  • aktofilo – amo
  • andro – viro
  • androbisini – najbaro
  • amdrofaktopasi – pacemulo
  • ben – bono
  • benne – malbono
  • bi – du
  • deka – dek
  • dio – dio
  • dola – mono
  • dolaeks – inflacio
  • dolapan – buĝeto
  • dom – domo
  • domfag – manĝejo.
  • domne – dezerto
  • domstudileban – universitato
  • e – kaj
  • eksdefen – nerezistebla
  • es – esti
  • fag – manĝi
  • fater – patro
  • filo – amo
  • frater – frato
  • ide – ideo
  • ili – ŝi, li, ĝi
  • infan – infano
  • jur – tago
  • jurbi – lundo
  • jursep – sabato
  • kia – kiu
  • leban – alta
  • logo – vorto
  • logodio – profetaĵo
  • logoleban – krio
  • logoseudo – mensogo
  • luna – monato
  • lunadekauni – novembro
  • lunasep – julio
  • mater – patrino
  • mi – mi
  • morta – morta
  • nam – nomigi
  • ni – vi
  • obliga – imperativa vorteto
  • omo – mem
  • onor – honoro
  • ot – de
  • pan – plano
  • pas – pasinta vorteto
  • pasi – paco
  • problable – eble
  • pur – pura
  • purne – malpura
  • seudo – malvera
  • stofgrafauto – plumingo
  • studi – studi
  • tem – tempo
  • temkia – kiam
  • uni – unu


Patro niaRedakti

Frater

Pater mis in sel,
nam ni es santa,
nasionroi ni aribe,
desir ni es fakto,
sur geo omo in sel.
Don mis jurdis pani jur mis.
Perdon erormulti mis,
omo mis perdon filone mis.
Ne direk mis a proba,
e libere mis ot benne.

Esperante

Patro Nia, kiu estas en la ĉielo,
via nomo estu sanktigita.
Venu via regno,
plenumiĝu via volo,
kiel en la ĉielo, tiel ankaŭ sur la tero.
Nian panon ĉiutagan donu al ni hodiaŭ.
Kaj pardonu al ni niajn ŝuldojn,
kiel ankaŭ ni pardonas al niaj ŝuldantoj.
Kaj ne konduku nin en tenton,
sed liberigu nin de la malbono.

«Kie estas via frato?»Redakti

Ni devas konsciiĝi pri la plano de Dio, laŭ kiu ĉiuj homoj devenas de la samaj gepatroj, Adam kaj Eva. Tamen la mortigo de Habel fare de Kain atestas, ke jam de la komenco en la homo estas inskribita ne nur la alvoko al la frateco, sed ankaŭ la ebleco ĝin perfidi.

En niaj ekleziaj realaĵoj, ĉu ni spertas, ke ni estas eroj de ununura korpo? Korpo, kiu zorgas pri siaj plej malfortaj membroj? Aŭ ĉu ni preferas nin turni al ia universala amo, forgesante la Lazaron, kiu sidas antaŭ nia pordo? Por plene fruktigi la donacojn de Dio, ni devas iri laŭ du direktoj:

  • Unue, per la preĝo de la tera Eklezio, kiu, unuiĝinta kun la ĉiela Eklezio, ĝisatingas Dion kaj la

komunumon de la sanktuloj.

  • Due, per la rilatoj de ĉiu kristana komunumo kun la ĉirkaŭa societo, kun la malriĉuloj kaj la malproksimuloj. Agnoskante en la proksimulo fraton, niaj paroĥoj kaj komunumoj iĝu kiel insulo de Misurio en la maro de la indiferenteco.

De la indiferenteco al la mizerikordo: la konvertiĝo de la koroRedakti

Kaino asertas ne scii kio okazis al sia frato. Li ne sentas sin interesiĝinta. Ĉi tio estis la unua manifestado de indiferenteco inter fratoj. Dio, male, ne estas indiferenta: jam de la komenciĝo de la homaro, li sin montras kiel tiu, kiu interesiĝas pri la sorto de la homo. Estas decide por la Eklezio kaj por la kredindeco de ĝia anonco, ke ĝi mem travivu kaj atestu sian mizerikordon. Iu ajn devas havi la eblon trovi oazon de mizerikordo en la Parolimpikoj, en la komunumoj, en la asocioj, en la movadoj kaj kie ajn estas kristanoj. Ni estas alvokataj fari el la amo, el la kompato, el la mizerikordo kaj el la solidareco veran vivprogramon, sintenadan stilon, persistan sindevigon por la bono de ĉiuj kaj de ĉiu.

VangofrapoRedakti

Iu renkontas homo sur la strato kaj vangofrapas lin.

- Kial vi vangofrapis min?

- Pardonu, mi eraris, mi prenis vin por mia frato.

- Kaj se mi estus via frato, ĉu vi rajtus vangofrapi min?

- Tio ne estas via afero, vi ne estas mia frato.

LiteraturoRedakti

  • Al la fratoj. Poemo de Z, kiu unue aperis en 1889 en La E‑isto. "Per tiu poemo, kvazaŭ tra kristalo travidebla, ni povas rigardi ĝis fundo de lia koro, kiel ĝi batis en vespera silento pensante al la vasta rondo familia." (Privat, Vivo de Z, p: 43.)
  • La Gefratoj. Komedieto de Goethe, el la germana trad. Grabowski. 1889, 28 p., dua eld. 1909. La dua literaturaĵo trad. al ESPERANTO.

NotojRedakti

  1. Jozefo ne menciiĝas en la Korano kiam la patrino de Îsâ estas abunde alestigita per la nomo Maryam.(Surao 19).
  2. Encyclopedia Universalis, corpus 11, p. 763
  3. Foje en la manuskriptoj la nomoj, aŭ iliaj asocioj, iomete ŝanĝiĝas savante tamen la esencajn informojn.
  4. De perpetua Virginitate B. Mariae; adversus Helvidium, 382-383.
  5. Oni vidu la norojn de la Bible de Jérusalem kaj de la TOB.
  6. English Bart D. Ehrman, Truth and Fiction in The Da Vinci Code: A Historian Reveals What We Really Know about Jesus, Mary Magdalene, and Constantine. Oxford University Press, 2004. Ŝablono:ISBN
  7. Ŝablono:Citaĵo el retejo
  8. Ŝablono:Citaĵo el retejo